II SA/Po 13/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę [...]([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. M. B. (dalej również jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...], odrzucił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt III OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż istota niniejszego postępowania sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy M. B. wykazał posiadanie interesu prawnego do wywiedzenia skargi do sądu administracyjnego z uwagi na fakt, że nie był on przez organy uznany za stronę postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: budowa wolnostojącej chlewni - budynku tuczami świń na 500 szt. tuczników, to jest 70 DJP, w cyklu otwartym wraz z silosem paszowym o pojemności 17 Mg, płytą obornikową ze zbiornikiem na dz. geod. nr [...] obręb P., gm. Ś. , powiat [...], województwo [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż nie zostało w sprawie ustalone, czy w odniesieniu do nieruchomości skarżącego kasacyjnie została spełniona przesłanka z art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 247) - dalej: "u.i.o.ś.", a więc czy działka znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Pamiętać należy, że to na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony postępowania. Nie zwalnia to wnioskodawcy od obowiązku współpracy z organem administracji w tym zakresie, ale zasadniczo to w oparciu o art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. organ zobowiązany jest do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje interes prawny w byciu stroną postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł ponadto, iż w celu dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ustalenie, do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie, czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu. W rozpoznawanej sprawie nie zostało ustalone, czy działka, której skarżący kasacyjnie jest właścicielem znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, jakie jest aktualne przeznaczenie nieruchomości skarżącego kasacyjnie oraz czy w przypadku zaistnienia znaczącego odziaływania przedsięwzięcia na tą działkę, oddziaływanie to może wprowadzić ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Zatem uznanie przez Sąd Wojewódzki, że skarżący kasacyjnie nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia tylko z tego powodu, że jego nieruchomość znajduje się w dalszej odległości niż 100 m od granic terenu, na którym inwestor planuje realizację przedsięwzięcia, jest co najmniej przedwczesne. Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał pełnomocnika Skarżącego do wykazania interesu prawnego poprzez nadesłanie księgi wieczystej nieruchomości skarżącego, z których tytułu własności wywodzi swój interes prawny. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego przesłał wydruk księgi wieczystej [...], z której wynika, że skarżący jest współwłaścicielem działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] oraz przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności drogi koniecznej przez działki [...] i [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Z powołanego przepisu wynika wprost, że poza podmiotami, które działają w interesie innych osób lub interesie publicznym (prokurator, rzecznicy, organizacja społeczna) jak i upoważnionymi z mocy prawa, każdy inny podmiot występujący ze skargą do sądu, musi mieć w złożeniu skargi interes prawny. Przy czym mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 1382/08, postanowienie NSA z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 505/09, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. Podkreślenia przy tym wymaga, że orzecznictwo sądowoadministracyjne jednoznacznie przyjmuje, iż legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Interes prawny ma charakter materialnoprawny i przejawia się w tym, że podmiot wnoszący skargę do sądu działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, zatem własnego, indywidualnego i opartego o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Poprzez pojęcie interesu prawnego rozumieć należy wskazanie przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem, w stosunku do organu administracji publicznej. Strona skarżąca, która nie wykazała istnienia (naruszenia) interesu prawnego, bądź wywodzi swoje uprawnienie z posiadania interesu faktycznego nie posiada legitymacji skargowej, skarga zatem podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 9 października 2012 r., II SO/Bk 13/12, wyrok NSA z 10 marca 2011 r., II OSK 439/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą to Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. w przedmiocie realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie wolnostojącej chlewni – budynku tuczarni świń na 500 szt. tuczników, to jest 70 DJP, w cyklu otwartym wraz z silosem paszowym o pojemności 17 Mg, płytą obornikową ze zbiornikiem na dz. Geod. 71 obręb P., Gm. Ś. , wydana m.in. na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 dalej jako: u.o.o.ś.). Stosownie do art. 74 ust. 3 a u.o.o.ś. stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Powołany przepis służy doprecyzowaniu ogólnej definicji stron postępowania zawartej w art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako: k.p.a.), w którym podano, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tym miejscu wskazać należy, iż w postanowieniu z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt III OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał, iż w sprawie nie zostało bowiem ustalone, czy w odniesieniu do nieruchomości skarżącego kasacyjnie została spełniona przesłanka z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś., a więc czy działka znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Pamiętać należy, że to na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony postępowania. Nie zwalnia to wnioskodawcy od obowiązku współpracy z organem administracji w tym zakresie, ale zasadniczo to w oparciu o art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. organ zobowiązany jest do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje interes prawny w byciu stroną postępowania. W celu dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ustalenie, do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie, czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu. W rozpoznawanej sprawie nie zostało ustalone, czy działka, której skarżący kasacyjnie jest właścicielem znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, jakie jest aktualne przeznaczenie nieruchomości skarżącego kasacyjnie oraz czy w przypadku zaistnienia znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na tą działkę, oddziaływanie to może wprowadzić ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Zatem uznanie przez Sąd Wojewódzki, że skarżący kasacyjnie nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia tylko z tego powodu, że jego nieruchomość znajduje się w dalszej odległości niż 100 m od granic terenu, na którym inwestor planuje realizację przedsięwzięcia, jest co najmniej przedwczesne. Mając powyższe na uwadze pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Sąd wezwał pełnomocnika Skarżącego do wykazania interesu prawnego poprzez nadesłanie księgi wieczystej nieruchomości skarżącego, z których tytułu własności wywodzi swój interes prawny. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego przesłał wydruk księgi wieczystej [...], z której wynika, że skarżący jest współwłaścicielem działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] oraz przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności drogi koniecznej przez działki [...] i [...]. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając lokalizację działek stanowiących własność skarżącego uwidocznioną na mapce załączonej do wniosku, zauważyć należy, iż działki stanowiące własność skarżącego zlokalizowane są w odległości około 195 m od granic terenu inwestycji. Ponadto wskazać należy, iż w piśmie inwestora z dnia [...] grudnia 2019 r. (k. 40 akt administracyjnych), stanowiącym uzupełnienie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, jednoznacznie wskazano, że nie przewiduje się aby realizacja, eksploatacja lub użytkowanie wnioskowanego przedsięwzięcia, spowodowało przekroczenie standardów jakości środowiska lub powodowała ograniczenie w zagospodarowaniu jakimkolwiek nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Ponadto w uzupełnieniu wniosku inwestor przesłał mapkę (k. 43) na której zaznaczono przewidywany zasięg oddziaływania, gdzie działka skarżącego się w powyższym oddziaływaniu nie znajduje. W niniejszej sprawie nie może ujść również uwadze, iż w sprawie swoje opinie wyraziły również wyspecjalizowane podmioty tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. W opinii z dnia [...] lutego 2020 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, iż mając na względzie lokalizację i rodzaj przedsięwzięcia, a także przyjęte rozwiązania w zakresie przechowywania gnojowicy, a także planowane działania ograniczające emisję substancji odorowych, nie przewiduje się ponadnormatywnej emisji zanieczyszczeń do powietrza (str. 4 opinii k. 92 akt administracyjnych). Ponadto w opinii tej stwierdzono, że eksploatacja planowanego gospodarstwa nie będzie powodować przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu na terenach objętych ochroną akustyczną (str. 5 opinii, k. 93 akt administracyjnych). W tym miejscu wskazać należy, iż najbliższy teren objęty ochrona akustyczną znajduje się ok. 100 m na wchód od planowanej chlewni, a więc w odległości prawie dwukrotnie mniejszej niż odległość działek Skarżącego od granic terenu inwestycji. Również znajdująca się w aktach administracyjnych opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. jednoznacznie stwierdza, iż "przeprowadzona analiza emisji gazów i pyłów do powietrza nie wykazała przekroczeń dopuszczonych prawem normatywów. Wartości emisji nie przekroczą wartości dopuszczalnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24. 08. 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz.1031 ze zmianami). Dotrzymane zostaną także wartości odniesienia określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu z dnia 26. 01. 2010 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 87). W wyniku przeprowadzonej analizy rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na granicy terenów chronionych akustycznie. Dotrzymane zostaną dopuszczalne wartości, określone w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112). Przyjęte rozwiązania w zakresie gospodarki odpadami oraz w zakresie gospodarki wodno-ściekowej na każdym z etapów: inwestycyjnym, eksploatacyjnym i likwidacyjnym, przy przestrzeganiu założeń opracowanej karty informacyjnej przedsięwzięcia, nie powinny stanowić zagrożenia dla środowiska - w tym dla zdrowia ludzi.". Mając powyższe na uwadze, wykonując wytyczne Naczelnego Sadu Administracyjnego, stwierdzić należy, iż działki Skarżącego zlokalizowane około 195 m od granic terenu inwestycji nie znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Tym samym nie można uznać, iż zostały spełnione przesłanki określone w art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś. do uznania skarżącego za stronę postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji. Odnosząc się natomiast do stanowiska Skarżącego, iż "posiadał uzasadnione przekonanie, iż wobec doręczenia odpisu decyzji na adres pełnomocnika skarżącego, został on uznany przez organ administracyjny za stronę postępowania" (cytat, str. 2 pisma z dnia [...] lipca 2021 r.) wskazać należy, iż z rozdzielnika decyzji organu II instancji jednoznacznie wynika, iż decyzja była doręczona radcy prawnemu M. M. jako pełnomocnikowi M. S., a nie M. B.. Ponadto wskazać należy, iż sam fakt, że Skarżący w sprawie składał wnioski o dopuszczenie go udziału w postępowaniu jak również, iż w postępowaniu przed organami udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu M. M., któremu doręczono decyzję jako pełnomocnikowi M. S., nie może skutkować uznaniem, że Skarżący posiada legitymację do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jak zostało, to opisane wyżej Skarżący nie spełnia przesłanek do uznania go za stronę postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowej inwestycji, to zaś prowadzi do uznania, że skarżący nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi do opisanej na wstępie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 50 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.