II SA/Po 195/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021r. sprawy ze skargi T. K. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2017r., sygn. akt II SA/Po [...] ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. /-/ A. Kiersnowska-Tylewicz T. K. wniósł skargę o wznowienie ww. postępowania sądowoadministracyjnego zarejestrowanego pod sygn. II SA/Po [...] z powodu nieważności wydanego w przedmiotowej sprawie orzeczenia z dnia [...] września 2017r. wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, żądając uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i ponowne rozpoznanie jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2015r. nr [...] o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że podstawą wznowienia postępowania dotyczącego nieważności jest przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., albowiem w ocenie skarżącego "w sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Po [...] nie posiadał zdolności procesowej" i nie był należycie reprezentowany, a wskutek naruszenia przepisów prawa w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu - został pozbawiony możności działania. Ponadto, skarżący wskazał, że w jego ocenie w tożsamej sprawie pod względem faktycznym i prawnym toczącej się pod sygn. akt II SA/Po [...] zostało mu przyznane prawo pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu, zaś w sprawie II SA/Po [...] odmówiono mu przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, zdaniem skarżącego poprzez nieprzyznanie mu pełnomocnika z urzędu mającego reprezentować jego interesy doszło do naruszenia jego praw w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo prawidłowego doręczenia odpisu skargi o wznowienie wniesionej przez T. K., nie zajęło stanowiska w sprawie. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżącemu zostało przyznane, na jego wniosek, prawo pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Skarga T. K. o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że skarga o wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zmierzającym do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, w przypadku zajścia ustawowej podstawy wznowienia. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana jest w Dziale VII ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia przepisów art. 280-282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym (na posiedzeniu niejawnym) dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania tj. czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawę tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. Warunkiem dopuszczalności skargi o wznowienie jest zatem spełnienie łącznie dwóch warunków: wniesienia skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Zgodnie z dyspozycją art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie strony możności działania lub braku należytej reprezentacji - od dnia, w którym strona lub jej przedstawiciel ustawowy dowiedzieli się o orzeczeniu wydanym przez sąd. Stosownie zaś do brzmienia art. 271 pkt 2 w zw. z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem z powodu nieważności na tej podstawie, że strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie było należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W ocenie Sądu treść skargi T. K. o wznowienie postępowania nie pozwala stwierdzić, że została ona oparta na ustawowej przesłance wznowienia wynikającej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie - w pełni aprobowanymi przez Sąd badający skargę pod względem jej dopuszczalności - samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jest nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 05.07.2012r., sygn. akt I OSK 1057/12, Lex nr 1225530, postanowienie NSA z dnia 16.11.2012r., sygn. akt I OSK 2607/12, Lex nr 1247153). Wnioskodawca obowiązany jest do przedstawienia odpowiadających treści przepisów argumentów i to odnoszących się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero takie wskazanie daje podstawy do rozpoznania merytorycznego skargi o wznowienie postępowania sądowego. Przepis art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przewiduje sankcję nieważności postępowania przed sądem, gdy strona została pozbawiona możliwości obrony sowich praw. Nieważność postępowania z tej przyczyny zachodzi więc wówczas, gdy strona wskutek naruszenia właściwych przepisów nie uczestniczyła w postępowaniu i została na skutek tego pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed sądem. W rozpoznawanej sprawie skarżący T. K. w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego zarejestrowanego pod sygn. akt II SA/Po [...] miał możliwość realizacji swoich uprawnień procesowych, z czego korzystał przedstawiając swoje stanowisko w sprawie w formie pism procesowych czy wnosząc kilkukrotnie wnioski o przyznanie pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. T. K. nie był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, występował w sprawie osobiście. Ponadto, skarżący korzystał również ze swoich uprawnień poprzez składanie środków zaskarżenia na postanowienia referendarza sądowego rozpoznającego jego wnioski o przyznanie prawa pomocy. Wszystkie złożone przez niego sprzeciwy w tym przedmiocie zostały rozpoznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na posiedzeniach niejawnych w składzie jednego sędziego (postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia k. 51 w aktach sprawy II SA/Po [...], zarządzeniem referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2016r. k.110 w aktach sprawy II SA/Po [...], postanowienie z dnia [...] lutego 2017r. WSA w Poznaniu o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego k.173 w aktach sprawy II SA/Po [...]). Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2017r. w sprawie II SA/Po [...], skarga T. K. została oddalona. Skarżący nie stawił się na ogłoszeniu wyroku, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy (zpo k.204 w aktach sprawy II SA/Po [...]). Powyższe prowadzi do wniosku, że bezpodstawny jest postawiony w skardze o wznowienie postępowania zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów prawa prowadzący do nieważności postępowania, ponieważ wskazana na podstawie wznowieniowej przesłanka określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w tym przypadku nie wystąpiła. Ponadto, zwrócić należy uwagę, że skarżący błędnie utożsamia odmowę przyznania mu prawa pomocy z "brakiem zdolności procesowej" i brakiem "należytej reprezentacji". Nie oznacza braku należytej reprezentacji sytuacja, w której strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego. W odniesieniu do osób fizycznych przedmiotowa podstawa wznowienia występuje wówczas, gdy nie mają one zdolności do czynności prawnych i z tej przyczyny muszą być w postępowaniu sądowym reprezentowane przez przedstawicieli ustawowych (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 01.10.2004r., sygn. akt II SA/Gd 246/04, Lex nr 203313). Skarżący nie był zatem nienależycie reprezentowany, ani nie wystąpił po jego stronie brak zdolności procesowej, ponieważ w uzasadnieniu skargi nie powołuje się nawet na to, aby w toku postępowania sądowego nie miał zdolności do czynności prawnych. Jak już wskazano fakt, że skarżący nie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego nie oznacza braku należytej reprezentacji. Reasumując, przyjąć należy, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania sądowego. Samo sformułowanie skargi w sposób odpowiadający przepisowi art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie jest wystarczające do uznania, że skargę oparto na ustawowej podstawie wznowienia. Taka skarga, jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu. W tej sytuacji trudno więc mówić o dochowaniu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego, skoro trzymiesięczny termin wskazany w art. 277 p.p.s.a. liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o ustawowej podstawie wznowienia, której w niniejszej sprawie brakuje. Mając na uwadze wyżej zaprezentowaną argumentację, uznając, że skarga T. K. o wznowienie postępowania sądowego nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, należało ją odrzucić stosownie do dyspozycji art. 280 § 1 p.p.s.a. /-/ A. Kiersnowska-Tylewicz