II SA/Po 134/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2009r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [..] 2009r. Nr [..] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [..] 2008r. Nr [..], II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska Postanowieniem z dnia [..] 2008r. Nr [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 214 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nt 89, poz. 1071 ze zm.) nakazał inwestorom J. i E. K: 1. wstrzymać roboty budowlane termomodernizacyjne wykonywane przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce nr ewid. [..] położonej przy ul. P.w W., gm. M. oraz 2. przedłożyć w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia inwentaryzację oraz ocenę techniczną wykonanych robót budowlanych. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 2 października 2008r. stwierdzono, że na przedmiotowej działce zlokalizowany jest budynek jednorodzinny mieszkalny o wysokości ok. 7 m, przy którym jego współwłaściciele J. i E. K. w czerwcu 2008r. rozpoczęli roboty budowlane polegające na ociepleniu ścian zewnętrznych budynku styropianem grubości 10 cm. W trakcie oględzin stwierdzono, że dotychczas obłożono styropianem ściany zewnętrzne: frontową, tylną oraz boczna lewą, natomiast na ścianie bocznej prawej, w granicy z działką nr [..] wykonano izolację przeciwwilgociową pionową ścian piwnicznych oraz wyłogi styropianem grubości 10 cm (ocieplenie wzdłuż narożników ścian oraz górnej krawędzi budynku - murku ogniowego). Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego docieplenie budynków o wysokości do 12 m nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 powołanej ustawy wykonywanie takich robót budowlanych wymaga zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jak wynika zaś z oświadczenia J. i E. K., złożonego do protokołu kontroli, powyższe roboty wykonano bez zgłoszenia. Dlatego należało zastosować art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w myśl którego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia budowlanego lub zgłoszenia. Dlatego zdaniem organu nadzoru należało orzec jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. B. Podniosła, iż organ I instancji pominął fakt, że 11 sierpnia 2008r. policja usunęła robotników, którzy włamali się na jej działkę nr [..], uszkadzając płot, rozłożyli rusztowania i przystąpili do prac budowlanych przy ścianie budynku należącego do J. i E. K. Jej zdaniem w niniejszej sprawie winno się nakazać przywrócić stan pierwotny spornej ściany budynku należącego do Państwa K. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia [..] 2009r. Nr [..] uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w mocy (winno być zaskarżone postanowienie w mocy). Uzasadniając rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności przypomniał, że stosownie do przepisu art. 29 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego ocieplenie budynku o wysokości do 12 m stanowi roboty budowlane zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymagające zgłoszenia. Jeśli więc roboty te są wykonywane bez wymaganego zgłoszenia organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie naprawcze, o którym mowa w art. 50 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Skoro organ I instancji stwierdził podczas oględzin, że w/w roboty realizowane są bez wymaganego zgłoszenia, to obowiązany był on wstrzymać prowadzone przez inwestorów roboty budowlane. Organ II instancji wyjaśnił, iż stosownie do przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w określonych przypadkach możliwe jest usytuowanie budynku w granicy działki. Przepis ten nie upoważnia natomiast inwestora do prowadzenia robót budowlanych poza granicami działki. Przekroczenie granicy stanowi więc naruszenie przepisów techniczno-budowlanych. Inwestor podejmujący roboty budowlane powinien posiadać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Oświadczenie o tym prawie powinno być dołączone do zgłoszenia robót budowlanych polegających na ociepleniu budynku (art. 30 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2). Prawo do dysponowania nieruchomością może wynikać z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Powinno dotyczyć całego terenu, na którym mają być wykonywane roboty budowlane. Zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego, w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Tym samym własność nieruchomości obejmuje przestrzeń znajdującą się w granicach tej nieruchomości. Naruszenie tej granicy oznacza naruszenie czyjegoś prawa własności. Może być dokonane tylko za zgodą właściciela tej nieruchomości - w tym przypadku właściciela nieruchomości sąsiedniej, a spory na tym tle winny być rozstrzygane przez sądy powszechne na drodze cywilnej, a nie przed organami nadzoru budowlanego. Skargę na powyższe postanowienie organu II instancji wniosła M. B. Podniosła, iż wnosiła o przywrócenie stanu pierwotnego spornej ściany, gdyż ocieplenie sąsiedniego budynku jest brutalną ingerencją w jej własność. Organy obu instancji znając stan sprawy przyzwalają jednak na to naruszenie. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie odnosząc się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z 2 marca 2009r. skarżąca podniosła, że inwestorzy dokonując ocieplenia domu zabrali jej ok. 7 m3 działki. Ponadto robotnicy, którzy wykonywali przedmiotowe prace budowlane uszkodzili płot i bez zgody skarżącej wtargnęli na jej nieruchomość. Po raz kolejny zwróciła się z pytaniem "jakim prawem pozwala się zatrzymać sporne elementy na jej działce"? W dniu 9 września 2009r. inwestorka J. K. poinformowała Sąd, że jej mąż E. K. zmarł w dniu [..] października 2008r. Wskazała przy tym, że informację o śmierci męża przekazała telefonicznie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, uzyskując zapewnienie, że błąd zostanie poprawiony. Podała też, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [..] 2009r. sygn. akt [..] wraz z nią współwłaścicielką nieruchomości przy ul. P.w m. W. jest jej córka I. P. W dowód powyższego dołączyła odpis skrócony aktu zgonu męża, odpis skrócony aktu małżeństwa oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z [..] 2009r. sygn. akt [..]. Pismem z 15 września 2009r. I. P., córka J. K. zgłosiła swój udział w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Na rozprawie w dniu 6 października 2009r. J. K. wniosła o oddalenie skargi. Podkreśliła, że zależy jej na tym, by mogła istniejący pas styropianu, który ociepla pas budynku zabezpieczyć przed utlenianiem i rozdziobywaniem przez ptaki, a najlepiej by mogła ocieplić ścianę. I. P. również wniosła o oddalenie skargi i podała, że proponowała skarżącej wykup całej działki lub pasa gruntu przy spornej ścianie, ewentualnie zdjęcie styropianu gdyby pojawił się inwestor. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd uwzględnił skargę, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano. Zważyć należy, iż w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sądy administracyjne badają legalność zaskarżonych aktów organów administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na postanowienie: 1. uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie mają kwestie proceduralne, które Sąd miał obowiązek uwzględnić z urzędu, a które czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonego postanowienia. Stwierdzić należy, iż organy obu instancji wydając zaskarżone i poprzedzające je postanowienie z dnia [..] 2008r. dopuściły się rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) poprzez skierowanie rozstrzygnięć do osoby nieżyjącej. Organy orzekające nie uwzględniły faktu, że po wszczęciu postępowania, ale przed wydaniem przez organ I instancji postanowienia z dnia [..] listopada 2008r. zmarł inwestor E. K. Z dołączonego przez J. K. skróconego odpisu aktu zgonu wynika, że zmarł on w dniu [..] października 2009r. Co więcej, z oświadczenia J. K. złożonego w piśmie z dnia 8 września 2009r. wynika, że o okoliczności śmierci męża poinformowała ona telefonicznie organ I instancji. Pomimo tego zarówno organ I jak i II instancji skierowały postanowienia zobowiązujące wstrzymać przedmiotowe roboty budowlane do zarówno do J. K., jak i do jej zmarłego męża E. K. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego skierowanie orzeczenia do osoby nieżyjącej stanowi rażące naruszenie prawa. Zważyć bowiem trzeba, że stronami postępowania administracyjnego mogą być podmioty wymienione w art. 29 kpa w związku z art. 30 kpa, co w odniesieniu do osób fizycznych osoby fizyczne mające zdolność prawną w rozumieniu kodeksu cywilnego. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią, co oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można ani wszcząć postępowania ani wydać decyzji. Dlatego prowadzenie więc postępowania w stosunku do osoby nieżyjącej jest oceniane jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a postanowienie wydane w stosunku do osoby nieżyjącej, obarczone jest wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 listopada 2008r., I SA/Wa 814/08, wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2009r., I SA/Wa 287/09, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a., zaś o wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska MK