II SA/Po 2219/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nałożenia obowiązku dokonania oceny stanu technicznego obiektu; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10,-zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ L. Drewniak-Żaba /-/ B. Kamieńska /-/ S. Małek II SA/Po 2219/02 U Z A S A D N I E N I E Wspólnota mieszkaniowa w S. pismem z dnia [...] października 2001 r. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o dokonanie kontroli prawidłowości robót montażowo -budowlanych wykonywanych przez jednego z właścicieli lokalu położonego w budynku przy ul. [...]. Inwestor bez porozumienia z pozostałymi lokatorami zamierza instalować urządzenia, które będą zakłócały spokój i bezpieczeństwo. Konieczne jest również ustalenie, czy roboty wykonywane są zgodnie ze sztuką budowlaną i czy nie spowodują uszkodzenia budynku. Wskazano również, że roboty są w toku. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 81c ust. 2 i 3 w zw. z art. 51 ust. 1, art. 71 ust. 3, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (t.j. Dz. U nr 2000, nr 106, 1126 ze zm.) nałożył na S. W. obowiązek "dostarczenia oceny technicznej, co do jakości, zgodności ze sztuką budowlaną, warunkami technicznymi wykonanych robót, dopuszczalnej wielkości obciążeń stropu, z zakresu spełnienia wymogu wynikającego z ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, przed uciążliwościami spowodowanymi przez hałas, wibrację, zanieczyszczenia powietrza, zrealizowanej zmiany sposobu użytkowania w lokalu usługowym przy ul. [...] w S. " w terminie do [...] czerwca 2002 r. W motywach powołanego postanowienia przyjęto następujące ustalenia. Przeprowadzone oględziny z udziałem stron wykazały, że lokal handlowo-usługowy usytuowany na parterze przy ul. [...] w S. na podstawie umowy przeniesienia prawa własności sporządzonej w drodze aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2001 r. zbyli M. i J. N. na rzecz S. W. . Obecny właściciel lokalu w grudniu 2001 r. ze sklepu o profilu działalności warzywnej zmienił sposób użytkowania na działalność o charakterze mięsnym. Właściciel lokalu posiada dokumentację techniczną dokonanych zmian. Nie posiada jednak pozwolenia na budowę. Zgodnie z ustaleniami Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Centrum miasta S. zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 30 listopada 1994 r. ogłoszonym w Dz. Urz. Województwa Z. nr 17. Poz. 147 z 1994 r. działka nr [...] położona w S. oznaczona została symbolem 1 MNU. Oznacza to, że plan zakłada modernizację, przebudowę istniejących budynków w celu zwiększenia powierzchni usługowej, jak również rodzaj usług w zależności od potrzeb użytkowników. Plan zaleca wysoki standard usług przy [...]. Wszelkie przebudowy wymagają uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Z.. Inwestor wykonał remont lokalu bez pozwolenia na budowę. W zapleczu wydzielony został magazyn, bez określenia parametrów pojemności, przez co nie określono maksymalnych obciążeń na strop. Ponadto, dokonano przebudowy pomieszczeń z przeznaczeniem na pobyt stały ludzi, zmieniając w ten sposób warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowia, higieniczno sanitarne lub ochrony środowiska, wielkości lub układu obciążeń. Prowadzona działalność nie jest sprzeczna z ustaleniami planu, jednakże inwestor zmienił sposób użytkowania lokalu nie posiadając pozwolenia na budowę, o którym stanowi art. 71 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane, dlatego też w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo Budowlane, zgodnie z którym organy nadzoru budowlanego w razie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych a także stanu technicznego mogą nałożyć, w drodze postanowienia na osoby, o których mowa w ust. 1 obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ekspertyz technicznych. Zażalenie na powyższe postanowienia wniósł S. W. oświadczając, że kiedy nabywał przedmiotowy lokal był on sklepem masarniczym, co jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania. Ponadto, wyłożenie ścian glazurą nie wymaga pozwolenia na budowę. Nie jest również prawdą, że wydzielił na zapleczu magazyn. Także i to pomieszczenie było wydzielone przez poprzednich właścicieli, za zgodą ówczesnych władz miejskich i sanepidu. W ocenie S. W. używanie sprzętu masarniczego nie może powodować zarysowań na ścianach. Wskazuje także, że pierwsze zarysowania powstały podczas remontu dokonywanego przez Z. J. , a także na skutek zalania przez niego stropu nad sklepem. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przedstawiając dotychczasowy przebieg sprawy wskazał, że oględziny zewnętrzne i wewnętrzne budynku wykazały liczne ukośne spękania ścian: -Piwnica Z. J. - pęknięcia sklepienia łukowego na całej długości, korytarz piwniczny - pęknięcia w narożu ściany na wysokości ściany od strony ratusza, ściana frontowa- pęknięcia nad dwoma otworami okiennymi I i II piętro, pęknięcia w ścianie tylnej na wys. I i II piętra oraz pęknięcia w pokoju mieszkalnym Z. J.. Ponadto podał, że S. W. nie posiadał pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania lokalu, co potwierdziła opinia Starostwa Powiatowego z dnia [...] kwietnia 2002 r. Z uwagi na stwierdzone spękania ścian organ I instancji prawidłowo nakazał inwestorowi wykonanie oceny technicznej, co do jakości, zgodności ze sztuką budowlaną, warunkami technicznymi wykonanych robót, dopuszczalnej wysokości obciążeń stropu. Celem takiego postępowania jest ustalenie przyczyny powstałych spękań, a na tej podstawie związku z dokonaną adaptacją budynku. Wskazano również, że zaskarżone postanowienie nie kończy postępowania w sprawie. Skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł S. W. , domagając się jego uchylenia w całości. Skarżący podniósł, że kupując lokal sprawdził, czy prowadzona tam działalność jest zgodna z planem. Ponadto otrzymał od sprzedających projekt budowlany z którego wynika, że zakres prac adaptacyjnych nie wymagał pozwolenia na budowę. Projekt wykonania ścianek działowych i wyposażenia w urządzenia chłodnicze został zaopiniowany pozytywnie przez rzeczoznawcę do ds. bezpieczeństwa i higieny. W ocenie skarżącego organ I instancji naruszył przepisy postępowania podejmując postępowanie po upływie 4, 5 miesiąca od daty złożenia wniosku. Wniosek o wszczęcie postępowania wpłynął bowiem w czasie, kiedy skarżący nie był właścicielem lokalu. Został poinformowany dopiero [...] kwietnia 2002 r., dlatego też nie może ponosić odpowiedzialności za zaniechanie organu. Ponadto, nie dokonał zmiany sposobu użytkowania lokalu. Zmiana ta została dokonana przez poprzednich właścicieli, co potwierdza zażalenie na niewłaściwą działalność sklepu mięsnego z dnia [...] października 2002 r. Gdyby skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania nie nabyłby lokalu. Organ Odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny - właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). zważył, co następuje; Skarga okazała się uzasadniona. Według ustaleń organu orzekającego, mających oparcie w treści aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] grudnia 2001r. w Kancelarii Notarialnej w S. rep. not. [...] - w tej dacie M. i J. N. przenieśli na skarżącego S. W. własność lokalu użytkowego nr 2 położonego w S. przy ul. [...] w budynku mieszkalnym nr 14. Lokal ten usytuowany jest na parterze, składa się z pomieszczeń: sprzedaży, magazynu i WC o łącznej powierzchni 49,54m- i ma urzędową księgę wieczystą Kw nr [...]. Do powyższego lokalu przynależy udział 12/100 w częściach wspólnych budynku i prawie wieczystego użytkowania gruntu, objętych księgą wieczystą Kw nr [...] Sądu Rejonowego w S. (akt notarialny - k. 4 z akt administracyjnych). Uczynienie zatem S. W. - aktualnego właściciela lokalu użytkowego nr 2 - stroną postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania tego lokalu nie budzi zastrzeżeń, nawet gdyby potwierdził się zarzut skarżącego, że do zmiany działalności handlowej - z warzywnej na mięsną - doszło w tym lokalu jeszcze za czasów, gdy jego właścicielami byli M. i J. N.. Adresatem decyzji wydanej w trybie art. 71 ust. 3 Prawa Budowlanego z 1994r., kończącej to postępowanie jest bowiem aktualny właściciel. Tymczasem małżonkowie N. przymiot właścicieli utracili w dniu [...] grudnia 2001r. Wprowadzenie w lokalu nr 2 handlu mięsem w miejsce handlu warzywami uzasadniało przyjęcie przez organy administracyjne, iż jest to działalność zmieniająca warunki zdrowia, higieniczno - sanitarne, bądź wielkość lub układ obciążeń w rozumieniu art. 71 ust. 2 pkt 2 Prawa Budowlanego z 1994r. Przy bezsporności faktu nieuzyskana pozwolenia organu architektoniczno - budowlanego na dokonanie takiej zamiany sposobu użytkowania, organ nadzoru budowlanego mógł wszcząć procedurę doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem przewidzianą w art. 51 Prawa Budowlanego. O tym, czy i jakimi czynnościami można będzie doprowadzić wykonanie roboty do stanu zgodnego z prawem przesądzi ostateczny wynik postępowania dowodowego. Zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa Budowlanego z 1994r. nakładające na właściciela lokalu nr 2 obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, ma charakter dowodowy (patrz wyrok NSA z 5 grudnia 2000r., sygnatura II SA/Gd 1425/98 - ONSA 2002/2/71). Aby jednak organ mógł sięgnąć do tego środka dowodowego, musiał powziąć "uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego". Występowania tego rodzaju wątpliwości - mających związek ze zmianą sposobu użytkowania dokonaną pod koniec 2001r. - organy nie wskazały w sposób wystarczający. Samo tylko ujawnienie w trakcie wizji przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2002r. pękania ścian pomieszczeń i ścian frontowych, wyeksponowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie może wskazywać na istnienie "uzasadnionych wątpliwości", skoro organ nie ustosunkował się do wyjaśnień K. W. - właścicielki sąsiedniego lokalu nr 3 - zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2002r., że "te wszystkie pęknięcia murów, ścian to nie są od pół roku lecz od kilkunastu lat" (k.7 akt administracyjnych). Poza tym przed sięganiem do środka dowodowego objętego zaskarżonym postanowieniem organy administracyjne powinny były przeprowadzić dowód z dokumentów, na które skarżący powoływał się w trakcie wizji z [...] kwietnia 2002r., to jest z dokumentacji technicznej i technologicznej uzgodnionej z rzeczoznawcami do spraw sanitarnych, bhp i ergonomii. Jeżeli po uzupełnieniu postępowania we wskazanych kierunkach organ orzekający nadal będzie miał "uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego" i skorzysta z możliwości dowodowych jakie daje art. 81c ust. 2 Prawa Budowlanego, to musi zadbać o to, aby treść postanowienia zawierała skonkretyzowanie obowiązków nałożonych na stronę. Muszą być one wyrażone precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji oraz przystawać do realiów konkretnej sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. /-/L. Drewniak-Żaba /-/B. Kamieńska /-/S. Małek JW