II SA/Po 29/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego przejęcia nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/K. Witkowicz-Grochowska W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 maja 2010r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], orzekł o kosztach postępowania oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wyrok Sądu stał się prawomocny z dniem 10 lipca 2010r. (k. 55v). W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca F. B. nie korzystała z prawa pomocy. W dniu 13 czerwca 2011r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF opisała swoją sytuację finansową i majątkową oraz załączyła kserokopie dokumentów źródłowych. W myśl przepisu art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego wynika, że prawo pomocy przyznaje się na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek o prawo pomocy strona może złożyć co do zasady jeszcze zanim zostanie złożona skarga do sądu administracyjnego, jak również na dalszym etapie postępowania sądowego, aż do momentu jego prawomocnego zakończenia. A contrario nie można przyznać prawa pomocy stronie, która złożyła wniosek po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie. Przyjąć więc należy, że prawo pomocy, polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu, bez względu na jej sytuację majątkową i finansową. Dlatego powołany przepis art. 243 §1 p.p.s.a. wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia kończącego postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnić nadto należy, że przez określenie "tok postępowania", zawarte w art. 243 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć także postępowanie sądowe zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które np. ma doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego (patrz post. NSA z dnia 21 marca 2006 r., I OZ 346/06, niepubl.; post. NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I OZ 745/09, LEX nr 552405). Mając na uwadze konieczność zapewnienia stronie skutecznego prawa sądu również w takim postępowaniu strona powinna mieć możliwość korzystania z prawa pomocy, jeżeli tylko spełnia przesłanki jego otrzymania. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała, że zamierza zainicjować jakieś postępowanie po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego i w związku z tym z uwagi na swoją sytuację finansową zwraca się o prawo pomocy. Tym samym za niedopuszczalny należy uznać wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie po prawomocnym rozstrzygnięciu i zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok, który obecnie jest prawomocny. Nie ma więc wątpliwości, że postępowanie sądowe zostało zakończone. Tymczasem, wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata skarżąca złożyła 11 miesięcy po uprawomocnieniu się wyroku w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego brak jest w niniejszej sprawie podstaw do merytorycznej oceny wniosku i przyznania skarżącej prawa pomocy niezależnie od jej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 20 października 2005r., II FZ 653/05, OSP 2006/9/103). W tej sytuacji, bez konieczności dokonywania oceny oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącej, w kontekście jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, mając na uwadze treść art. 243 §1 zd. 1 p.p.s.a należało odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/K. Witkowicz-Grochowska