II SA/Po 198/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 22 stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności i odsetek z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania K. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 23 października 2014 r. nr [...] o obowiązku zwrotu przez K. K., jako dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną K. P. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł oraz odsetek ustawowych na dzień wystawienia decyzji w wys. [...] zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 23 października 2014 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez K. K. należności w kwocie [...]zł odpowiadającej wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. P. w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., wraz odsetkami w kwocie [...]zł. Organ I instancji przedstawił przy tym sposób obliczenia wysokości wypłaconych świadczeń alimentacyjnych oraz wysokość wyliczonych odsetek. K. K. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...], wskazując, że jest trwale niezdolny do pracy i jego jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium powołało przepis art. 27 i art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), dalej: ustawa, by następnie wskazać, że z powołanych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Następnie wskazano, że w prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może zaś badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Kolegium stwierdziło, że mając na uwadze zakończenie okresu świadczeniowego dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu należności w kwocie [...]zł łącznie z ustawowymi odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji organu I instancji [...] zł. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podniósł, iż organy nie przeprowadziły wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dokonały wnikliwej analizy jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Skarżący wskazał, że świadczenia alimentacyjne są potrącane z jego jedynego źródła dochodu tj. z renty wypadkowej w kwocie [...]zł miesięcznie przez komornika sądowego w W. A. K. i nie ma potrzeby wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o czym wielokrotnie skarżący informował ośrodek pomocy społecznej. Skarżący dodał, że renta wypadkowa w kwocie [...]zł jest jego jedynym źródłem dochodu, a ze względu na stałą niezdolność do pracy nie jest w stanie podjąć pracy i spłacać dodatkowych zobowiązań. W odpowiedzi SKO [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn aniżeli podniesione przez skarżącego. Podstawę rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009, Nr 1, poz. 7). Zgodnie z art. 27 ust. 1-2 tej ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki te są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego aż do dnia spłaty. Decyzję w zakresie zwrotu wypłaconych świadczeń podejmuje organ właściwy wierzyciela co do zasady po zakończeniu okresu świadczeniowego, przy czym należy podkreślić, iż nie ma ona charakteru uznaniowego. Użycie bowiem przez ustawodawcę sformułowania "wydaje" oznacza, że organ właściwy wierzyciela nie ma swobody w decyzji, czy nakazać zwrot wypłaconych świadczeń, lecz do wydania takiego nakazu jest obowiązany. Trzeba zarazem zauważyć, że nałożenie obowiązku zwrotu określonych kwot w trybie art. 27 ustawy jest możliwe dopiero po ustaleniu, że wymienione świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały rzeczywiście wypłacone wraz ze szczegółowym określeniem ich wysokości oraz daty, w której dokonano wypłaty. Wspomniane okoliczności mają bowiem kluczowe znaczenie z punktu widzenia poprawności wyliczeń nie tylko co do samej należności głównej, lecz także co do odsetek. Należy odnotować, iż według art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznaje się na dany okres świadczeniowy, a wypłaca w okresach miesięcznych. Organ powinien zatem dysponować odpowiednim wyciągiem środków przekazywanych co miesiąc osobom uprawnionym wraz z określeniem wysokości odsetek, które narosły zgodnie z art. 27 ust. 1a tejże ustawy. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy oraz z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 23 października 2014 r. wynika, że została ona oparta na decyzji z 28 listopada 2013 r., którą przyznano K. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. W decyzji wskazano też kiedy przyznane świadczenia zostały wypłacone uprawnionemu (w formie tabeli). W odwołaniu od decyzji organu I instancji dłużnik alimentacyjny K. K., który nie brał udziału w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podniósł, iż świadczenie alimentacyjne realizowane jest przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. , A. K., o czym informował Ośrodek Pomocy Społecznej [...] w listopadzie 2013 r. Zaznaczył, że z jego dochodu pochodzącego z renty wypadkowej potrącane są mu co miesiąc kwoty [...]zł i pozostaje na utrzymanie [...] zł. Zważyć należy, że Kolegium rozpatrując odwołanie nie wykazało jednak, dopuszczając się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.), że świadczenia z funduszu alimentacyjnego w rzeczywistości zostały wypłacone K. P. co miesiąc począwszy od października 2013 r. do września 2014r. Akta sprawy zawierają jedynie wspomnianą decyzję z dnia 28 listopada 2013 r., a brak w nich potwierdzenia, że świadczenia za okres objęty decyzją zostały wypłacone. Ponadto organ odwoławczy nie uzyskał od Komornika Sądowego informacji o wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego. Okoliczność ta jest zdaniem Sądu o tyle istotna, że skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podnosił, że z uzyskiwanej przez niego renty wypadkowej co miesiąc potrącana jest kwota [...]zł tytułem pokrycia bieżącego zobowiązania alimentacyjnego wobec K. P.. W aktach sprawy znajduje się jedynie informacja uzyskana od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., A. K. z dnia 30 stycznia 2014 r., w której podano aktualny adres zamieszkania skarżącego. Zabrakło zatem wykazania, czy rzeczywiście doszło do wypłacenia osobie uprawnionej nałożonych a zasądzonych w niniejszym postępowaniu od skarżącego świadczeń, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego (por. wyro WSA w Opolu z dnia 13 stycznia 2015 r., II SA/Op 574/14, Lex nr 1635087). Powyższe, w ocenie Sądu, oznacza, że nie została wyjaśniona kwestia, czy i również została wyegzekwowana część sumy należności wypłaconych osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych – K. P. w okresie świadczeniowym 2013/2014. Organ odwoławczy nie uzupełnił na podstawie art. 136 k.p.a. postępowania wyjaśniającego celem zbadania kwestii regulowania choćby częściowo swoich zobowiązań przez dłużnika alimentacyjnego, w sytuacji, gdy w odwołaniu wskazał on wyraźnie, że z jego dochodu z tytułu renty wypadkowej potrącana jest co miesiąc na pokrycie zobowiązań alimentacyjnych kwota [...]zł. Uznawszy zatem, że Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 136 k.p.a.). poprzez niewyjaśnienie okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych przedstawionych w powyższym uzasadnieniu. Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.