II SA/Po 154/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-09-25
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, który powstał przed 1 stycznia 1995 r., może zostać utrzymana w mocy, jeśli inwestor nie wystąpił o ustalenie warunków zabudowy w wyznaczonym terminie, mimo że późniejsze postępowanie legalizacyjne wykazało zgodność obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydawania decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o nakazie rozbiórki została wydana prawidłowo, ponieważ inwestor nie dopełnił obowiązku wystąpienia o ustalenie warunków zabudowy w wyznaczonym terminie, co uniemożliwiło przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Nawet jeśli obiekt budowlany został wzniesiony przed 1 stycznia 1995 r. i późniejsze ustalenia wskazywały na jego zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydawania decyzji, brak wniosku o ustalenie warunków zabudowy w terminie uniemożliwiał legalizację i skutkował koniecznością wydania decyzji o rozbiórce. Późniejsze uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy nie miało wpływu na ocenę legalności decyzji o rozbiórce wydanej wcześniej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki garażu, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie utrzymanego w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Inwestor W. A. kwestionował decyzję, podnosząc, że garaż został wybudowany w 1991 r. i był zgodny z planem miejscowym obowiązującym w tamtym czasie. Wcześniejsze postępowania sądowe wskazywały na konieczność ustalenia daty budowy garażu. Organy ustaliły, że garaż istniał już w sierpniu 1995 r., co oznaczało zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z brakiem obowiązującego planu miejscowego, organ I instancji wezwał inwestora do wystąpienia o ustalenie warunków zabudowy, czego inwestor nie uczynił w wyznaczonym terminie. W konsekwencji wydano decyzję o nakazie rozbiórki. Inwestor zaskarżył tę decyzję, argumentując m.in. zgodność z planem miejscowym z daty budowy i podtrzymując zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W trakcie postępowania sądowego inwestor uzyskał decyzję o warunkach zabudowy, jednak już po wydaniu zaskarżonej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę W. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. oddala skargę, II. przyznaje r. pr. M. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę (...) zł (...) w tym (...) zł (...) tytułem podatku od towarów i usług.
Decyzją z dnia (...) października 2012 r., Nr (...), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.", nakazał W. A. rozbiórkę budynku garażu o wymiarach 4,75 m x 3,15 m i max. wys. 3,10 m, zlokalizowanego na działce nr (...) przy ul. (...)w K.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że działając na skutek podania M. B. – B. z dnia (...) lipca 2006 r., pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeprowadzili w dniu (...) października 2006 r. kontrolę w sprawie budynku garażowego na działce przy ul. (...) w K. Podczas kontroli ustalono, że na działce, w granicy z działką sąsiednią, zlokalizowany jest budynek garażowy murowany, kryty dachem drewnianym ze spadkiem na własną działkę o wym. 4,75 m x 3, 19 m, wys. 3,10 m. Inwestor nie posiada pozwolenia na budowę garażu. W ścianie na granicy znajdują się dwa okienka. W tej samej ścianie występują pęknięcia przebiegające przy kalenicy dachu i pionowe na styku z sąsiednim budynkiem. Zgodnie z oświadczeniem inwestora budynek wybudowano w 1991 r. Obecna podczas kontroli sąsiadka M. B. – B. oświadczyła, że garaż zbudowano w 1997 r.
Wraz z pismem z dnia (...) października 2006 r. W. A. przesłał kserokopie 5 oświadczeń, dotyczących daty posadowienia obiektu (1991 r.). Wójt Gminy C. w piśmie z dnia (...) października 2006 r. wyjaśnił, że zgodnie z planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy działki nr (...),(...) obręb K. leżały na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej "C&5MN". Jednocześnie w piśmie tym Wójt wskazał, że z zapisów planu wynika, że lokalizacja budynku garażowego na przedmiotowym terenie była dopuszczalna. Mając na względzie powyższe ustalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, pismem z dnia (...) listopada 2006 r., zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zgodności z przepisami budowy budynku garażu zlokalizowanego na działce nr ewid. (...) położonej przy ul. (...) w K.
Postanowieniem z dnia (...) listopada 2006 r. organ I instancji nakazał W. A. przedstawić ocenę techniczną budynku garażu w terminie do dnia 1 stycznia 2007 r. Równocześnie, w dniu (...) czerwca 2007 r. M. B. – B. przedłożyła kserokopię map zasadniczych dot. własnej działki (nr [...]), które ilustrowały również zabudowę działki W. A. (nr [...]). Na mapie obrazującej stan na dzień 1 września 1994 r. garaż nie był zlokalizowany, natomiast na drugiej mapie, przedstawiającej stan na dzień (...) marca 2003 r., był on już odzwierciedlony. Wobec nieprzedstawienia ekspertyzy garażu, decyzją z dnia (...) sierpnia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego nakazał inwestorowi W. A. jego rozbiórkę.
Decyzją z dnia (...) września 2007 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu (...) lutego 2008 r. decyzję, w której na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał W. A. wykonanie do dnia (...) października 2008 r. opisanych w decyzji robót budowlanych przy budynku garażu. Decyzja powyższa została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2008 r., w której również zobowiązano inwestora do wykonania wymienionych w niej robót budowlanych.
Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 sierpnia 2008 r. została następnie zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez M. B. – B. Sąd, wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 875/08, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2008 r. wyjaśniając, że w trakcie trwania postępowania nie ustalono, ponad wszelką wątpliwość, kiedy kwestionowany budynek został wzniesiony. W ocenie Sądu okoliczność powyższa miała podstawowe znaczenie, gdyż w przypadku stwierdzenia, że wybudowany obiekt został wzniesiony przed dniem 1 stycznia 1995 r. konieczne byłoby zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a obowiązkiem organu było skontrolowanie zgodność wybudowanego garażu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub ostateczną decyzją o warunkach zabudowy obowiązującymi w momencie wydawania decyzji.
Organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie postanowił przesłuchać świadków wskazanych przez W. A. i M. B. – B. B. M., w odpowiedzi na wezwanie organu, pismem z dnia (...) sierpnia 2011 r. wskazała, że nie obejmuje pamięcią daty posadowienia obiektu. J. B. oświadczyła, że obiekt powstał w 1997 r. K. P. pismem z dnia (...) listopada 2011 r. wskazał że nie pamięta dokładnej daty posadowienia obiektu, natomiast Z. L. oświadczył, że nie ma wiedzy odnośnie budowy garażu. B. G. W. odmówił złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Mając powyższe na względzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w dniu (...) września 2011 r. zwrócił się do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o udostępnienie materiałów fotogrametrycznych (powiększonych zdjęć lotniczych). W dniu (...) października 2011 r. do organu wpłynęła odbitka zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu (...) sierpnia 1995 r. (skala 1:300). W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego na zdjęciu wykonanym w (...) sierpnia 1995 r. (skala 1:1300) istnieje sporny budynek garażu. Pozwala to stwierdzić analiza cieni i porównania wymiarów obiektu z wymiarami rzeczywistymi oraz pomiarów wielkości działki na zdjęciu z pomiarami wielkości działki na kserokopiach map zasadniczych w aktach sprawy. Zatem w ocenie organu I instancji brak było podstaw do uznania, że budynek powstał w roku 1997 r. Równocześnie wyjaśniono, że na zdjęciu posesji z roku 1996 przedłożonym przez M. B. – B. uwidocznione w przedniej części działki drzewa nie pozwalają ocenić czy za nimi znajduje się garaż czy nie. Odnośnie kserokopii map zasadniczych przedstawionych przez M. B. – B. organ zauważył, że stanowią one dowód wskazujący na zabudowę działki dla której zostały sporządzone a nie dla działki sąsiedniej. Jak wyjaśniono, w niniejszym postępowaniu z jednej strony brak jest dowodów potwierdzających stanowisko inwestora o istnieniu garażu od 1991 r., z drugiej istnieje dowód obrazujący garaż w sierpniu 1995 r., nie można zatem dać wiary kategorycznym twierdzeniom sąsiada inwestora, że garaż powstał w 1997 r. Stąd też organ I instancji przyjął, że garaż powstał przed (...) stycznia 1995 r. (w 1991r.) rozstrzygając powstałą niejasność na stronę inwestora.
W dniu (...) listopada 2011 r. wpłynęła do organu odpowiedź z Urzędu Gminy, że dla terenu obejmującego przedmiotową działkę brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego postanowieniem z dnia (...) marca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego zawiesił prowadzone postępowanie administracyjne i wezwał pana W. A. do wystąpienia do Wójta Gminy C. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Ponieważ zobowiązany z wnioskiem nie wystąpił, postanowieniem z dnia (...) lipca 2012 r. podjęto zawieszone postępowanie administracyjne, a następnie wydano decyzję o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekty budowlane wybudowane bez pozwolenia na budowę podlegają rozbiórce, w sytuacji gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. A. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz podnosząc zarzut naruszenia art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz naruszenia przepisów postępowania - art. 8 K.p.a. Zdaniem odwołującego istniejący w dacie pobudowania garażu plan miejscowy dopuszczał jego realizację, co powoduje, że w przedmiotowej sprawie powinna być wydana decyzja, o jakiej mowa w art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r., a nie decyzja o nakazie rozbiórki, o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 powołanej powyżej ustawy.
Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) października 2012 r.
Uzasadniając powyższe stanowisko przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wyjaśniono, że w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2009 r. podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie, kiedy przedmiotowy obiekt budowlany został pobudowany. Poczynione przez organ I instancji ustalenia można podzielić na trzy grupy. Pierwszą z nich stanowią wyjaśnienia świadka J. B., która zeznała, że przedmiotowy obiekt budowlany powstał w 1997 r. Wskazana przez nią data pokrywa się to z twierdzeniami E. B., który wraz z nią miał być świadkiem budowy budynku garażu w 1997 r. oraz zeznaniami M. B. – B. Drugą grupę ustaleń można oprzeć na twierdzeniach osób wskazujących, że budowa budynku miała miejsce przed 1997 r. I tak, L. B. w oświadczeniu z dnia (...) marca 2012 r. wskazał, że ten garaż został zbudowany w czasie gdy współwłaścicielem posesji przy ulicy (...) był pan T. S. i jego siostrzenica. Podobnie świadek B. G. W. wskazał, że garaż w dacie zakupu działki przez pana B. już stał. Na rok 1991, jako rok budowy przedmiotowego obiektu, wskazuje też W. A., a data ta została przywołana również w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez H. F., gdzie wskazano, że budynek garażowy będący przedmiotem ekspertyzy wybudowany został systemem gospodarczym przez właściciela w roku 1991 r. Trzecią grupę ustaleń stanowią z kolei ustalenia oparte na zeznaniach osób, które albo nie mają żadnej wiedzy odnośnie budowy (świadek Z. L.), albo nie obejmują pamięcią daty powstania garażu (świadek B. M.), albo – mimo pomocy przy budowie garażu – nie mogą sobie przypomnieć dokładnej daty tych prac (świadek K. P.).
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dał jednak wiary jedynemu złożonemu pod rygorem odpowiedzialności karnej i określającemu wprost datę budowy garażu oświadczeniu pani J. B. Jak podniesiono ów brak wiary nie jest jednak w żadnym razie wynikiem przyznania większej mocy dowodowej któremukolwiek z pozostałych wspomnianych oświadczeń, lecz skutkiem zgromadzenia w aktach sprawy innego obiektywnego dowodu (tzn. niezależnego od percepcji poszczególnych osób i osobistych animozji), którym jest materiał fotogrametryczny (tj. zdjęcie lotnicze) obrazujący zabudowę w dniu (...) sierpnia 1995 r. działki nr (...), położonej przy ul. (...) w K. Na zdjęciu tym – będącym dokumentem urzędowym (art. 76 § 1 K.p.a.) – przed budynkiem gospodarczym (patrząc od ul. Leśnej) widoczny jest dach (niższego od budynku gospodarczego) obiektu budowlanego, który miejscem posadowienia i wymiarami odpowiada budynkowi stanowiącemu przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego. Dodatkowo wskazano, że przedstawiane przez M. B. – B. mapy zasadnicze zabudowy działki nr (...) stanowią dowód zabudowy tej działki, a nie działki sąsiedniej (tj. działki nr (...)), a przedstawione przez nią zdjęcie zabudowy działki nr (...) w 1996 r. nie stanowi dowodu na nieistnienie w tym czasie przedmiotowego garażu na sąsiedniej działce, ponieważ akurat to miejsce na tym zdjęciu jest zasłonięte przez drzewo (bądź drzewa), to nie istnieje żaden dowód przeciwko wspomnianemu dokumentowi – zdjęciu lotniczemu (art. 76 § 3 K.p.a.). Zdaniem organu w tych okolicznościach, należało dać wiarę W. A., iż budynek garażu został pobudowany w 1991 r.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że z uwagi na datę budowy garażu – zgodnie z wiążącymi wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego przeprowadził postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., dokonując równocześnie oceny zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w momencie prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania legalizacyjnego. Stąd też, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje kwestia zgodności tego budynku z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego budowy. Wskazano również, że ze względu na brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla obiektu budowlanego już zrealizowanego organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji trafnie, w celu umożliwienia zalegalizowania przedmiotowego garażu wezwał inwestora w postanowieniu z dnia (...) marca 2012 r. do wystąpienia do Wójta Gminy Czerwonak z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla wyżej opisanej nieruchomości (budynku garażowego) oraz przedłożenia kopii tegoż wniosku Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Zobowiązany nie wywiązał się z powyższego obowiązku, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego i musiało skutkować wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. A. wskazując na naruszenie granic nieruchomości obowiązującej do lat 60-tych, których dopuścić się miała M. B. – B. oraz podtrzymując zarzuty, że przedmiotowy budynek był zgodny z przepisami planu miejscowego obowiązującymi w dacie jego pobudowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 22 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego M. M. wniosła o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia się postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowego obiektu budowlanego. Do pisma załączono kopię decyzji Wójta Gminy C. z dnia (...) lipca 2013 r. o warunkach zabudowa dla budynku gospodarczo – garażowego posadowionego na działce nr (...) w K.
Postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 25 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uwzględnienie skargi wyjaśniając, że skarżący zainicjował postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy przez uprawomocnieniem się decyzji o nakazie rozbiórki.
Uczestnik postępowania – M. B. – B., wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy decyzję Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia (...) października 2012 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki garażu o wym. 4,75 m x 3,15 m i max. wys. 3,10 m, zlokalizowanego na działce nr (...) przy ul. (...) w K.
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 powołanej powyżej ustawy przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 stawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10, Baza NSA).
W przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 875/08, uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...)lutego 2008 r. nakazującą inwestorom rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego wyroku, obowiązkiem organów prowadzących postępowanie było w pierwszej kolejności wyjaśnienie, kiedy kwestionowany budynek garażowy został wzniesiony.
W ocenie Sądu okoliczność powyższa miała podstawowe znaczenie, gdyż w przypadku stwierdzenia, że wybudowany obiekt został wzniesiony przed dniem 1 stycznia 1995 r. konieczne byłoby zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., przy czym możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego byłaby uzależniona od stwierdzenia zgodności wybudowanego garażu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub ostateczna decyzja o warunkach zabudowy obowiązującymi w momencie wydawania decyzji. Podkreślenia wymaga, że stanowisko zajęte w powyższym wyroku wiązało nie tylko organy administracji publicznej (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego), ale również Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Organy administracji publicznej, realizując wytyczne zawarte w wyroku Sądu z dnia 17 marca 2009 r., sygn. II SA/Po 875/08, skorzystały z dostępnych środków dowodowych, i podjęły działania zmierzające do ustalenia, kiedy przedmiotowy budynek został pobudowany. W ramach prowadzonego postępowania przesłuchano J. B., E. B. oraz M. B. – B. wskazujących, że przedmiotowy obiekt budowlany powstał w 1997 r.. Zeznania tych osób pozostawały jednakże w sprzeczności z oświadczeniami L. B., B. G. W. oraz W. A., którzy wskazywali, że budynek został pobudowany przed 1995 r. Również w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez H. F., wskazano, że budynek garażowy będący przedmiotem ekspertyzy wybudowany został systemem gospodarczym przez właściciela w roku 1991 r.
W ocenie Sądu organy administracji publicznej, dysponując powyższymi, sprzecznymi zeznaniami oraz oświadczeniami, prawidłowo podjęły starania zmierzające do ich zweryfikowania, w oparciu o inne dostępne środki dowodowe o charakterze nieosobowym.
Uzyskany materiał fotogrametryczny (zdjęcie lotnicze), stanowiący dokument urzędowy, na którym znajduje się zabudowa przedmiotowej działki w dniu (...) sierpnia 1995 r., pozwolił na przyjęcie, że budynek będący przedmiotem prowadzonego postępowania został pobudowany przed data sporządzenia tego zdjęcia, i co za tym idzie przed rokiem 1997. Na zdjęciu tym jest bowiem widoczny dach (niższego od budynku gospodarczego) obiektu budowlanego, który miejscem posadowienia i wymiarami odpowiada budynkowi garażu.
Stąd też trafnie uznały organy administracji, iż brak było podstaw do dania wiary uzyskanym zeznaniom i oświadczeniom, wskazującym, jakoby budynek został pobudowany w roku 1997.
Organ II instancji prawidłowo uznał nadto, że przedstawiane przez M. B. – B. mapy zasadnicze zabudowy działki nr (...) mogą jedynie stanowić dowód zabudowy tej działki, a nie działki sąsiedniej (tj. działki nr [...]), a przedstawione przez nią zdjęcie zabudowy działki nr (...) wykonane w 1996 r. nie stanowi dowodu na nieistnienie w tym czasie przedmiotowego garażu na sąsiedniej działce, ponieważ akurat to miejsce na tym zdjęciu jest zasłonięte przez drzewo.
Analiza zaskarżonej decyzji nie pozostawia tym samym wątpliwości, że Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując, że przedmiotowy budynek został pobudowany przed 1995 r. Przedstawione przez niego wywody są bowiem logiczne, kompletne i wiarygodne, co pozwala na stwierdzenie, że zostały one dokonane zgodnie z dyspozycją art. 80 K.p.a., to jest w oparciu o prawidłowo przeprowadzoną swobodną ocenę dowodów. Zauważyć bowiem należy, iż brak jest jakichkolwiek obiektywnych dowodów pozwalających na podważenie twierdzeń W. A. odnośnie daty realizacji spornego budynku, jednocześnie przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na wyeliminowanie jako niezgodnej z rzeczywistym stanem faktycznym wersji uczestniczki postępowania jakoby przedmiotowy budynek garażowy pobudowany został w roku 1997 r.
Ustalenie, że obiekt budowlany został pobudowany przed 1995 r. spowodowało, że organy administracji publiczne, stosownie do wiążących wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2009 r., sygn. II SA/Po 875/08 były zobowiązane do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., przy równoczesnym dokonaniu oceny zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w momencie prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania legalizacyjnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd expressis verbis wskazał bowiem, że "w pełni podziela (...) stanowisko, iż w przypadku prowadzenia postępowania w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w związku z art. 103 par. 2 - Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego powinien ustalić przeznaczenie terenu, na którym położony jest obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania – według przepisów o planowaniu przestrzennym, w tym przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy przez ten organ (...), a "konsekwencją dokonanej wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane jest zapewnienie zgodności budynku będącego przedmiotem postępowania z obowiązującym, w dacie wydawania decyzji, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku, z ostateczną decyzją o warunkach zabudowy dla danej inwestycji".
Stąd też, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, a następnie w skardze do Sądu, bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostawała kwestia zgodności budynku garażowego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego budowy.
Z uwagi na brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo postanowieniem z dnia (...) marca 2012 r. wezwał inwestora do wystąpienia do Wójta Gminy C. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla wyżej opisanej nieruchomości (budynku garażowego) oraz przedłożenia kopii tegoż wniosku Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Skarżący nie wywiązał się w zakreślonym terminie z powyższego obowiązku, co w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego i musiało skutkować wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Tym samym, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadały prawu.
Odnosząc się do stawianych zarzutów dotyczących przedwczesnego wydania decyzji o nakazie rozbiórki, z uwagi na wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o uzyskanie warunków zabudowy dla przedmiotowego obiektu budowlanego, wskazać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje, że w momencie wydania ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki (którą była zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2012 r.), skarżący nie wystąpił jeszcze z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Jak wskazuje przedłożona w piśmie z dnia (...) lipca 2013 r. kopia decyzji Wójta Gminy C. z dnia (...) lipca 2013 r. o warunkach zabudowa dla budynku gospodarczo – garażowego posadowionego na działce nr (...) w K., wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy został złożony w dniu (...) kwietnia 2013 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W stanie prawnym i faktycznym istniejącym w dacie wydania decyzji z dnia (...) grudnia 2012 r. obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było utrzymanie w mocy decyzji o nakazie rozbiórki. Fakt późniejszego złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy i uzyskanie takiej decyzji nie miał tym samym znaczenie dla kontroli decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2012 r. i nie miał wpływu na toczące się obecnie postępowania sądowoadministracyjne. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r. odmówił zawieszenie postępowania sądowego.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej. "Sprawowanie kontroli" oznacza pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, nie zastępuje go w czynnościach.
Co za tym idzie sąd, na skutek zaskarżenia decyzji organu administracji publicznej, nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia i nie jest organem odwoławczym III instancji, co oznacza, że ocenia zaskarżony akt wyłącznie z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującym w dacie wydania tego aktu prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym i według stanu faktycznego sprawy istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a nie w dniu orzekania przez Sąd.
Z tego powodu nowy fakt (w niniejszej sprawie zainicjowanie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy), który zarówno zaistniał, jak i został ujawniony dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a o którym organ nie wiedział przy rozpatrywaniu sprawy nie może stanowić podstawy do zakwestionowania prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia granic nieruchomości obowiązującej do lat 60-tych, których dopuścić się miała jakoby M. B. – B. wskazać natomiast należy, iż jak trafnie wskazano w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 marca 2009 r., sygn. II SA/Po 875/08 zakres przedmiotowy postępowania w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym ogranicza się do oceny zgodności przedmiotowego budynku z przepisami prawa budowlanego, co oznacza, że z punktu widzenia przepisów ustawy Prawo budowlane kwestia naruszenia granic nieruchomości pozostaje poza zakresem kontroli dokonywanej przez organy nadzoru budowlanego
Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadały prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając treść § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło