II SA/Po 1407/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skarg E. M. i D. M. na postanowienia Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2014 r. Nr [...] i Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; oddala skargi Postanowieniami z dnia [...] 2014 r., nr [...] i [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. (dalej: Inspektor Powiatowy) uznał za niezasadne zarzuty D. M. oraz E. M. dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego F. M., ur. 1 października 2011 r. W uzasadnieniach postanowień organ wyjaśnił, iż E. M. oraz D. M. mimo stosownego upomnienia z dnia 16 lipca 2013 r. odmówili poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym ich syna F. M. W tej sytuacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wystawił na E. M. oraz D. M. w dniu 20 maja 2014 r. tytuły wykonawcze odpowiednio o nr [...] ( E. M.) oraz nr [...] (D. M.) w których określono treść obowiązku: "Poddać syna F. M. ur. 14.10.2011 r., zam. Os. N. [...] S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z Programem szczepień ochronnych przeciwko błonicy, krztuścowi i tężcowi, przeciwko zakażeniom haemophilus influenzae oraz przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B". Obowiązek ten wynika z przepisów prawa: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013r. poz. 947 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182 poz. 1086). Powyższy tytuł wykonawczy został skierowany do Wojewody Wielkopolskiego w celu przymusowego wykonania wymienionego w nim obowiązku. W toku postępowania egzekucyjnego E. M. ora D. M. podnieśli zarzuty wskazując na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym podnosząc, iż zgodnie z art. 17 ust 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko F. M. nie miał wstępnego badania kwalifikacyjnego, bowiem rodzice odmawiają wykonania tego badania, gdyż badanie nie zostało określone w ustawie jako obowiązkowe i rodzicom przysługuje zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta prawo do odmowy wykonania tego badania. Ponadto podniesiono, iż został zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Inspektor Sanitarny wyjaśnił, iż obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013r., poz. 947 z późn. zm.) osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W myśl ustępu 2 art. 5 - go ww. ustawy, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią. Dalej organ wyjaśnił, iż z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, iż wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Wbrew stanowisku D. M. oraz E. M. badanie kwalifikacyjne do szczepienia jest badaniem obowiązkowym, a niestawienie się z dzieckiem na takie badanie nie czyni niewykonalnym obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Badanie kwalifikacyjne, którego brak zdaniem wnoszących zarzuty stanowi przeszkodę w uznaniu obowiązku szczepienia za wykonalny, jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień. Szczepieniu może bowiem zostać poddane takie dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Przeszkody powodującej niewykonalność obowiązku nie stanowi negatywne nastawienie adresatów tych obowiązków. Organ wskazał także, iż ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wynikające z tej ustawy uprawnienie pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jest bowiem zgodnie z art. 15 ustawy wyłączone w przypadkach, gdy przepisy odrębne stanowią inaczej, a zatem, między innymi, w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ustosunkowując się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ wskazał, iż w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że zarzut rażąco wygórowanej grzywny nie zawiera się w dyspozycji pkt 8 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość grzywny zależy od uzasadnionego uznania organu egzekucyjnego, który powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności. W związku z powyższym, zarzut ten należy również uznać za bezzasadny. Zażalenia na powyzsze postanowienia wnieśli E. M. i D. M. podnosząc, iż nałożony obowiązek nie jest niewykonalny bowiem szczepienie to powinno porzedzić badanie kwalifikacyjne dziecka, na które w oparciu o art. 16 z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie wyrażają zgody. Ponadto organ nałożył środek egzekucyjny który jest uciążliwy czym naruszono art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dalej składający zażalenie wnieśli o udzielenie odpowiedzi na szereg pytań dotyczących szczepień ochronnych. Postanowieniami z dnia [...] 2014 r. nr [...] i nr [...] Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpoznaniu zażaleń E. M. i D. M. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniach organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa. Dalej art. 17 ust. 1 tej ustawy stwierdza również, iż osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Odnosząc się do podnoszonej przez strony niewykonalności obowiązku organ wskazał, iż lekarskie badanie kwalifikacyjne (art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych) jest obowiązkową i integralną częścią "obowiązku szczepienia", gdyż na jego podstawie można wykluczyć ewentualne przeciwwskazania do wykonania szczepień (np. z powodu choroby), a tym samym bezpiecznie podać szczepionkę. Brak zgody na przeprowadzenie lekarskiego badania kwalifikacyjnego nie zwalnia rodziców dziecka, jako opiekunów prawnych, z obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, gdyż obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisu prawa tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Odpowiadajac na zarzut zastsowania zbyt uciążliwego srodka egzekucyjnego organ wskzała, iż wymierzenie grzywny i wyznaczenie terminu zapłaty ustalono zgodnie z zasadą celowości i zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego wyrażonych w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna nie jest karą za niewykonanie obowiązku, ale jest środkiem mającym skłonić osoby uchylające się do wykonania obowiązku. Dalej organ wskazał, iż wyrażenie zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowa takiej zgody, jest zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wyłączona w przypadkach, gdy przepisy odrębne stanowią inaczej, a w odniesieniu do szczepień ochronnych stanowią o tym zapisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Odnosząc się do szeregu pytan dotyczacych szczepień zawaratcyh w zażaleniach organ wskazał na literaturę fachową, która zawiera odpowiedzi na te pytania. Ponadto organ wskazał, iż szczepionki czyli produkty lecznicze pochodzenia biologicznego, podlegają wielu rygorystycznym wymogom zarówno w zakresie produkcji jak i kontroli jakości przed dopuszczeniem do obrotu oraz monitorowania jakości i działań niepożądanych po wprowadzeniu ich do obiegu. Skargi na powyższe postanowienia wnieśli E. i D. M.. Skarzący podnieśli, iż organ II instancji wydając postanowienie o uznaniu zarzutów za bezpodstawne naruszył przepis art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ powinien umorzyć stępowanie gdyż wskazane zarzuty są uzasadnione. Zdaniem skarżących ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi jest niezgodna z Konstytucją RP, to jest z art. 38, art. 39 i art. 68 ust. 1 i 3 ustawy zasadniczej. Pominięcie zgody na szczepienie pacjenta lub jego opiekuna prawnego stoi w sprzeczności z prawem europejskim, w tym Europejską Konwencją o Ochronie Prawa i Godności Istoty Ludzkiej wobec zastosowań Biologii i Medycyny i z prawem pacjenta do świadomej odmowy albo zgody na zabieg medyczny, jak również Traktatem Lizbońskim (Art. 6) oraz Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej (Rozdział I, Art. 3, pkt 2). Wskazano, iż Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że obowiązkowe szczepienia jako przymusowe zabiegi medyczne oznaczają ingerencje w prawo do poszanowania życia prywatnego, gwarantowanego przez art. 8 § 1. Skarżący podnieśli także, iż ustawa nakłada obowiązek szczepień jedynie na dzieci podczas gdy osobom dorosłym jedynie zaleca się szczepienie. Tym samym ustawa ta dyskryminuje tą grupę społeczeństwa przymuszając ją do poddania się obowiązkowej ingerencji w ich zdrowie. Tym samym ustawa ta jest niezgodna z Konstytucją RP. Dalej skarżący powtórzyli za swoim odwołaniem zarzuty dotyczące niewykonalności obowiązku z uwagi na niewyrażenie zgody na wykonanie badania kwalifikacyjnego zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r., a także podnieśli zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego . Dodatkowo zarzucili naruszenie art. 124 § 2 K.p.a. bowiem postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie zawierało należytego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. W uzasadnieniu organ nie spełnił wymagań tego przepisu i nie podał, jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz jakie dowody odrzucił i dlaczego. Skarżący zarzucili także niezgodność ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z: - kodeksem wykroczeń bowiem odmowa zdrowej osoby, poddania się szczepieniu ochronnemu, nie jest czynem zabronionym przez ustawę ani zagrożonym karą (kary te zostały z ustawy usunięte w 2008 r.). - z kodeksem karnym bowiem przymuszanie do wykonania procedury medycznej bez zgody pacjenta jest czynem karalnym, o czym mówi wyraźnie Kodeks Karny w art. 192 § 1, art. 160 § 1 i art. 217 § 1. Zdaniem skarżących urzędnik stosując groźbę egzekucji w celu przymuszenia do wykonania nieleczniczej procedury medycznej, dopuszcza się działań niezgodnych z prawem. Ponadto jest to próba narażenia lekarza wykonującego szczepienie na odpowiedzialność karną z art. 192 Kodeksu karnego, czyli jest podżeganiem do popełnienia przestępstwa. Dalej skarżący przytoczyli badania kwestionujące bezpieczeństwo szczepień ochronnych oraz omówili zjawisko niepożądanych odczynów poszczepiennych. Wskazano także, iż organ II Instancji nie odniosły się do zawartych w zażaleniu pytań dotyczących szczepień, a wskazana przez organ literatura fachowa jest tendencyjna – autorzy powiązani są z koncernami farmaceutycznymi produkującymi szczepionki. Odpowiadając na skargi Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. o sygn. akt II SA/Po 1408/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze skargi E. M. i D. M. na postanowienia Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] 2014 . o [...] i nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia postanowienia, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem skarg są postanowienia Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydane w związku z wniesieniem przez skarżących zarzutów do prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] 2014 r. o nr [...] i [...] postępowań egzekucyjnych. Skarżący podnieśli zarzuty wymienione w art. 33 § 1 pkt 5 (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym) i pkt 8 (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). W pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, że zaskarżone postanowienia zostały wydane na podstawie art. 34 § 1 powołanej ustawy zgodnie z którym wierzyciel obowiązku (w tym wypadku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S.) zajmuje stanowisko wobec zarzutów wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u o.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu stanowisko wierzyciela wyrażone w zaskarżonych postanowieniach należy uznać za trafne. Odnosząc się do zarzutu niewykonalności nałożonego na strony obowiązku wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2013 r. poz. 947 ze zm.) osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny (art. 5 ust. 2 ww. ustawy). Nadto w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zawarto zapis, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W ust. 10 tego artykułu ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych. Wobec powyższej regulacji mającej swoją podstawę w akcie rangi ustawowej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie musi być potwierdzony decyzją administracyjną, gdyż wynika on wprost z przepisu prawa co oznacza, że nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. II OSK 32/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2011 r. sygn. II SA/Bk 79/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wydanym na podstawie delegacji zawartej w powołanym wyżej art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 182, poz. 1086) Minister Zdrowia określił, jakie choroby zakaźne objęte są obowiązkiem szczepień ochronnych. Tak więc obowiązek poddania dziecka skarżących szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym wprost z ustawy. Jak trafnie zauważyły organy, odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnego do szczepienia nie stanowi przesłanki wskazującej na niewykonalność wyżej opisanego obowiązku. Zgodnie z art. 17 ust. 2. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 tej ustawy). Z powyższych regulacji wprost wynika, iż mimo niezbyt fortunnego sformułowania przepisu sugerującego, iż wykonanie szczepienia obowiązkowego sprowadza się tylko do samego aktu podania szczepionki, lekarskie badanie kwalifikacyjne o jakim mowa w 17 ust. 2. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest integralnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to jest bowiem niezbędnym elementem szczepienia ochronnego, bez którego nie może ono zostać przeprowadzone. Ma ono na celu ustalenie czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie to jest nierozerwalnie związane z czynnością techniczną polegającą na wprowadzeniu szczepionki do organizmu człowieka. Powyższe oznacza, iż egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Inaczej rzecz ujmując odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonanie szczepienia obowiązkowego. Co za tym idzie rodzice niepełnoletniego dziecka objętego obowiązkiem szczepień ochronnych nie mogą odmówić poddania dziecka temu badaniu powołując się na treść art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 ze zm.). Przepis ten uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu po uzyskaniu informacji dotyczących swojego stanu zdrowia. Niemniej uprawnienie to może być ograniczone przez przepisy odrębnych ustaw, co wprost wynika z art. 15 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Takimi przepisami są uregulowania dotyczące szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Reasumując nie można utożsamiać niewykonalności szczepienia obowiązkowego z faktem nieprzeprowadzenia – w następstwie odmowy rodziców – lekarskiego badania kwalifikacyjnego dziecka, albowiem odmowa przeprowadzenia tegoż badania jest tożsama z odmową poddania dziecka szczepieniu ochronnemu rozumianemu jako sam akt podania szczepionki. Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zważyć należy, iż organ egzekucyjny w przypadku egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym zasięga stanowisko wierzyciela odnośnie tego rodzaju zarzutu z tym, iż stanowisko wierzyciela w tym zakresie nie wiąże organu egzekucyjnego (art. 34 § 1 "u.p.e.a."). Tym, samym stanowisko wyrażone w tej kwestii przez wierzyciela (tut. organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej) nie wiąże organu egzekucyjnego przy rozpoznaniu zarzutów. Kwestia zasadności podniesionego przez stronę zarzutu, w tym kwestia zbyt wysokiej i tym samej zbyt uciążliwej grzywny będzie oceniania dopiero przez organ egzekucyjny niezależnie od stanowiska wyrażonego przez wierzyciela obowiązku. Niemniej wyjaśnić należy stronie skarżącej, iż wymierzenie grzywny w celu przymuszenia nie ma charakteru sankcji (kary, dolegliwości) finansowej za niewykonanie obowiązku. Jej celem jest wyłącznie przymuszenie (jest formą nacisku) go do wykonania tego obowiązku. Świadczy o tym treść art. 125 u.p.e.a. zgodnie z którym w przypadku wykonania obowiązku, nieziszczona lub nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu, na wniosek zobowiązanego. Ponadto zgodnie z art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Niesankcyjny charakter grzywny w celu przymuszenia oznacza, iż przy ustalaniu jej wysokości nie ma zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, bądź uniknięcia jego wykonania. Z tych też przyczyn, wymierzając przedmiotową grzywnę w ramach uznania administracyjnego, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por wyroki NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. o sygn.. akt I OSK 1745/12, z dnia 10 maja 2012r. II OSK 312/11, z dnia 7 grudnia 2011r. sygn. akt II OSK 1822/10, czy z dnia 16 lutego 2005r., OSK 1148/04 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Chybiony jest zarzut naruszenia art. 124 § 2 K.p.a. dotyczący braków uzasadnienia postanowienia o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia. Kwestia ta stanowi zarzut, który może być podniesiony w odrębnym zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego o wymierzeniu grzywny (art. 122 § 3 u.p.e.a.) natomiast nie jest wymieniona jako zarzut podnoszony na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Tym samym wykracza on po za granice niniejszego postępowania, którego celem jest ocena zasadności stanowiska zajętego przez wierzyciela obowiązku wobec podniesionych zarzutów. Ponadto zarzut ten został podniesiony dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, a wierzyciel obowiązku zajmując stanowisko wobec zgłoszonych zarzutów jest nie jest uprawnionych do wypowiadania się po za ich granicami. Ewentualne wyjście wierzyciela lub organu egzekucyjnego poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej (patrz wyrok WSA w Gdańsku z 3 lipca 2013 r. o sygn. akt I SA/Gd 556/13 - dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem nie można wierzycielowi zarzucić naruszenie art. 124 § 2 K.p.a. poprzez niedokonanie oceny czy uzasadnienie postanowienia organu egzekucyjnego o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia spełnia wymagania określone w tym przepisie. Przechodząc do dalszych zarzutów dotyczących zgodności przepisów ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z Konstytucją RP, innymi ustawami oraz umowami międzynarodowymi wskazać należy, iż Sąd zarzutów tych nie podziela. Odnosząc się do konkretnych regulacji wskazanych w skardze jako wzorce kontroli zgodności ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi u ludzi z Konstytucją wskazać należy, iż art. 38 Konstytucji RP stanowi, iż Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia, art. 39 Konstytucji RP, stanowi, iż nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody, zaś art. 68 ust. 1 i 3, iż każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Z żadną z wskazanych wyżej norm konstytucyjnych nie pozostają w sprzeczności przepisy prawa dotyczące szczepień obowiązkowych. W szczególności wskazać należy, iż szczepienia obowiązkowe nie stanowią eksperymentu naukowego (medycznego). Eksperyment medyczny to badanie naukowe którego zasadniczym celem jest określenie skuteczności oraz bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, wyrobu medycznego lub innej techniki medycznej. W przypadku szczepień obowiązkowych chodzi zaś nie o testowanie nowych produktów leczniczych, lecz o podanie sprawdzonej już uprzednio i we właściwym trybie dopuszczonej do stosowania szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że art. 68 Konstytucji RP poza przepisami przywoływanymi przez skarżących zawiera także ust. 4 wprost stanowiący, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Z istoty obowiązkowych szczepień ochronnych wynika zaś, iż służą one zapewnieniu ochrony zdrowia zarówno osób im poddawanych, jak i pozostałych członków społeczeństwa, co oznacza, iż ich wprowadzenie nie tylko nie jest sprzeczne z zapewnieniem prawnej ochrony życia i prawa do ochrony zdrowia, lecz wręcz służy realizacji tych praw przez członków społeczności. Wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych nie narusza także obowiązku władz publicznych do zapewniania szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, a wręcz może być oceniane jako element systemu prawnego służący wykonaniu przez państwo normy zawartej w art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. W kontekście art. 68 ust. 4 Konstytucji RP postawić wręcz można tezę, iż niekonstytucyjnym byłoby takie działanie prawodawcy, który posiadając możliwości zwalczania chorób epidemicznych poprzez wprowadzenie powszechnych i obowiązkowych szczepień ochronnych, z narzędzia tego by nie skorzystał, dopuszczając do ryzyka rozpowszechniania się epidemii. Z tej też przyczyny prawodawca mimo obiektywnie istniejącego ryzyka wystąpienia powikłań poszczepiennych (które to ryzyko zauważa także prawodawca, wprowadzając do ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi pojęcie niepożądanego odczynu poszczepiennego rozumianego jako niepożądany objaw chorobowy pozostający w związku czasowym z wykonanym szczepieniem ochronnym - art. 2 pkt 16, art. 21 ust. 3 pkt 2, ust. 6 ust. 7 ustawy oraz uzależniając podanie szczepionki od wyników uprzedniego kontrolnego badania lekarskiego), wprowadził jednak obowiązek szczepień i nie pozostawił tego zagadnienia samodzielnej decyzji obywateli. Tego aspektu instytucji szczepień obowiązkowych zdają się jednakże nie zauważać skarżący koncentrując się wyłącznie na potencjalnych zagrożeniach powikłaniami poszczepiennymi dotyczących osoby poddanej szczepieniu obowiązkowemu. Sąd orzekający w sprawie nie podziela także poglądów skarżących, którzy niezgodności przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych dopatrują się w dyskryminowaniu dzieci poprzez nałożenie na nie obowiązku szczepień, przy jednoczesnym jedynie zalecaniu szczepień osobom dorosłym. Zagadnienie powyższe uregulowane jest w § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zróżnicowanie grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom dokonane zostało z uwzględnieniem rodzajów chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych i innych okoliczności, co znajduje umocowanie ustawowe w art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jak wynika z tegoż przepisu wbrew twierdzeniom skarżących szczepienia obowiązkowe obejmują nie tylko dzieci, lecz odnośnie niektórych chorób także dorosłych do ukończenia przez nich 19 roku życia (np. § 3 pk1 1 lit. a, , pkt 6 pkt 7) oraz dorosłych niezależnie od wieku (np. § 3 pkt 1 lit. b, pkt 11 lit. b, pkt 12 lit. b-g oraz pkt 13), zaś w przypadku dzieci okres w jakim poddane są obowiązkowi szczepień ochronnych jest zróżnicowany w zależności od choroby, której szczepienie dotyczy, przy czym zróżnicowana jest zarówno dolna jak o górna granica okresu objętego tym obowiązkiem i jak i odnośnie niektórych z chorób wprowadzane są dodatkowe wymogi związane z zaistnieniem określonych zdarzeń medycznych (np. § 3 pkt 4 lit. a), względnie stanów faktycznych (np. § 3 pkt 8 lit. d). Powyższe wyraźnie wskazuje, iż zróżnicowanie to nie ma charakteru arbitralnego lecz jest uzasadnione celowościowo i dokonane ze względu na określone istotne cechy podmiotów, co oznacza, iż nie można w związku z tym mówić o dyskryminacji, czyli nierównym traktowaniu dzieci względem dorosłych. Wyrażona w art. 32 Konstytucji zasada równości wobec prawa nie oznacza bowiem nakazu równego traktowania wszystkich osób, lecz jedynie zakazuje nierównego traktowania podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są ze względu na daną cechę istotną, relewantną. Innymi słowy - zasada niedyskryminacji i równości nie oznacza nakazu jednakowego traktowania sytuacji wszystkich podmiotów, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna może być różna. Jak wykazano zaś wyżej zróżnicowanie zakresu podmiotowego obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym nastąpiło właśnie ze względu na różnice w sytuacji faktycznej podmiotów objętych tym obowiązkiem wyrażające się w różnym w zależności od wieku i okoliczności stopniem zagrożenia chorobami zakaźnymi. Odnosząc się do regulacji prawa europejskiego, które naruszać ma zdaniem skarżących wprowadzenie w Polsce szczepień obowiązkowych wskazać należy, iż przywoływany przez nich art. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1) stanowi, że: 1. Każdy ma prawo do poszanowania jego integralności fizycznej i psychicznej. 2. W dziedzinach medycyny i biologii muszą być szanowane w szczególności: a) swobodna i świadoma zgoda osoby zainteresowanej, wyrażona zgodnie z procedurami określonymi przez ustawę; b) zakaz praktyk eugenicznych, w szczególności tych, których celem jest selekcja osób; c) zakaz wykorzystywania ciała ludzkiego i jego poszczególnych części jako źródła zysku; d) zakaz reprodukcyjnego klonowania istot ludzkich. Dokonując wykładni powyższego przepisu pamiętać należy, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu określonym w art. 1 Traktatu z Lizbony zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U.2009.203.1569) Unia uznaje prawa, wolności i zasady określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej z 7 grudnia 2000 roku, w brzmieniu dostosowanym 12 grudnia 2007 roku w Strasburgu, która ma taką samą moc prawną jak Traktaty. Postanowienia Karty w żaden sposób nie rozszerzają kompetencji Unii określonych w Traktatach. Prawa, wolności i zasady zawarte w Karcie są interpretowane zgodnie z postanowieniami ogólnymi określonymi w tytule VII Karty regulującymi jej interpretację i stosowanie oraz z należytym uwzględnieniem wyjaśnień, o których mowa w Karcie, które określają źródła tych postanowień. W wchodzącym skład tytułu VII art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej postanowiono zaś, iż wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w niniejszej Karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności. Z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób. Z przywołanej powyżej regulacji art. 3 wykładanego zgodnie z art. 52 ust. 1 zd. 2 Karty Praw Podstawowych nie sposób wyprowadzić generalnego zakazu wprowadzania w państwach członkowskich Unii Europejskiej szczepień obowiązkowych przeciwko chorobom zakaźnym. Nakaz poszanowania integralności fizycznej i psychicznej człowieka oraz poszanowania swobodnej i świadomej zgody osoby zainteresowanej, wyrażonej zgodnie z procedurami określonymi przez ustawę może być bowiem ograniczany i nie oznacza definitywnego zakazu podejmowania wobec jednostki działań o charakterze przymusowym, gdy działając wbrew zarówno interesowi powszechnemu polegającemu na eliminowaniu zagrożenia społeczeństwa szczególnie groźnymi chorobami zakaźnymi, jak i własnemu odmawia ona wyrażenia zgody na podjęcie niezbędnych procedur medycznych. Taka właśnie sytuacja zachodzi zaś w niniejszej sprawie, to jest w przypadku odmówienia przez opiekuna prawnego dziecka zgody na poprzedzone kontrolnym badaniem lekarskim podanie szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym objętym obowiązkiem szczepień, a więc w przypadku podejmowania przez tegoż opiekuna działań na szkodę nie tylko podlegającego władzy rodzicielskiej dziecka, lecz także na szkodę ogólnego interesu społeczeństwa oraz praw innych osób, które nie mogą zostać poddane szczepieniom ochronnym i jako takie są szczególnie narażone na niebezpieczeństwo zachorowania bądź zgonu w przypadku nawrotu epidemii danej choroby zakaźnej wynikłego z niewykonywania odpowiednich szczepień przez osoby mogące je wykonać. Odnosząc się do argumentu, że obowiązkowe szczepienia jako przymusowe zabiegi medyczne oznaczają ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego, gwarantowanego przez art. 8 § 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1993.61.284 ze zm.) zauważyć natomiast należy zgodnie z ust. 2 tego samego przepisu niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Kryteria powyższe spełnia wprowadzenie w polskim systemie prawnym szczepień obowiązkowych, albowiem jest przewidziane prze z ustawę i jak wskazano już powyżej jest konieczne ze względu na ochronę zdrowia oraz praw i wolności innych osób. Odnosząc się zaś do zarzutu niezgodności ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z Europejską Konwencją o Ochronie Prawa i Godności Istoty Ludzkiej wobec zastosowań Biologii i Medycyny zauważyć należy, iż konwencja ta (przez którą skarżący rozumieją najprawdopodobniej Konwencję o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w dziedzinie zastosowania biologii i medycyny zawarta 4 kwietnia 1997 r. w Oviedo) nie została dotąd przez Polskę ratyfikowana i co a tym idzie nie może stanowić podstawy orzekania w niniejszej sprawie. Oczywiście bezzasadne okazały się także te zarzuty skargi, które dotyczyły rzekomego naruszenia przez organ będący wierzycielem obowiązku szczepień przepisów kodeksu wykroczeń i kodeksu karnego. Zauważyć trzeba, iż okoliczność, że ustawodawca nie penalizuje naruszenia obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym nie oznacza, iż taki prawny obowiązek nie istnieje. To ustawodawca samodzielnie przesądza bowiem o tym, czy a jeśli tak to jakie sankcje wprowadzi na naruszenie poszczególnych wynikających z przepisów prawa obowiązków, przy czym sankcje te mogą mieć zarówno charakter karny (np. kara za określony czyn), jak i cywilny (np. obowiązek zapłaty odszkodowania) jak i administracyjny, a polegający jak w niniejszej sprawie na przymusowym doprowadzeniu do zaistnienia stanu zgodnego prawem. Egzekwowanie obowiązku poddania się szczepieniom przez organ i zgodne z przepisami prawa wykonywanie przez lekarza tychże szczepień obowiązkowych nie stanowi także naruszenia jakichkolwiek przepisów Kodeksu karnego, w tym powoływanych przez skarżących art. 192 § 1, art. 160 § 1 i art. 217 § 1, albowiem przestępstwem może być tylko czyn zabroniony przez ustawę, zaś zarówno czynności organów administracji sanitarnej, jak i lekarza wykonującego szczepienia obowiązkowe są działaniami prawnymi, znajdującymi oparcie w przepisach ustawy z dnia 2 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nie okazały się także trafne zarzuty, iż organ II Instancji nie odniósł się do zawartych w zażaleniach pytań dotyczących szczepień. Podkreślić bowiem należy, iż organy administracji orzekające w niniejszej sprawie obowiązane są jedynie do egzekwowania obowiązującego prawa, a nie do dokonywania jego oceny pod kątem słuszności, czy też zgodności z zasadami wiedzy fachowej. Co za tym idzie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej występujące w sprawie jako wierzyciel wynikającego wprost z ustawy i rozporządzenia wykonawczego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym nie są obowiązane do wyjaśniania podmiotom, na których obowiązek ten ciąży przesłanek ustanawiania obowiązków przez prawodawcę, względnie przekonywania dłużnika do racjonalności i trafności rozwiązań przez prawodawcę przyjętych. Do tego zaś sprowadzałaby się polemika z twierdzeniami skarżących, którzy posługując się retoryczna forma pytań, de facto kwestionują w sposób generalny zasadność ustanowienia obowiązkowych szczepień ochronnych. Stanowisko powyższe nie stoi w sprzeczności z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nakłada bowiem na organy administracji publicznej obowiązek dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, celem zapewnienia by adresaci wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem, a nie jest wynikiem złej woli organu administracyjnego. Z zasady tej nie można zatem wyprowadzać istnienia po stronie organów administracji obowiązków dalej idących, w tym obowiązku przekonywania stron nie tylko co do zgodności rozstrzygnięć z prawem, lecz także co do zgodności samego prawa z określonego rodzaju wartościami. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.