II SA/Po 1071/13

WyrokWSA w Poznaniu2014-02-05

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji geodezyjnej i kartograficznej jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o uchylenie wykazu zmian gruntowych z 1973 r., który doprowadził do wpisania działki ewidencyjnej do niewłaściwej księgi wieczystej, czy też sprawa ta należy do właściwości sądu powszechnego?
Ratio decidendi
Organ administracji geodezyjnej i kartograficznej nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o uchylenie wykazu zmian gruntowych, który doprowadził do niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tego rodzaju sprawy, dotyczące uzgodnienia stanu prawnego księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, należą do właściwości sądu powszechnego na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W związku z brakiem właściwości organu administracji, wniosek powinien zostać zwrócony na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o uchylenie wykazu zmian gruntowych z 1973 r., który jego zdaniem doprowadził do wpisania jego nieruchomości do niewłaściwej księgi wieczystej. Starosta zwrócił wniosek, uznając sprawę za należącą do właściwości sądu powszechnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz domagając się uchylenia wykazu zmian gruntowych w trybie administracyjnym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o uchylenie rejestru zmian gruntowych oddala skargę W dniu 20 czerwca 2013 r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynęło datowane na 14 czerwca 2013 r. pismo P. C. zatytułowane "wniosek o uchylenie rejestru zmian gruntowych z dnia [...] 1973 r. prowadzonego dla księgi wieczystej [...]". W piśmie tym wnioskodawca podniósł, że jest właścicielem nieruchomości składającej się z działki o numerze ewid. [...], dla której Sąd Rejonowy w G. XIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w W. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i wnósł o: 1) "uchylenie wykazu zmian gruntowych z dnia [...] 1973 r., wydanego przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w W., nr [...] dla nieruchomości należącej do M. i A. K., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] w całości lub w stosunku do działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] i tym samym przywrócenie stanu prawnego w stosunku do (...) [jego] nieruchomości obowiązującego przed wydaniem powyższego wykazu zmian gruntowych, tj. od dnia [...] 1965 r. od dnia [...]1973 r., 2) powiadomienie Sądu Rejonowego w G., XIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych o uchyleniu wyżej opisanego wykazu zmian gruntowych i złożenie wniosku o dokonanie stosownych zmian w prowadzonej przez ten Sąd księdze wieczystej nr [...]", ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia wniosku wskazanego w punkcie 1 wniósł o: "3) zmianę wyżej opisanego wykazu zmian gruntowych poprzez wykreślenie z niego działek o numerach ewidencyjnych 371 i 374, 4) powiadomienie Sądu Rejonowego w G., XIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych o zmianie wyżej opisanego wykazu zmian gruntowych i złożenie wniosku o dokonanie stosownych zmian w prowadzonej przez ten Sąd księdze wieczystej nr [...]. W uzasadnieniu przedstawił argumentację, która jego zdaniem przemawia za stwierdzeniem wykazania interesu prawnego do złożenia przedmiotowego wniosku. Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), Starosta W. zwrócił przedmiotowy wniosek, bowiem z jego treści wynika, że właściwy do załatwienia sprawy jest sąd powszechny. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej, po rozpoznaniu złożonego wniosku, uznał, że nie ma kompetencji do jego rozpatrzenia. Wyjaśnił, że z treści wniosku wynika, iż sprawa dotyczy usunięcia niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i powinna zostać rozpatrzona na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2000 r. nr 124, poz. 1361, z późn. zm.), zatem organem właściwym w sprawie jest sąd powszechny. W zażaleniu na postanowienie Starosty W. z dnia [...] 2013 r. wnioskodawca zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie; 2) art. 7 i art. 11 k.p.a. poprzez pobieżną analizę okoliczności sprawy, a ponadto naruszenie prawa materialnego: 1) art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287) poprzez ich niezastosowanie, 2) przepisów § 46 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454) poprzez ich niezastosowanie. Przy tak sformułowanych zarzutach strona domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi I instancji do rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że istota zarzutów sprowadza się do stwierdzenia, iż organ I instancji zupełnie wykluczył możliwość rozpoznania w ramach swojej właściwości rzeczowej i miejscowej złożonego wniosku z dnia 14 czerwca 2013 r. w sytuacji, gdy jest to celowe i dopuszczalne, w szczególności ze względu na stan faktyczny sprawy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. (dalej: WINGiK w P.) postanowieniem z dnia [...] 2013 r. znak [...], wydanym na podsatwie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w zw. z art. 7b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji, przybliżając treść wniosku P. C., podniósł, że w uzasadnieniu tego wniosku zainteresowany wskazał, iż księga wieczysta nr [...] (prowadzona dla nieruchomości, której jest właścicielem) została założona w dniu [...] 1962 r. po zamknięciu księgi wieczystej KW S. wykaz [...]; w dziale I-O KW nr [...] wpisano: S., matrykuła [...], udział w niepodzielonym podwórzu i zabudowaniach; pierwotnie jako właściciela ujawniono matkę wnioskodawcy W. C., a od dnia 8 czerwca 1982 r. nieruchomość została przekazana na własność wnioskodawcy; nieruchomość ta składa się wyłącznie z działki ewidencyjnej nr [...] – taki stan prawny i faktyczny trwa od dnia 19 lipca 1962 r. do chwili obecnej. Natomiast księga wieczysta nr [...] została założona w dniu 2 lipca 1965 r. po zamknięciu księgi wieczystej KW S. wykaz [...]; w dziale I-O KW nr [...] wpisano: S., parcela [...], niepodzielone pobudowane podwórze "o pow. 03141 ha"; w dziale II jako właścicieli wpisano "M. K., córkę K. i jej męża A. K. syna A. i J. na prawach wspólności majątkowej"; na podstawie wykazu zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r. i na wniosek z dnia 21 września 1973 r. Dz.Kw [...] w dziale I-O KW [...] wpisano: S. działki nr [...], [...], [...], [...] o powierzchni 0,314 ha; z treści pisma przewodniego załączonego do wykazu zmian gruntowych wynika, że wpis miał być wynikiem nowego pomiaru (powierzchnia przed i pod dokonaniu pomiarów pozostała bez zmian). Dalej organ odwoławczy podał, że wnioskodawca podniósł, że iż w wyniku wydania, a później wpisania w księdze wieczystej nr [...] zmian wynikających z wyciągu zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r. nieruchomość stanowiąca jego własność (działka nr [...]) została wpisana do księgi wieczystej nr [...]; wnioskodawca podkreślił, że brak było jakiejkolwiek podstawy prawnej, która uzasadniałaby wpis tej treści (zdarzenia cywilnoprawnego, np. umowy sprzedaży, darowizny, zamiany, które mogłoby wywołać skutki prawno-rzeczowe prowadzące w konsekwencji do przyłączenia działki stanowiącej jego własność do nieruchomości sąsiada; konsekwencją takiego stanu rzeczy jest wpisanie w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wnioskodawcy, tj. KW nr [...], ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym; stąd też złożony wniosek ma na celu przywrócenie w odniesieniu do działki nr [...] stanu, jaki istniał w okresie sprzed wydania rejestru zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r., tj. od dnia 2 lipca 1965 r. do dnia 2 września 1973 r., bowiem w wyniku zmian dokonanych przez organy powołane do prowadzenia ewidencji gruntów zostało naruszone przysługujące wnioskodawcy prawo własności. Organ II instancji wyjaśnił również, że wnioskodawca podkreślił, iż zaistniała sytuacja jest wynikiem nieprawidłowości w funkcjonowaniu organów odpowiedzialnych za prowadzenie ewidencji gruntów, dlatego wnosi o załatwienie sprawy w trybie administracyjnym; przeprowadzenie postępowania w trybie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. nr 19, poz. 147) w jego przypadku pozostaje jedynie w sferze teoretycznej, ponieważ należałoby ustalić spadkobierców A. i M. K., którzy nie zamieszkują w S. od ponad 50-iu lat oraz zapewne przeprowadzić liczne postępowania spadkowe oraz ponieść koszty opłaty sądowej od pozwu. WINGiK w P. przywołał w rozważaniach prawnych treść art. 7d oraz art. 22 i art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 52 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków [Dz.U. nr 38, poz. 454, z późn. zm.]. Ponadto przywołał treść § 28 ust. 1, 2 , 3 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz.U. nr 102, poz. 1122, z późn. zm.), argumentując, że stanowisko zajęte przez Starostę W. jest uzasadnione. Uznał, że z dokumentacji sprawy wynika, iż sprawa dotyczy usunięcia niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i powinna być rozpatrzona na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2000 r. nr 124, poz. 1361, z późn. zm.), zatem organem właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Ponadto podkreślił, że uprzednie działania Starosty W., polegające na zawiadomieniu sądu wieczystoksięgowego w piśmie z dnia 2 lutego 2010 r. o niezgodności danych katastralnych i wniesieniu o ich sprostowanie z urzędu, znalazły swoje zakończenie w postaci wydania przez Sąd Rejonowy w W. postanowienia z dnia [...] 2010 r. sygn. akt KW DzKw [...], w którym Sąd odmówił sprostowania danych w księdze wieczystej, bowiem w świetle § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów brak jest podstaw do wykreślenia z księgi wieczystej KW [...] działek nr [...], a pozostawienie działki nr [...] tylko na tej podstawie, że dla działek nr [...] są prowadzone inne księgi wieczyste. Organ II instancji stwierdził, że skoro sąd powszechny zakwestionował podjęty wcześniej przez Starostę oraz wskazany ponownie przez skarżącego tryb postępowania, organ nie znajduje podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska w tej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego zwrot wniosku z dnia 14 czerwca 2013 r. zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. jest w pełni uzasadniony z uwagi na to, że z podania wynika, iż właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Podkreślił, że wbrew stanowisku wnioskodawcy rozpatrywana sprawa (sprostowania zapisów w księdze wieczystej) nie jest sprawą z zakresu ewidencji gruntów i budynków; tego rodzaju sprawą jest natomiast zmiana (aktualizacja) dokonywana w rejestrach samej ewidencji (np. zmiana numeru księgi wieczystej, zmiana powierzchni działki ewidencyjnej) na podstawie stosownych dokumentów wymienionych w § 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wnioskodawca nie zgodził się z postanowieniem WINGiK w P. z dnia [...] 2013 r. i w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, w znacznej mierze analogicznie jak w zażaleniu, naruszenie: 1) przepisów postępowania: art. 6-8 i art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte zbadanie podstaw prawnych wniosku skarżącego oraz art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sprawie; 2) prawa materialnego: art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów § 46 i 47 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu rozwinął poszczególne zarzuty, utrzymując, że jego sprawa ma charakter administracyjny, wobec czego może on domagać się jej rozpatrzenia właśnie w tym trybie, gdyż organ prowadzący ewidencję w przypadku dokonania zmiany w trybie czynności materialno-technicznej (wydanie wykazu zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r.), która to czynność okazała się następnie wadliwa jako wydana bez podstawy prawnej, zobligowany jest do uchylenia tej zmiany w drodze decyzja administracyjnej, po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 20 i art. 22 powołanej ustawy. Strona zakwestionowała prawidłowość wykazu zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r. wydanego przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w W. nr [...], utrzymując, że wykaz ten został wydany bez podstawy prawnej i z naruszeniem prawa własności przysługującego skarżącemu, wobec czego uchylenie przedmiotowego wykazu powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, która z kolei pozwoli na przywrócenie stanu prawnego istniejącego przed sporządzeniem przedmiotowego wykazu. Na uzasadnienie swojego stanowiska przywołał poglądy orzecznictwa oraz przytoczył fragmenty wniosku z dnia 14 czerwca 2013 r., argumentując, że przyczyna zobrazowanych nieścisłości winna zostać zbadana przez właściwy organ (Starostę W.) i stosownie do przeprowadzonych ustaleń, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego, należy uchylić wykaz zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r. W odpowiedzi na skargę WINGiK w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ponadto podkreślił, że przywołany przez skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 774/09 dotyczy innego stanu faktycznego. W ocenie organu II instancji nie ma wątpliwości co do formy załatwienia sprawy, bowiem przedmiotowa sprawa nie należy do kategorii spraw administracyjnych. W związku z brakiem właściwości w tej sprawie po stronie organów administracyjni publicznej, podniesione w skardze argumenty merytoryczne (stanowiące powtórzenie argumentacji z wniosku z 14 czerwca 2013 r., jak i zażalenia z 28 czerwca 2013 r.) nie zostały rozpatrzone. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego oraz pełnomocnik organu podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd uznał, że postanowienie WINGiK w P. oraz utrzymane przez niego w mocy postanowienie Starosty W. zostały wydane bez naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r., poz. 1270, z późn. zm. – dalej P.p.s.a.), jak i bez naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ a wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1. lit. a P.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy na czym polega istota ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu). Do tych regulacji odniósł się organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, jak również przepisy tych aktów prawnych powołała strona w swojej skardze. W myśl art. 2 pkt 8 powołanej ustawy ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) polega na stworzeniu jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy w ewidencji gruntów wskazuje się informacje dotyczące m.in.: - położenia gruntów, ich granic i powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład którego wchodzą grunty; - właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby prawne i fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części. Stosownie do przepisów § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, w myśl przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia prawa podmiotowe właścicielskie do gruntów objętych ewidencją, a także wynikające z użytkowania wieczystego, zarządu lub trwałego zarządu nieruchomościami, użytkowania gruntów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz dzierżawy zgłoszonej do ewidencji, podlegają uwidocznieniu w ewidencji wyłącznie na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Treść ostatnio powołanego przepisu, enumeratywnie wskazującego podstawy nanoszenia zmian podmiotowych w ewidencji odczytywana w powiązaniu z treścią § 46 ust. 2 rozporządzenia określającego przypadki wprowadzania zmian do ewidencji z urzędu, pozwala stwierdzić, że zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych (§ 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia) mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych (numeracji działek, oznaczenia budynku, czy powierzchni gruntu) i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 636/07, LEX nr 480114). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego (w tym szczególnie prawa własności), mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2002 r. sygn. akt IV SA/Wa 896/06, LEX nr 255795 oraz wyrok NSA z 19 marca 2003 r. sygn. akt II SA 1018/02, LEX nr 156374). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wpis zmian do ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 698/07, LEX nr 351329, wyrok NSA z dnia 20 listopada 1998 r. sygn. akt II SA 914/98, LEX nr 41816). Sądowi orzekającemu w niniejszym składzie znany jest również powołany przez organ odwoławczy pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2006 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 473/05 (wyrok dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). , zgodnie z którym "wadliwa jest wykładnia, że ewidencja gruntów ma jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny. Przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów dają bowiem podstawę do dokonania ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych w prowadzonym w tym zakresie postępowaniu administracyjnym." Stwierdzić jednakże należy, że w powołanym wyroku nie wskazano motywów, które przemawiałyby za tak postawioną tezą, w związku z czym Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie trudno jest ocenić trafność takiego poglądu i ewentualnie opowiedzieć się za nim. Za to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy lub innych osób do gruntu, budynku lub lokalu. Dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993 r., sygn. akt II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 94/08, LEX nr 477578, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1998 r. sygn. akt II SA 258/98, LEX nr 41288, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r. sygn. akt II SA 766/98, LEX nr 82005, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1004/11, LEX nr 1225527 – dostępny jw.). Co więcej, trzeba mieć również na uwadze, że organy ewidencyjne, dokonując ewentualnej aktualizacji ewidencji, nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt II Sa/GL 643/07, LEX nr 485843). Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, ma przy tym wyłącznie charakter informacyjny. Innymi słowy, wpis zmian do ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego i nie może kształtować nowego stanu prawnego. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok tutejszego Sądu z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Po 506/09, LEX nr 589205). W niniejszej sprawie analiza wniosku skarżącego, prawidłowo przeprowadzona przez WINGiK w P. z odpowiednim odniesieniem jego treści do przepisów obowiązującego prawa, wskazuje, że strona domaga się załatwienia sprawy, która nie mieści się w kompetencjach organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków. Sytuacja, w której ta sama działka ewidencyjna (nr [...] położona w S.) jest wpisana w więcej niż jednej księdze wieczystej (w KW nr [...] jako jedyna działka i w KW nr [...] jako jedna z kilku działek), powinna zostać poddana kontroli i rozstrzygnięciu sądu powszechnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (aktualnie: Dz.U. z 2013 r., poz. 707, z późn. zm.). Jak to klarownie wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 lutego 1996 r. sygn. akt III CZP 16/96, OSNC 1996/5/73 (LEX nr 23819), w sytuacji, gdy "ta sama, oznaczona ewidencyjnie działka, objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.)". Podobnie wypowiedział się we wcześniejszej uchwale z dnia 31 stycznia 1996 r. sygn. akt III CZP 200/95, OSNC 1996/5/67 (LEX nr 23813), w sytuacji, gdy "ta sama część większych nieruchomości objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) uzgodnienie stanu prawnego wymienionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie z niej wpisów dotyczących wyodrębnionych geodezyjnie działek". Skutków prawnych, które ewentualnie wywoła załatwienie sprawy w wyżej opisanym trybie przez sąd powszechny, nie można alternatywnie osiągnąć w drodze uprzedniego dokonania zmiany danych w ewidencji gruntów, w szczególności poprzez postulowane przez skarżącego "uchylenie wykazu zmian gruntowych z dnia 3 września 1973 r.". Przeciwnie, zmiana w ewidencji w tym zakresie nastąpi na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego. Dlatego też należy w pełni podzielić stanowisko WINGiK w P. co do braku kompetencji organów właściwych w sprawach ewidencji gruntów do załatwienia sprawy opisanej we wniosku skarżącego. Dodać należy, że sprawa nie dotyczy również rozgraniczenia nieruchomości (ustalenia przebiegu granic), do której załatwienia właściwy byłby wójt (burmistrz, prezydent miasta) – por. przepisy art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ani żądania zmiany na mapie ewidencyjnej dotychczasowego przebiegu granic działki, a powołany przez stronę wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 774/09 dotyczył właśnie stanu faktycznego odnoszącego się do zmiany przebiegu granic na takiej mapie, na co też trafnie zwrócił uwagę organ II instancji w odpowiedzi na skargę. Ewentualne trudności i koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego nie mogą wpływać na interpretację powołanych przepisów. Skoro organ odwoławczy, uzupełniając – w porównaniu z organem I instancji – znacząco uzasadnienie rozstrzygnięcia, trafnie ocenił formalny charakter żądania wnioskodawcy, zasadne było wydanie postanowienia w trybie art. 66 § 3 k.p.a. Jeżeli wniosek skierowany do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków dotyczy sprawy, do której rozstrzygnięcia właściwy jest sąd powszechny, organ winien zwrócić wniosek wnoszącemu, zgodnie z dyspozycją art. 66 § 3 k.p.a. Zarazem w postanowieniu wydanym na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. organ nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 1151/10, LEX nr 990151 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1412/11, LEX nr 1146127). Podsumowując wszystko powyższe, należy stwierdzić, że zwrócenie skarżącemu, na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a., podania z tej racji, iż wskazana w tym podaniu sprawa jest sprawa cywilną, dla której rozpatrzenia właściwy byłby sąd powszechny i pouczenie o tym skarżącego, jest zgodne z prawem. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło