II SA/Po 142/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia z dnia 12 września 2016r. w sprawie przyznania prawa pomocy sprawy ze skargi [...] sp. z o.o z siedzibą w [...] na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 września 2016 r. sygn. akt II SA/Po 142/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. /-/ Izabela Paluszyńska Pismem z dnia 14 lipca 2016r. uzupełnionym o wniosek złożony na formularzu dnia 27 lipca 2016r. (data nadania na poczcie) Skarżąca [...] sp. z o.o wniosła o przyznanie prawa pomocy wyznaczenie adwokata albo radcy prawnego, w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od w/w wyroku oraz o zwolnienie spółki od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że złożyła w sądzie wniosek o upadłość obejmujący likwidację majątku dłużnika, który został oddalony z uwagi na niewypłacalność spółki w stopniu uniemożliwiającym pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Powołując się na uzasadnienie postanowienia sądu spółka podała, że zbycie ruchomości należących do spółki byłoby problematyczne, gdyż na takie ruchomości nie ma popytu, a sprzęt szybko traci na wartości. Referendarz sądowa zwróciła się do Skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, z późn. zm. dalej jako p.p.s.a.), o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych aktualnych oświadczeń i dokumentów źródłowych (k. 64, 66). W zakreślonym terminie spółka nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiałyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że spółka nie posiada żadnych środków na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. (k. 31) Postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. sygn. akt II SA/Po 142/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówiła przyznania prawa pomocy. Uzasadniając napisała, że opierając się na treści formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej spółki oraz jej możliwości na pozyskanie dodatkowych środków, chociażby z dopłat czy pożyczek od udziałowców, celem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Posiadanie straty nie jest wystarczającą okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Strata jest bowiem wartością księgową, wynikającą z rozliczenia kosztów od przychodu, w istocie koszty te zostały z jakichś źródeł pokryte. Referendarz podała, że brak współpracy spółki, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskującej spółki. Z uwagi na fakt, że niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista finansowa sytuacja spółki wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy został oddalony na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ppsa. Postanowienie referendarza sądowego doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 3.10.2016r. (k. 77). W zakreślonym terminie spółka wniosła sprzeciw, w którym podała, że nie odebrała wezwania referendarza, gdyż nie zatrudnia żadnych pracowników, praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej a prezes zarządu przebywał na urlopie poza terytorium RP. Tym samym brak odpowiedzi na wezwanie był w ocenie spółki niezawiniony. Do sprzeciwu spółka dołączyła bilans za lata 2014 – 2015 oraz rachunek zysków i strat za 2015r. Podała, że w 2015r. nie osiągnęła przychodów w związku z faktem, iż nie prowadziła działalności gospodarczej. Nadto nie posiada rachunków bankowych, co wskazano już we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), modyfikująca m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Na mocy jej art. 2, w sprawach wszczętych od tej daty, a taką bez wątpienia jest rozpoznawana sprawa, bowiem skarga wniesiona została w styczniu 2016r., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy - art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Spółka we wniosku z dnia 14 lipca 2016r. oraz złożonym formularzu wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z treści żądania wynikało więc, że wnosiła o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym (art.245 § 2 ppsa). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Słusznie wskazała referendarz, powołując się na ugruntowane stanowisko w orzecznictwie, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. A to oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostanie ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Obowiązku tego spółka nadal nie wykonała. Mimo, iż do sprzeciwu dołączyła bilans za 2014 i 2015r, rachunek zysków i strat za 2015r., podała, że nie ma rachunków bankowych oraz, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników nie można uznać, że wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100zł. Z przedłożonych bilansów wynikało, że na koniec 2014r. spółka miała rzeczowe aktywa trwale na kwotę ponad 7 mln złotych, w bilansie za 2015r. już tych aktywów nie posiadała i nie wykazała w jaki sposób ta niebagatelna kwota została rozdysponowana. Na druku PPPr podała, że Sąd Rejonowy P. [...] w uzasadnieniu postanowienia z [...] lutego 2016r. uznał, iż na posiadane przez spółkę ruchomości nie ma zapotrzebowania i nie wyjaśniła, jakie to są ruchomości, czy faktycznie nie można ich sprzedać, by pokryć wpis w wysokości 100 zł i z jakich przyczyn zostały wskazane w 2016r. przez sąd a nie zostały wykazane w bilansie za 2015r. Nadto, jak wskazano w postanowieniu referendarza spółka nie podała czy i jakie koszty ponosi w związku z utrzymaniem siedziby spółki, czy wypłaciła zalegle zobowiązania pracownikom, z jakich środków, co miałoby wpływ na ustalenie jakimi środkami dysponuje spółka. Skarżąca nie wyjaśniła również czy zwracała się o dopłaty do udziałowców, które mogłyby stanowić źródło finansowania spółki. Dołączone przez spółkę dokumenty nie stanowią więc odzwierciedlenia jej sytuacji majątkowej. Zwrócić należy uwagę, że art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi o "żadnych środkach na pokrycie jakichkolwiek kosztów". Chodzi tutaj o ogólny stan majątkowy wnioskodawcy, który daje podstawę oceny możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nawet, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Wnioskodawca będący osobą prawną nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14, publ. LEX nr 1550605). Tymczasem z przedłożonych wyjaśnień ani dokumentów nie wynika, aby strona skarżąca wyjaśniła swoją sytuację i podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zgromadzenia środków pieniężnych celem pokrycia kosztów swego udziału w niniejszej sprawie choćby w części. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że referendarz sądowy prawidłowo uznała, iż Skarżąca spółka nie wykazała, aby nie posiadała żądnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym 100 zł wpisu. Nadto Sąd stwierdza, że także w sprzeciwie ww. okoliczność nie została wykazana. Skarżąca spółka nie udzieliła wystarczających do oceny jej sytuacji finansowej, informacji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia /-/I. Paluszyńska