II SA/Po 105/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-06-09

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Izabela Paluszyńska, Tomasz Świstak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja uchylająca zasiłek dla opiekuna, wydana na podstawie decyzji stwierdzającej nieważność wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, jest legalna, jeśli decyzja stwierdzająca nieważność została następnie uchylona prawomocnym wyrokiem sądu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja uchylająca zasiłek dla opiekuna oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W szczególności, uchylenie prawomocnym wyrokiem sądu decyzji stwierdzającej nieważność wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oznaczało odpadnięcie podstawy prawnej do wydania decyzji uchylającej zasiłek dla opiekuna. Ponadto, obie decyzje naruszały przepisy postępowania, w tym art. 107 § 3 k.p.a., nie zawierając uzasadnienia prawnego i właściwej podstawy prawnej.
Stan faktyczny
Skarżąca K. K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy K. uchylającą zasiłek dla opiekuna. Zasiłek ten został przyznany po tym, jak pierwotna decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne została unieważniona z powodu wykonywania przez skarżącą umów o dzieło. Skarżąca kwestionowała zasadność uchylenia zasiłku, podnosząc m.in. brak należytego pouczenia ze strony organów. Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku dla opiekuna; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] 2015 r. nr [...], II. przyznaje adwokatowi K. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę [...] zł ([...]) w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej jako kpa) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] 2015r., Nr [...], którą na podstawie art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm., dalej jako u.ś.r. ) Wójt uchylił zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad G. K. przyznany K. K. (zwanej dalej Skarżącą) decyzją z dnia [...] 2014r. Nr [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] 2012r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] 2012r. Nr [...] odmawiającą przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad chorą matką G. K. i przyznał K. K. to świadczenie od 1 września 2012r. na stałe w wysokości 520 zł miesięcznie na podstawie art. 17 ust. 1 u. ś.r. W uzasadnieniu organ podał, że Skarżąca opiekuje się matką, która ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności i zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie zachodzi też negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Decyzją z dnia [...] 2014r. Nr [...] Wójt Gminy K. na wniosek Skarżącej uchylił od 1 lipca 2014r. decyzję Nr [...] z dnia [...] 2013r., na podstawie której przyznano Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1.11.2013r. do 31.10.2014r. Decyzją z [...] 2014r. Nr [...] Wójt Gminy K. przyznał K. K. zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad matką G. K. w kwocie 520 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2014r. na stałe. Jako podstawę prawną wskazał art. 2, art.3, art.4, art.5, art.6, art.7, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014, poz. 567, powoływanej dalej jako u.z.o.) oraz art. 17, art.23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1456, obecnie t.j. Dz.U. 2015.114 ze zm., powoływanej dalej jako u.ś.r.). Organ na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r, poz. 267 ze zm., powoływanej dalej jako kpa) odstąpił od uzasadnienia decyzji, gdyż uwzględniała ona w całości żądanie strony. W dniu 10 lutego 2015r. organ otrzymał informację, że K. K. zawarła z Instytutem A trzy umowy o dzieło dot. prowadzenia obserwacji opadowych za wynagrodzeniem 132, 20 zł miesięcznie. Pierwszą od 1 stycznia do 31 grudnia 2012r., drugą od 1 stycznia do 31 grudnia 2013r. i trzecią od 1 stycznia do 31 grudnia 2014r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu stwierdziło nieważność decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu z dnia [...] 2012r. nr [...] przyznające Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Z uzasadnienia wynikało, że w ocenie organu decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa spełniającym przesłanki z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa do stwierdzenia jej nieważności. Jak się bowiem okazało w dniu 3 marca 2015r. Kolegium otrzymało pismo organu I instancji, z którego wynikało, że pojawiły się nowe istotne okoliczności, istniejące w chwili wydania decyzji z dnia [...] 2012r. Skarżąca K. K., co wynika z załączonych umów o dzieło zawarła z Instytutem A trzy umowy o dzieło, pierwsza od 1 stycznia do 31 grudnia 2012r., druga od 1 stycznia do 31 grudnia 2013r., trzecia od 1 stycznia do 31 grudnia 2014r. organ podał, że skoro Skarżąca w chwili wydawania decyzji była zatrudniona na umowę o dzieło i otrzymywała wynagrodzenie, nie była uprawniona do otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. A zatem decyzja z [...] 2012r. została wydana wbrew przesłankom zawartym w przepisie art. 17 u.ś.r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. Nr [...] na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa Wójt Gminy K. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] 2014r. w sprawie przyznania K. K. zasiłku dla opiekuna na G. K. w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2014r. na stałe. W uzasadnieniu organ podał, że zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r.. W dniu [...] kwietnia 2015r. decyzją Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] 2012r. Nr [...]. Decyzją z dnia [...] 2015r. Nr [...] działając na podstawie art. 2 -, art. 10 u.z.o., art. 17, art.23, art.32 ust.2 u.ś.r. i art. 145 § 1 pkt 8 kpa Wójt Gminy K. odmówił Skarżącej świadczenia w formie: zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad G. K. w okresie od 1 lipca 2014r. na stałe. W uzasadnieniu podał, że w niniejszym przypadku w związku z unieważnieniem decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1 września 2012r. do 30 czerwca 2013r. Skarżąca nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego i nie nastąpiło wygaśnięcie decyzji z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r., co było warunkiem koniecznym do przyznania zasiłku dla opiekuna. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy K. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzja organu I instancji wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r miała charakter konstytutywny i mogła dotyczyć jedynie świadczenia z tytułu zasiłku dla opiekuna w okresie po jej wydaniu, natomiast nie mogła orzekać o zasiłku pobranym już przez Skarżącą w okresie od 1 lipca 2014r. Zdaniem Kolegium organ I instancji powinien najpierw wydać decyzję uchylającą decyzję z dnia [...] 2014r. ze wskazaniem, iż obowiązuje od momentu wydania rozstrzygnięcia, a w dalszej kolejności nakazującą zwrot świadczenia nienależnie pobranego, opartą na ujawnionych danych. Po uchyleniu decyzji organ I instancji 18 września 2015r. zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzja z dnia [...] 2014r. w związku z decyzją SKO w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2015r. Decyzją z dnia [...] 2015r. Nr [...] Wójt Gminy K. na podstawie art. 2-7, art. 10 u.z.o., art. 17, art. 23, art. 32 u.ś.r. i art. 163 kpa uchylił zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad G. K. przyznany decyzją Nr [...] z dnia [...] 2014r. W uzasadnieniu podał, że w związku z unieważnieniem decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, w okresie od 1.09.2012r. do 30.06.2013r. Skarżąca nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego i nie nastąpiło wygaśnięcie decyzji z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r., co jest warunkiem koniecznym do przyznania zasiłku dla opiekuna. W dniu 16 października 2015r. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, którą uznała za krzywdzącą. Podała, że nie zaniedbywała obowiązków wobec matki, ze nie zapytano jej wprost czy ma pracę na umowę o dzieło a dla niej "praca zarobkowa" to jest codzienne wychodzenie z domu co najmniej na 8 godzin a nie pomiar [...] nie wymagających więcej niż 5 minut. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2015r., opisanej na wstępie uznał, że stanowisko organu I instancji było zasadne. Kolegium podało, że w związku z tym, iż decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne została unieważniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzja z dnia [...] kwietnia 2015r. znak [...], w okresie od dnia 1 września 2012r. do dnia 30 czerwca 2013r. odwołująca nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, a nadto decyzja przyznająca to świadczenie nie wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r., co jest warunkiem koniecznym do przyznania zasiłku dla opiekuna. W związku z tym organ I instancji słusznie uchylił prawo do zasiłku dla opiekuna ze skutkiem ex nunc, tj od momentu wydania niniejszego rozstrzygnięcia. Prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 25.11.2015r. w sprawie II SA/Po 765/15 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sadów administracyjnych) decyzja SKO w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] i poprzedzająca ją decyzja SKO w Kaliszu z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] zostały uchylone. W uzasadnieniu Sąd podał, że z uwagi na wyjście na jaw istotnych nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję zasadne było rozważenie możliwości wdrożenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją ostateczną a nie postępowania o stwierdzenie nieważności tego aktu administracyjnego. W ocenie Sądu SKO w Kaliszu wadliwie przyjęło, że uzyskanie informacji o wykonywaniu dodatkowych odpłatnych usług przez Skarżącą winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] 2012r. a nie wznowienie postępowania, w którym wydano akt administracyjny. W skardze – wniesionej w terminie i formie prawem przewidzianej Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przywrócenie bezterminowego prawa do zasiłku dla opiekuna, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w Kaliszu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podała, że starając się o świadczenie stosowała się do wszystkich wskazówek organów. Nikt jej nie pouczył, że obserwowanie warunków atmosferycznych i ewentualny pomiar [...] znajdującym się w ośrodku obok jej domu za które otrzymywała 108 zł miesięcznie, jest przeszkodą uniemożliwiającą pobieranie świadczenia. Podała, że działała w zaufaniu do organów, które naruszyły obowiązki wynikające z art. 8 i 9 kpa. , nie udzielając stosownych informacji i wyjaśnień. Nie była informowana, że praca zarobkowa to nie tylko praca na umowę o pracę. Wnosiła z ostrożności o umorzenie kwot pobranych zasiłków z uwagi na bardzo trudna sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie dnia 9 czerwca 2016r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Powoływał się na treść wyroków tut. Sądu w sprawach II SA/Po 978/15 oraz II SA/Po 765/15, podające, że rozstrzygnięcia w nich zawarte mają znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. Powołał się również na naruszenie art. 9 kpa, tj błędne pouczenie strony. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, które nie zostały uiszczone nawet w części. Skarga na decyzję [...] została zarejestrowana pod sygn. II SA/Po 103/16, skarga na decyzję [...] została zarejestrowana pod sygn. II SA/Po 104/16, a skarga na decyzję [...] pod sygn II SA/Po 105/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Na wstępie należy zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszej sprawy była ocena legalności decyzji SKO w Kaliszu z dnia [...] listopada 2015r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z [...] 2015r. uchylającej zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad G. K. przyznany decyzją Nr [...] z dnia [...] 2014r. Obie decyzje jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie mogą się ostać. Decyzja organu I instancji w rozstrzygnięciu, czego nie zauważył organ odwoławczy, w sposób nieprecyzyjny i niewłaściwy w rozstrzygnięciu wskazała, że "uchyla zasiłek dla opiekuna", podczas gdy w decyzji z [...] sierpnia 2015r. Kolegium podało, że "organ I instancji powinien najpierw wydać decyzję uchylającą decyzję z dnia [...] 2014r.". Organ I instancji nie wskazał również od kiedy odmawia przyznania świadczenia. Jako podstawę prawną wskazał art. 32 u.ś.r. bez sprecyzowania czy chodzi o ustęp pierwszy czy drugi tego przepisu, podczas gdy regulują one inne sytuacje. Podał również art. 163 kpa, który nie znajduje w sprawie zastosowania. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w ogóle nie wskazał podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał jedynie, że organ I instancji słusznie uchylił prawo do zasiłku dla opiekuna ze skutkiem ex nunc albowiem decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne została unieważniona przez SKO. Stanowiło to naruszenia art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie zasiłek dla opiekuna został Skarżącej przyznany na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r, zgodnie z którym zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013r. Warunkiem przyznania tego świadczenia było więc posiadanie wcześniej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z mocy prawa. W sytuacji gdy stwierdzona została nieważność decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącej warunek przyznania zasiłku dla opiekuna rozważyć należy czy zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przepis ten nie wskazuje na stwierdzenie nieważności a jedynie na zmianę lub uchylenie decyzji. W orzecznictwie i doktrynie kwestia ta została jednak zauważona i początkowo była wyjaśniana na korzyść łagodzenia następstw prawnych interpretacji tego przepisu (por. wyrok NSA z 11.10.2005r., II OSK 101/05). Z uwagi jednak na fakt, że art. 145 § 1 pkt 8 kpa pomimo wielokrotnej nowelizacji nie został zmieniony przez rozszerzenie na stwierdzenie nieważności, co oznacza, że zasadniczo nie jest objęty tą podstawą wznowienia uznano, że "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa" (por. uchwała NSA z 13.11.2012r., I OPS 2/12, ONSAi WSA 2013, Nr 1, poz.1). Wobec powyższego stwierdzenie nieważności decyzji SKO w Kaliszu z dnia [...] 2012r., mocą której przyznano Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od 1 września 2012r. skutkować by mogło stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] 2014r. przyznającej Skarżącej zasiłek dla opiekuna a nie jej uchyleniem w trybie wznowienia postępowania czy też w trybie art. 163 kpa, który samodzielnej podstawy do uchylenia decyzji nie stanowi. Stwierdzenie nieważności decyzji nie mogło być, co zdawał się sugerować organ odwoławczy podstawą do uchylenia decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Biorąc pod uwagę stan faktyczny niniejszej sprawy poszukując podstawy prawnej w cytowanym przepisie art. 32 ust. 1 u.ś.r. można by ewentualnie rozważać, czy nie zachodziła sytuacja określona jako "osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne". Z całą bowiem pewnością nie doszło do zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny, nie miało miejsce nabycie prawa do świadczenia w innym państwie, nie wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń jak np. ustalenie prawa do emerytury dla sprawującego opiekę. Wśród przesłanek pozwalających uznać, że świadczenie należy uznać za nienależnie pobrane z art. 30 ust. 2 u.ś.r. w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne rozważeniu podlegała tylko jedna z nich a mianowicie określona w art. 30 ust. 2 pkt 4 u..ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Przekładając to na stan faktyczny sprawy zastosowanie tego przepisu byłoby uzasadnione w sytuacji stwierdzenia nieważności bądź uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji z [...] 2014r. przyznającej Skarżącej zasiłek dla opiekuna a nie w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 2012r. przyznającej Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Na tym więc etapie zastosowanie art. 32 ust. 2 u.ś.r. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. byłoby przedwczesne. Jak już wyżej wskazano z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowiło warunek przyznania zasiłku dla opiekuna organy mogły rozważać stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 2014r., czego nie uczyniły, cztym naruszyły wskazane wyżej przepisy. Nie bez znaczenia postaje jednak znany Sądowi z urzędu fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 25 listopada 2015r. w sprawie II SA/Po 767/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] 2015r. nr [...], którą stwierdzono, że decyzja tego organu z [...] 2012r. Nr [...] jest nieważna. Zatem wyrokiem Sądu uchylona została (usunięta z obrotu prawnego) decyzja w oparciu, o którą zapadło rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Inaczej niż we wskazanej przez pełnomocnika Skarżącej zakończonej przed tut. Sądem sprawie II SA/Po 978/15 uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji przyznającej Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce nie po wydaniu przez organ decyzji ostatecznej a w tym samym dniu. Zaskarżona decyzja SKO w niniejszej sprawie została wydana bowiem w dniu [...] listopada 2015r., tak jak wyrok Sądu w sprawie II SA/Po 767/15. Mimo, iż wyrok nie był w dniu [...] listopada 2015r. prawomocny zgodnie z art. 152 § 1 ppsa uchylenie wyrokiem decyzji SKO skutkowało, że nie wywierały one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponieważ w prawie polskim – w świetle ogólnej reguły wysłowionej w art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), a znajdującej odpowiednie zastosowanie także na gruncie procedury administracyjnej (por. art. 57 § 1 k.p.a.) oraz sądowoadministracyjnej (art. 83 § 1 p.p.s.a.) – najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest "dzień", rozumiany jako doba liczona od północy do północy, to czynności wykonane w tym samym dniu przychodzi uznawać za dokonane jednocześnie. Wobec powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że w tym samym dniu, w którym została wydana zaskarżona decyzja doszło do uchylenia decyzji będącej jej podstawą. Innymi słowy w dniu wydania decyzji z [...] listopada 2015r. decyzje stwierdzające nieważność decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego były ("stały się") wyeliminowane z obrotu, co powinno zostać przez organ odwoławczy działający zgodnie z zasada dwuinstancyjności (art. 15 kpa) jako organ merytoryczny uwzględnione, a nie zostało. Odpadła bowiem podstawa prawna do wydania decyzji. Organ nie mógł powoływać się na żaden przepis pozwalający na uchylenie decyzji wydanej w oparciu o inną decyzję, która została wyeliminowana z obrotu, w sytuacji gdy na skutek wydania wyroku do wyeliminowania decyzji z [...] 2015r. nie doszło. Skoro decyzja SKO w Kaliszu z dnia [...] 2012r. pozostawała w obiegu prawnym brak było podstawy prawnej do uznania, że wyeliminowanie jej z obrotu stanowi podstawę do uchylenia decyzji z [...] 2014r. przyznającej Skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna . Wobec powyższego z uwagi na odpadnięcie podstawy do wydania decyzji z uwagi na uchylenie wyrokiem z dnia [...] listopada 2015r. w sprawie II SA/Po 767/15 decyzji SKO z [...] czerwca 2015r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] 2015r. odpadła podstawa prawna do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Nadto jak wyżej wskazano obie decyzji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3 kpa, nie zawierały uzasadnienia prawnego, właściwej podstawy prawnej, nieprecyzyjnie sformułowane zostało merytoryczne rozstrzygnięcie. Sumując celowym było uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ja poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa w zw. z art. 135 ppsa. Sąd nie odniósł się do wskazanych w skardze zarzutów odnośnie kwalifikacji zawartych umów o dzieło, uznając to za przedwczesne i bezzasadne w sytuacji zaistnienia wyżej wskazanej podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, tym bardziej, że decyzje wydane w niniejszej sprawie w ogóle do tych kwestii się nie odnosiły. O kosztach Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 § 1 ppsa w zw. z § 2, § 4 ust. 3 i § 21 ust, 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2015.1801)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło