II SA/Po 1276/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia NSA Grażyna Radzicka Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skarg B. i J.R., E. i J.R., R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości dotyczącą R.M. oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z tej samej daty i o tym samym numerze w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości dotyczącą J. i B.R. I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta z dnia [...] roku Nr [...] i Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu. /-/ B.Kamieńska /-/ J.Szaniecka /-/ G.Radzicka Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. i B.R. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w L. ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]m2, KW Nr [...] Sądu Rejonowego w Żarach, będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców w udziale 1/3, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113 poz. 1209) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzją z tej samej daty i o tym samym numerze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania R. M. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w L. ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]m2 KW [...] Sądu Rejonowego w Żarach, będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawczyni w udziale 1/3, na podstawie art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W zbliżonych, a częściowo również tożsamych w swej treści, uzasadnieniach obu wskazanych wyżej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następujące ustalenia i wnioski. B. i J. R. byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej działki w udziale wynoszącym 1/3 w dniu [...] maja 1990 r. oraz [...] października 2001 r., natomiast R. M. została użytkownikiem wieczystym tej działki, w udziale 1/3 na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Żarach z dnia [...].IX.1992 r. Wpisu w księdze wieczystej dokonano w dniu [...].IX.1993 r. Z treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2000 r. Nr 113 poz. 1209) wynika, że osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46 poz. 340 z późn.zm.): 1. zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2. stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości. Wyżej wymieniona ustawa weszła w życie z dniem 24.X.2001 r. W art. 1 Dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, ustawodawca określił jednoznacznie, iż dekret ów dotyczy gospodarstw rolnych, nadanych w trybie osadnictwa na obszarze Ziem Odzyskanych. A zatem powołanie się przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27.VII.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości na nieruchomości wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych świadczy, że wynikające z art. 1 ust. 1 w/w ustawy dotyczy nieruchomości rolnych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że nieruchomość położona w L. przy ul. [...] nie ma charakteru rolnego. Okoliczność ta jest bezsporna. Stanowisko strony, opierające się na zarzucie, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje wszystkim użytkownikom wieczystym nieruchomości położonych na obszarze Ziem Odzyskanych, nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W przytoczonych powyżej przepisach prawnych mowa jest wprost o gospodarstwach rolnych, nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Okoliczności tej przy rozpatrywaniu sprawy nie można pominąć. Dlatego decyzja organu I instancji z dnia [...]r. jest zgodna z przepisami prawa. Wobec stwierdzenia, że podstawowy wymóg, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.VII.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie został w danej sprawie spełniony, spełnienie przez stronę pozostałych przesłanek, o których mowa w tymże przepisie, nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skargę na powyższe decyzje wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. i B. R., E. i J. R. oraz R. M. Domagając się ich uchylenia skarżący zarzucili organom orzekającym nieprawidłową interpretację przepisów ustawy z 26.VI.2001 r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. W ocenie skarżących dekret z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych określa tylko zakres geograficzny jego obowiązywania, nie ogranicza natomiast zakresu podmiotowego osób uprawnionych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o odrzucenie skargi J. i E. R. i oddalenie skargi pozostałych skarżących. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi J. i E. R. organ odwoławczy wskazał, że wniosek tych skarżących, z powodu niedostarczenia wymaganych dokumentów nie został rozstrzygnięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności (Dz.U. Nr 113 poz. 1209) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46 poz. 340, z 1957 r. Nr 39 poz. 172, z 1969 r. Nr 13 poz. 95 i z 1998 r. Nr 106 poz. 668) 1. zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2. stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonych decyzjach oraz decyzjach organu pierwszej instancji cytowany przepis nie zawęża zakresu stosowania ustawy do osób będących użytkownikami wieczystymi jedynie nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. Jak już wielokrotnie wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w podobnych sprawach sformułowanie, że powołany przepis dotyczy osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na konkretnych terenach należy rozumieć tylko jako ograniczenie zasięgu stosowania ustawy z 26 lipca 2001 r. (w jej pierwotnym brzmieniu) do terytorium objętego dekretem z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (por. wyrok z dnia 27.X.2004 r. sygn. akt II SA/Po 1945/02, wyrok z dnia 29.X.2004 r. sygn. akt II SA/Po 1934/02 - OZP - nie publ.). Oznacza to, że odwołanie się w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. do dekretu z 1951 r. nie ograniczało zakresu podmiotowego omawianej ustawy - do osób fizycznych wymienionych w dekrecie, ani też jej zakresu przedmiotowego - do nieruchomości rolnych. Wskazane wyżej uwagi prowadzą do wniosku, że zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu pierwszoinstancyjnego naruszyły prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku organu odwoławczego wyrażonemu w odpowiedzi na skargę w sprawie brak było podstaw do odrzucenia skargi E. i J. R. W tym miejscu przypomnieć należy, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynikało, że przedmiotowa nieruchomość, zabudowana budynkiem mieszkalnym, pozostaje w użytkowaniu wieczystym, w udziałach po 1/3 części: J. i B. R., E. i J. R. oraz R. M. oraz że wymienione osoby są właścicielami odrębnych lokali mieszkalnych usytuowanych w budynku. Z akt administracyjnych wynikło także, że wśród trzech wniosków złożonych przez użytkowników wieczystych o nabycie prawa własności omawianej nieruchomości wniosek E. R. nie został podpisany przez J. R., co w konsekwencji spowodowało pozostawienie go bez rozpoznania. Odwołanie od wydanych w sprawie decyzji pierwszoinstancyjnych wnieśli natomiast wszyscy współużytkownicy wieczyści. W okolicznościach wyżej powołanych nie może budzić wątpliwości, że J. i E. R. mają interes prawny w kwestionowaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Ich interes prawny wynika nie tylko z faktu posiadania przymiotu współużytkowników wieczystych nieruchomości, której dotyczą zaskarżone decyzje, ale także z faktu, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości będącej przedmiotem współużytkowania osób fizycznych powinno być zgłoszone przez wszystkich współużytkowników wieczystych. Odmienne rozwiązanie prowadziłoby bowiem do naruszenia zasady wyrażonej w art. 232 kc. Ostatnio powołane okoliczności przemawiały ponadto za potrzebą rozpoznania wszystkich wniosków jedną decyzją administracyjną. Z przyczyn wyżej wskazanych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające uwzględnią powyższe uwagi oraz zmianę stanu prawnego wynikającą z nowelizacji ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności. Powinnością organu orzekającego będzie również wyjaśnienie, czy wszyscy wnioskodawcy spełniają warunki, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Zobowiązując E. R. do uzupełnienia braków jego wniosku, organ orzekający winien wyczerpująco poinformować stronę o następstwach prawnych wynikających z zaniechania wykonania zobowiązania. /-/ B.Kamieńska /-/ J.Szaniecka /-/ G.Radzicka MK