II SA/Po 283/17

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Wójt Gminy S. Las decyzją z [...] 2016 r. nr [...] wymierzył W. Ł.-D. zam. przy ul. [...], [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie drzewa, rosnącego na działce nr ew. [...] obręb Z.. Jednocześnie organ orzekł o odroczeniu na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, terminu uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 70 % tj. [...] zł. za zniszczenie w/w drzewa. Jednocześnie określono, iż uiszczenie pozostałej kary w wysokości 30% tj. [...] zł następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym powyższa decyzja stanie się ostateczna. Decyzja została przesłana W. Ł.-D. na adres przy ul. [...], [...] za pośrednictwem operatora pocztowego i mimo podwójnego awizowania nie została odebrana przez adresata. W dniu 13 maja 2016 r. przesyła zawierająca ww. decyzję został zwrócona do organu. W dniu 14 lipca 2016 r. decyzja został ponownie przesłana W. Ł.-D. na adres przy ul. [...], [...] i została odebrana osobiście przez adresata pod tym adresem w dniu 19 lipca 2016 r. Pismem oznaczonym data 2 sierpnia 2016 r. W. Ł.-D., reprezentowana przez r.pr. W. B., wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Odwołanie wpłynęło do siedziby organu I instancji w dniu 4 sierpnia 2016 r. W odwołaniu jako adres skarżącej wskazano: ul. [...], [...]. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił sposób doręczania pism w postępowaniu administracyjnym oraz wskazała, iż zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Kolegium zauważyło, iż decyzja organu I instancji w myśl art. 42 § 1 i art. 44 K.p.a została skutecznie doręczona stronie (po dwukrotnym awizowaniu w dniach 28 kwietnia oraz 6 maja 2016 roku) z dniem 13 maja 2016 roku. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, który upłynął bezskutecznie dnia 27 maja 2016 roku. Organ odwoławczy zauważył, iż ponowne nadanie decyzji listem poleconym przez organ nie zniweczyło skutków pierwotnego doręczenia, któro musiało zostać uznane za skuteczne. Ponowna wysyłka, aktu administracyjnego, który już funkcjonował w obrocie prawnym pozostaje bez znaczenia dla skuteczności pierwotnego doręczenia. Zatem doręczenie powtórne decyzji w dniu 19 lipca 2016 roku pozostało bezskuteczne. W tej sytaucji, wobec stwierdzenia, iż odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu obowiązkiem organu odowłaczego było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie W. D., reprezentowana przez radcę prawnego W. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaiu, zarzucając naruszenie przepisów art. 42 § 1 i art. 44 § 4 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] 2016 roku została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 13 maja 2016 roku w drodze fikcji doręczenia po podwójnym awizowaniu przesyłki, w sytuacji gdy przedmiotowa decyzja została przesłana na adres ul. K. , pod którym skarżąca nie zamieszkiwała, natomiast doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. wywołuje skutki prawne jedynie w sytuacji, gdy pismo zostało wysłane na adres, pod którym strona rzeczywiście mieszka. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżąca przez cały czas trwania niniejszego postępowania zamieszkiwała i nadal zamieszkuje pod adresem ul. S. w P. razem ze swoją matką, a w aktach postępowania pierwszoinstancyjnego nie ma jakiegokolwiek dokumentu, z którego miałoby wynikać, że skarżąca zamieszkiwała pod adresem ul. K. w P. lub, że taki adres był wskazywany przez skarżącą jako adres do doręczeń. Wskazano, iż doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a. wywołuje skutki prawne jedynie w sytuacji, gdy pismo zostało wysłane na adres, pod którym strona rzeczywiście mieszka. Adresat przesyłki musi mieć bowiem realną możliwość odebrania awizowanej przesyłki. Warunek ten nie jest spełniony w sytuacji, gdy przesyłka została przesiana na niewłaściwy adres, pod którym adresat nie zamieszkuje chociażby nawet miałby możliwość otrzymania tej przesyłki dzięki uprzejmości osoby zamieszkującej pod błędnie wskazanym adresem. Do skargi załączono kserokopię dowodu osobistego skarżącej. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując , iż adres zamieszkana przy ul. K. , [...] skarżąca wskazał zarówno we wniosku z dnia 30 września 2015 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew oraz w oświadczeniu z tej daty o prawie do dysponowania nieruchomością jak i w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 14 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369, zwanej dalej – P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sadu adminstarcyjnego w ninejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia przez W. D. odwołania od decyzji Wójt Gminy S. z [...] 2016 r. nr [...] Zgodnie z art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: "K.p.a.") organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym, obowiązkiem organu odwoławczego jest w pierwszej kolejności sprawdzenie czy odwołanie zostało wniesione w terminie. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ nie ma innej możliwości, jak tylko wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 K.p.a. Jak wynika z brzmienia art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie istotną okolicznością było ustalenie daty doręczenia W. D. decyzji Wójt Gminy S. z 14 kwietnia 2016 r. od której to daty rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu wskazało, że doręczenie W. D. decyzji zostało dokonane w trybie art. 44 K.p.a. Przepis ten, mający zastosowanie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a. (bezpośredni lub zastępczy), określa dwie przesłanki skuteczności przewidzianego w nim doręczenia. Pierwszą przesłanką jest przechowywanie pisma przez oznaczony okres w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego). Drugą przesłanką jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaści dni od daty pierwszego zawiadomienia. W razie ziszczenia się tych przesłanek doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 44. Jest to domniemanie, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej (w przypadku doręczania pisma przez pocztę), a więc nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia. Organ odwoławczy zauważył, iż Wójta Gminy S. przesłał skarżącej decyzję z dnia [...] 2016 r. na adres ul. K. , [...] i przesyłka ta pomimo podwójnego awizowania w dniach 28 kwietnia 2016 r. i 6 maja 2016 r. nie została podjęta. Zatem w świetle art. 44 K.p.a. uznał, iż przesyłka zawierająca decyzję został skutecznie doręczona dnia 13 maja 2016 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 27 maja 2016 r. Tymczasem odwołanie złożono dopiero 2 sierpnia 2016 r. W tym miejscu Sąd zauważa, iż organ odwoławczy błędnie określił w oparciu o przepis art. 44 § 5 K.p.a. datę domniemanego doręczenia, bowiem upływ czternastodniowego terminu o którym mowa w art. 44 § 1 K.p.a. miał miejsce w dniu 12 maja 2016 r. i od tej też daty należy liczyć termin do złożenia odwołania, który upłynął z dniem 26 maja 2016 r. Nie zmienia to jednak faktu, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż w sytuacji gdy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie decyzji organu I instancji stronie nie powoduje ponownego otwarcia dla niej terminu do wniesienia odwołania. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz. (por. wyroki NSA z dnia 14 lutego 2008 r. o sygn. akt II OSK 10/07 oraz z dnia 4 września 2015 r. o sygn. akt II OSK 133/14 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć też na uwadze, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią pisma. Rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania nie można odnosić do innego zdarzenia niż doręczenie decyzji. Zatem w sytuacji gdy doszło do skutecznego w świetle przepisów K.p.a. doręczenia decyzji, w tym do doręczenia zastępczego o którym mowa w art. 44 K.p.a., to kolejne doręczenie stronie tej samej decyzji nie wywołuje dla niej skutków procesowych, o których mowa w art. 129 § 2 K.p.a. Strona skarżąca słusznie zauważyła, iż domniemanie doręczenia, o którym mowa w art. 44 § 5 K.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji gdy przesyłka ta została skierowana na właściwy adres strony. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że podstawowym warunkiem doręczenia subsydiarnego jest to, aby adresat rzeczywiście przebywał pod wskazanym adresem. Tak więc domniemanie doręczenia z art. 44 k.p.a. nie ma zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r. o sygn. akt I OSK 2341/12 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Stosownie do art. 42 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2) W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie ( § 3). Zdaniem strony skarżącej organ I instancji, wydaną w dniu 14 kwietnia 2016 r. decyzję przesłał na niewłaściwy adres skarżącej, która w toku postępowania nie zamieszkiwała i nadal nie zamieszkuje pod adresem: ul. K. , [...]. Tym samym nie można domniemywać, iż 12 maja 2016 r. doszło do zastępczego doręczenia stronie tej decyzji. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż przepisy K.p.a. nie zawierają szczególnych norm regulujących zasady ustalania adresów stron. Tym samym adresy te, w przypadku braku przepisów szczególnych, ustala się na podstawie wszelkich informacji możliwych do uzyskania przez organ (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. o sygn. akt II OSK 593/07 - dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mogą się przy tym posługiwać danymi zawartymi w ewidencjach prowadzonych przez organy administracji publicznej np. rejestrów gruntów i budynków, ewidencji działalności gospodarczej, ewidencji ludności, wykazu podatników podatku od nieruchomości itp. Niemniej adres zamieszkania może być ustalony także na podstawie innych dostępnych organowi danych – w szczególności na podstawie oświadczenia strony w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji ustalił, iż adresem zamieszkania W. D. jest ul. K. , [...]. Taki adres zamieszkania wskazała skarżąca w skierowanym do Wójta Gminy S. wniosku z dnia 30 września 2015 r. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew na działkach nr [...] i [...] w Z. przy ul. L. . Ponadto taki adres zamieszkania W. D. zawarła w złożonym w tym samym dniu świadczeniu o prawie do dysponowania ww. nieruchomością do wydania zezwolenia na wycięcie drzew. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie miał na względzie, iż wskazany w tych pismach adres zamieszkania W. D. mógł ulec zmianie do czasu wydania decyzji z dnia 14 kwietnia 2016 r., lecz jak wynika z nagłówka odwołania opatrzonego datą 2 sierpnia 2016 r. adres W. D. (Ł.-D.) to ul. K. , [...]. Jest to ten sam adres, na który przesłano stronie dwukrotnie decyzję z 14 kwietnia 2016 r. i pod tym też adresem skarżąca ostatecznie osobiście odebrała decyzję w dniu 19 lipca 2016 r. Sąd dostrzegł także, iż w pkt 1 decyzji z dnia 14 kwietnia 2016 r. Wójta Gminy S. Las określając, zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a., adresata decyzji (ustalonego w nim obowiązku) - W. Ł.-D. wskazał jej adres zamieszkania: ul. K. [...]. Natomiast w odwołaniu, wniesionym przez profesjonalnego pełnomocnika, w żaden sposób nie zakwestionowano prawidłowego oznaczenia przez organ I instancji adresata obowiązku. Dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego strona wskazała inny adres zamieszkania i zakwestionował ustalenia organów w tym zakresie. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd orzekający w niniejszym składzie nie dał wiary stronie skarżącej, iż przez cały czas postępowania prowadzonego przez organy w sprawie dotyczącej nałożenia kary za zniszczenie drzewa na działce [...] w Z. jej miejscem zamieszkania była ul. S. w P.. Skarżąca wskazała, iż w dowodzie osobisty wydanym jej w dniu 31 maja 2012 r. przez Prezydenta Miasta P. jako miejsce zameldowania ma wpisany adres przy ul. S. w P.. Zauważyć jednak należy, iż zgodnie z 89 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz.U. z 2016 r., poz. 391 ze zm.) adres miejsca zameldowania zamieszczony w dowodzie osobistym wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od dnia 1 marca 2015 r.) nie potwierdza adresu miejsca zameldowania. Nadto zmiana adresu miejsca zameldowania posiadacza dowodu osobistego wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie stanowi podstawy do jego wymiany. Dlatego też dane zawarte w dowodzie osobistym skarżącej nie mogą być przeważające dla ustalenie faktycznego miejsca jej zamieszkiwania. Skarżące w żaden inny sposób nie uprawdopodobniła, iż adresem jej zamieszkania w toku wyżej opisanego postępowania administracyjnego był: "ul. S. w P.". W tych okolicznościach sprawy Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa. Wobec powyższego skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.