II SA/Po 219/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. Spółka jawna na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę UZASADANIENIE Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. o nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na spółkę A spółka jawna z siedzibą w [...] nr KRS [...] grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] złotych i wezwał do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia na wskazany rachunek bankowy. Wymierzenie środka egzekucyjnego wiązało się z faktem niewykonania przez ww. Spółkę obowiązku rozbiórki - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - budynku warsztatowego, posadowionego na działce nr [...] położonej w [...]. Postanowienie o wymierzeniu grzywny zostało wysłane w dniu 19 lipca 2012 r. na adres [...]. Przesyłka zawierająca postanowienie była awizowana dwukrotnie 20 i 27 lipca 2012 r., a następnie została zwrócona do organu przez Pocztę Polską w dniu 6 sierpnia 2012 r. z uwagi na jej nieodebrane w terminie mimo podwójnego awizo. Pismami z dnia 11 października 2102 r. pełnomocnik spółki A spółka jawna (dalej: Spółka) wniósł zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2012 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła, iż dopiero w dniu 5 października 2012 r. wspólnik Spółki odebrał korespondencję, w której znajdowało się wezwanie do wykonania obowiązku zapłaty z dnia [...] września 2012 r., a tym samym w tym dniu, to jest 5 października 2012 r. powziął wiedzę, iż postanowieniem z dnia [...] 2012 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na Spółkę grzywnę w celu przymuszenia. Dalej strona podniosła, iż na chwilę wydania wyżej wskazanego postanowienia o wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia w zobowiązanej Spółce było dwóch wspólników umocowanych - każdy z osobna - do reprezentowania i składania oświadczeń w imieniu tejże Spółki. Tymi wspólnikami byli i nadal są H. P. i R. P. Poza wymienionymi wspólnikami brak innych osób mogących reprezentować Spółkę na zewnątrz, a nadto są oni jedynymi osobami uprawnionymi do odbioru korespondencji (pism) kierowanych do Spółki. Ponieważ H. P. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2011 r. o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 października 2016 r. nie miał on możliwości pracy, a tym samym reprezentowani Spółki, w tym odbioru korespondencji kierowanej do Spółki. Tym samym od listopada 2011 r. jedynym wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania Spółki jest R. P., który od dnia [...] 2012 r. był tymczasowo niezdolny do pracy, z uwagi na dolegliwości ortopedyczne. Stan całkowitego unieruchomienia uniemożliwiał mu swobodne poruszanie się i jakąkolwiek reprezentację Spółki - m.in. realizowanie uprawnień do odbioru, korespondencji (pism) kierowanych do Spółki. Taki stan zdrowia R. P. utrzymywał się przez około miesiąc czasu. Zatem jedyny wspólnik mogący dotychczas odbierać korespondencję nie był w stanie, bez swojej winy, uczynić zadość spoczywającym na nim obowiązkom wobec kierowanej przez niego Spółki, w tym obowiązkowi odbioru korespondencji. Zdaniem pełnomocnika strony przedstawione wyżej okoliczności wskazują na brak po jej stronie winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, co w oparciu o art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnia jego przywrócenie. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia pełnomocnik dołączył kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2011 r. oraz kserokopie zaświadczeń lekarskich wydanych dla R. P. przez lekarza J. M. prowadzącego prywatny gabinet ortopedyczny w [...]. W zaświadczeniach tych wskazano, iż [...] 2012 r. rozpoznano u R. P. cechy [...] i zalecono leżenie przez 10-14 dni z odciążeniem [...]. Dalej wskazano, iż podczas wizyty kontrolnej [...] lipca 2012 r. stwierdzona została u R. P. umiarkowana poprawa bez zaburzeń neurologicznych i [...] oraz zalecano [...] i ćwiczenia wg zestawu, zaś w dniu [...] sierpnia 2012 r. wskazano, iż według wywiadu dolegliwości bólowe od kilku dni ustąpiły i stwierdzono zakończenie leczenia ortopedycznego, zalecając w razie potrzeby leczenie w miejscu zamieszkania przez ortopedę lub chiropraktyka. Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. o nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony w terminie o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Ponadto Spółka dopełnienia czynności, dla której określony był termin – złożyła zażalenie. Odnosząc się do kwestii winny w uchybieniu terminowi organ stwierdził, iż nie kwestionuje niemożności H. P. do świadczenia pracy do 31 października 2016 r., ani tymczasowej niezdolności R. P. do pracy z uwagi na dolegliwości ortopedyczne. Organ wskazał jednak, iż z informacji dotyczącej działalności spółki (zamieszczonej przez nią na stronie internetowej) wynika szeroki zakres prowadzonej przez Spółkę działalności "w branży [...]" obejmującej także eksport własnych wyrobów na obszar krajów dawnej WNP jak i Niemiec. Zdaniem organu zestawienie tych dwóch informacji pozwala na stwierdzenie, że uzależnienie odbioru pism kierowanych do spółki od możliwości świadczenia pracy na jej rzecz przez jedną osobę - R. P., zważywszy na szeroki zakres jej działania, świadczyłoby o ułomności organizacyjnej spółki. Niewłaściwa organizacja spółki dowodziłaby zaś niedbalstwa (forma winy), a nie - jak to przedstawiono we wniosku dnia 11 października 2012 r. - uprawdopodabniałaby brak winy spółki w niezachowaniu terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie organu już ten fakt uzasadniałby odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia. Ponadto Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż nie dał także wiary, zawartym w prośbie z dnia 11 października 2012 r., wyjaśnieniom spółki jakoby w chwili wydania postanowienia H. P. i R. P. byli jedynymi osobami uprawnionym do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki. Tak kategoryczne twierdzenie wynika stąd, że korespondencję kierowaną do spółki przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w dniu 13 lutego 2012 r. i w dniu 18 września 2012 r. odbierała osoba umocowana do tego przez spółkę - B. C. Z tych też przyczyn organ II instancji stwierdził, że Spółka z własnej winy nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2012 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, a tym samym brak było przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Na zakończenie organ wskazał, iż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu wobec czego na organie II instancji nie ciąży dodatkowy obowiązek wydania kolejnego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skargę na powyższe postanowienie wniosła spółka A spółka jawna zarzucając: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego postanowienia oraz mający istotny wpływ na jego treść, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż pracownik spółki jawnej A - B. C. jest osobą umocowaną do odbioru korespondencji kierowanej do spółki; 2) naruszenie art. 77 § 1 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, który pozwoliłby na ustalenie, że poza wspólnikami skarżącej spółki, nie było innych osób umocowanych do odbioru pism, a osoba wskazywana przez Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego była podczas próby dostarczenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na urlopie; 3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak dążenia przez organ administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnienie w związku z tym interesu społecznego oraz przekroczenie zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, jeżeli chodzi o dowolne dokonywanie ustaleń zakresu działalności Spółki w oparciu o stronę internetową, która nie jest jej wyznacznikiem, ponad to przypisywanie spółce niedbalstwa, w związku z tym, że nie posiada więcej osób uprawnionych do jej reprezentowania; 4) naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez niezebranie w postępowaniu całości materiału dowodowego i braku wyczerpującego oraz należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego przyjętego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez oparcie postanowienia na wybiórczych w ocenie skarżącej informacjach ze strony internetowej Spółki A oraz nieuzasadnionych dowodami domniemaniach, co do funkcji pracowników w Spółce. Strona skarżącą zaprzeczyła jakoby B. C. było pracownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki. Osoba ta faktycznie odbierała korespondencję w dniach 18 lutego 2012 r. oraz 18 września 2012 r. ale było to związane z tym, że w owych momentach, w siedzibie spółki przebywał jeden ze wspólników. B. C. odbierała korespondencję na prośbę tego wspólnika. Nie posiada ona żadnych uprawnień, umocowań, ani pełnomocnictw do odbierania pism w imieniu spółki jawnej A. Ponadto wskazano, iż B. C. w okresie od 9 lipca 2012 r. do 20 lipca 2012 r., oraz od 30 lipca 2012 do 14 sierpnia 2012 r. przebywała na urlopie wypoczynkowym, więc nawet gdyby posiadała uprawnienia do odbioru pism kierowanych do Spółki (których nie posiada) to nie mogłaby fizycznie, ze względu na swoją nieobecność ich odebrać. Ponadto osoba ta nie posiadała upoważnienia do odbioru przesyłki pozostawionej do odbioru w placówce pocztowej. Dalej podniesiono, iż twierdzenia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż Spółka prowadzi szeroko zakrojoną działalność na wielką skalę nijak mają się do rzeczywistości. Spółka zatrudnia jedynie 6 osób w tym jedynie jedna jest pracownikiem administracyjnym – wspomniana B. C.. Zdaniem skarżącej Spółki przypisywanie Spółce winy w formie niedbalstwa, opierając się na wybiórczych i niepełnych informacjach ze strony internetowej jest działaniem nierzetelnym i pokazującym, co najmniej wrogie nastawienia organu do skarżącej. Dalej strona przywołała, podniesione w wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, okoliczności świadczące o brakuje jej winy w uchybieniu terminowi. Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Dokonując na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonego postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. pod względem jego zgodności z prawem należało uznać, że postanowienie to nie narusza przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy przedmiot oceny stanowiły zagadnienia proceduralne regulujące kwestię przywrócenia uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej, a w szczególności przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., przywoływanej w treści jako "k.p.a."). Zgodnie z powyższą normą prawną, przywrócenie uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym, możliwe jest w przypadku łącznego spełniania następujących przesłanek: zaistnienia uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, złożenia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie uchybionego terminu i to w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienia przez niego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż skarżąca niewątpliwie dokonała czynności procesowej złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2013 r. z uchybieniem terminu. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej w trybie tak zwanego doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a. Przepis powyższy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r., stanowił, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.), zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.), w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.), a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Biorąc pod uwagę, iż przedmiotowe postanowienie zostało dwukrotnie awizowane w dniach 20 i 27 lipca 2012 r., a następnie zostało zwrócone do organu przez Pocztę Polską uznać należy doręczenie za dokonane z dniem 3 sierpnia 2012 r., kiedy to upłynął ostatni dzień czternastodniowego okresu przechowywania pisma w placówce Poczty Polskiej. Tym samym uznać należy, iż ostatnim dniem terminu do złożenia zażalenia był 10 sierpnia 2012 r., którego to terminu skarżąca Spółka nie dochowała składając zażalenie za pismem z dnia 11 października 2012 r.. Ustalenie terminu z upływem którego uznać należało za dokonane doręczenie skarżącej Spółce postanowienia z dnia [...] 2012 r. o nałożeniu grzywny w celu postanowienia, pozwala jednocześnie na stwierdzenie, iż już przed upływem tego terminu odpadły przesłanki uniemożliwiające R. P. działanie za Spółkę, na które skarżąca powołała się we wniosku o przywrócenie terminu. Z dokumentów dołączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wynika bowiem wprost, iż już na dzień 30 lipca 2012 r. nastąpiła u R. P. umiarkowana poprawa, zaś na dzień 2 sierpnia 2012 r. dolegliwości bólowe od kilku dni ustąpiły i leczenie ortopedyczne zostało zakończone. Jak wynika zatem z dokumentacji przedstawionej przez samą Spółkę w okresie od 2 do 10 sierpnia 201 2 r. nie występowały jakiekolwiek przeszkody w zapoznaniu się przez osobę uprawnioną do reprezentacji Spółki, to jest R. P. z treścią postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2012 r. i wywiedzenia od tegoż orzeczenia środka zaskarżenia. Bez znaczenia prawnego pozostaje przy tym, iż w okresie od 12 lipca 2012 r. do 2 sierpnia 2012 r. R. P. leczył się poza miejscem swojego zamieszkania oraz poza miejscowością siedziby Spółki, to jest w [...], albowiem odległość z [...] do [...], względnie [...] pozostaje na tyle niewielka, iż w przypadku dochowania należytej staranności nie uniemożliwiała mu podejmowania czynności w Spółce, w tym czynności procesowych, po ustąpieniu najpóźniej w dniu 2 sierpnia 2012 r. objawów choroby. Już tylko powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż odmowa przywrócenia spółce A spółka jawna była rozstrzygnięciem prawidłowym, albowiem nawet z dokumentacji przedstawionej przez pełnomocnika Spółki wynika w sposób jednoznaczny, iż do uchybienia terminu doszło z winy zainteresowanego. Ewentualne przeszkody w prawidłowym funkcjonowaniu osoby uprawnionej do reprezentowania Spółki ustały bowiem, nie tylko przed upływem terminu do wniesienia odwołania, lecz nawet przed dniem otwarcia się tegoż terminu, który mimo to nie został przez niego dochowany. Zauważyć dalej należy, iż pismem z dnia 13 lutego 2012 r. skierowane zostało do Spółki wezwanie do wykonania obowiązku rozbiórki, w którym adresat pouczony został, iż niespełnienie go w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Pismo to odebrane zostało w dniu 29 lutego 2012 r. przez pracownika Spółki, co świadczy o tym, iż najpóźniej od tej daty osoby uprawnione do reprezentowania Spółki musiały mieć świadomość grożącego Spółce postępowania egzekucyjnego. Nawet z treści samej skargi Spółki wynika nadto, iż w okresie awizowania postanowienia z dnia [...] 2012 r. w siedzibie spółki przebywał pracownik odpowiedzialny za prowadzenie biura, to jest B. C., która na urlopie wypoczynkowy miała jakoby przebywać od 9 lipca 2012 r. do 20 lipca 2012 r., oraz od 30 lipca 2012 do 14 sierpnia 2012 r., w sytuacji gdy przedmiotowe postanowienia było awizowane w dniach 20 i 27 lipca 2012 r. Brak było zatem jakichkolwiek przeszkód dla choćby telefonicznego powiadomienia R. P. o nadejściu przesyłki od organu nadzoru budowlanego, której to przesyłki winien on się w kontekście upomnienia z 13 lutego 2012 r. spodziewać i którą przy zachowaniu minimalnej oczekiwanej od strony postępowania staranności mógł odebrać w dniu 2 bądź 3 sierpnia 2012 r., a następnie zaskarżyć przedmiotowe postanowienie zażaleniem w terminie prawem przewidzianym. Powyższe okoliczności pozwalają uznać za w pełni uzasadnione twierdzenia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do niewłaściwej organizacji pracy w Spółce i co za tym idzie niedbalstwa, skutkującego zawinionym uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05, dostępny Lex nr 315129). Jak trafnie wskazano bowiem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), przywrócenie terminu jest dopuszczalne jedynie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala się na wyręczenie inną osobą, powódź, pożar itp. Takie okoliczności nie zaistniały natomiast w niniejszej sprawie, albowiem jak wykazano powyżej osoba uprawniona do działania w imieniu strony przy zachowaniu elementarnej staranności była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Reasumując, brak jest podstaw tak faktycznych jak również prawnych do uznania zaskarżonego postanowienia za wydane z naruszeniem prawa. Uchybienie terminu w sprawie nastąpiło bowiem w wyniku niezachowania przez stronę należytej staranności, której można było od niej wymagać. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.