II SA/Po 316/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu M. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala sprzeciw. Decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r., nr [...], Wójt Gminy B. działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2024 poz. 1087 ze zm., dalej Pr.w.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 poz. 572, dalej k.p.a.), odmówił nakazania M. G., właścicielowi działek oznaczonych nr [...], [...] i [...] obręb P. gm. B., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec działek sąsiednich należących do J. R., właściciela działek nr [...] obr. P. . Decyzja została wydana w związku przekazanym Wójtowi przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody [...] wnioskiem J. R. o interwencję w zakresie dotyczącym naruszenia stosunków wodnych na sąsiadujących z jego nieruchomością działkach nr [...], [...] i [...] obr. P. . Wójt Gminy B. stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Organ swoje rozstrzygnięcie oparł o zgromadzony materiał dowodowy, obejmujący m.in. przeprowadzone oględziny w terenie, stanowiska stron postępowania, opinię uprawnionego geodety - K. W., którą sporządzono w oparciu o pomiary wysokościowe w terenie w dniu 3 sierpnia 2024 r. Organ wskazał, że z opinii tej wynika, iż nie zachodzi na tyle znaczące oddziaływanie wód spływających z dachu budynku obory na nieruchomości znajdującej się na nieruchomości M. G., a które spływają poprzez pas gruntu o szerokości dwóch metrów i pas działki stanowiącej drogę technologiczną, aby można było mówić o naruszaniu stosunków wodnych na działce nr [...], należącej do Państwa R. . Ponadto organ ustalił, że pp. R. samodzielnie dokonali podwyższenia swojego terenu, co miało wpływ na analizę wysokości położenia gruntu na działce nr [...] - względem działek sąsiednich. W konsekwencji uznano, że w sprawie nie jest konieczne przeprowadzanie ekspertyzy hydrologicznej, gdyż na podstawie opinii uprawnionego geodety można stwierdzić, iż nie zachodzą przesłanki określone w art. 234 Pr.w. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli W. i J. R., domagając się uchylenia decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy. W odwołaniu argumentowano, że M. G. był zobowiązany do odpowiedniego odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu swojego gospodarstwa. Niestety podniósł teren swojej nieruchomości, co doprowadziło do zalewania sąsiedniej nieruchomości odwołujących. W tej sytuacji wyrównali oni poziom terenu swojej działki, aby uniknąć dalszego jej zalewania. Wobec tego domagają się od organu stwierdzenia, że działania sąsiada doprowadziły do zmiany stosunków wodnych i wnoszą o zobowiązanie M. G. do wykonania takich działań na terenie jego nieruchomości, które zapobiegną zalewaniu należącej do nich nieruchomości w przyszłości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 26 marca 2025 r., nr [...],[...], działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy B. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie należało ustalić, czy M. G. - jako właściciel działek nr [...], [...] i [...], spowodował zmianę stanu wody na gruncie, czy na należącej do J. R. działce nr [...] obręb P. gm. B. zaistniała szkoda, a następnie, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy spowodowaną zmianą, a szkodą na sąsiedniej działce. Zdaniem Kolegium w prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy B. nie zbadał w sposób pełny i wyczerpujący czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych z działek nr [...], [...] i [...] ze szkodą dla działek nr [...] Kolegium podkreśliło, że sprawy z zakresu stosunków wodnych zasadniczo wymagają dla zastosowania art. 234 ust. 3 Pr.w. wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z wiedzy pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Przyjmuje się, że są to postępowania specyficzne i nierzadko skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia stosownych badań, analiz i obliczeń. Inne dowody, takie jak oględziny czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy między dokonaną zmianą a wynikłą szkodą. Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się opinia sporządzona przez biegłego geodetę powołanego przez organ I instancji. Jednakże organ odwoławczy ma wątpliwości co do tego, czy biegły posiadał stosowne kwalifikacje do oceny stosunków wodnych na działkach o nr [...], [...] i [...] i ich wpływu na nieruchomości sąsiednie. Ze sporządzonej w sprawie opinii nie wynika jednoznacznie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą a wynikłą szkodą. Zdaniem Kolegium opinia nie wyjaśniła wszystkich kwestii podnoszonych przez wnioskodawców. Przede wszystkim dowód z opinii biegłego powinien być sporządzony przez osobę o kwalifikacjach z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych. Ponadto, organ I instancji powinien ocenić, czy powołany w niniejszej sprawie biegły nie będzie związany ze stronami postępowania w sposób, który wskazywałby na brak jego bezstronności. Kolegium stwierdziło również, że uzasadnienie decyzji organu I instancji sprowadza się w istocie do ramowego wskazania przebiegu sprawy. Wójt Gminy B. w żadnej mierze nie wskazał, jakie ustalił okoliczności faktyczne oraz w oparciu o jakie dowody, a także jakim dowodom i z jakiego powodu odmówił wiarygodności. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji można jedynie domniemywać, że zdaniem organu nie ustalono bezspornie, że właściciel gruntu dokonał zmiany stosunków wodnych. Wobec tego organ I instancji naruszył art. 7 k.p.a., a zebrany dotychczas w sprawie materiał nie jest wystarczający dla możliwości załatwienia sprawy. Wójt Gminy B. będzie zatem obowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek odwołujących, ustalając w szczególności rzeczywiste powody zalewania nieruchomości Odwołujących. Kolegium wskazało, że organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe i ustali w sposób rzetelny stan faktyczny, korzystając przy tym z opinii biegłego z zakresu hydrologii. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności, przy uwzględnieniu powyższych wskazań, zgromadzi w sposób wyczerpujący materiał dowodowy zmierzający do ustalenia, czy doszło do spełnienia przesłanek art. 234 § 3 Pr.w., zasięgając także uzupełniającej opinii tych samych lub w razie potrzeby innych biegłych, dokona należytej analizy tak zebranego materiału, a zapadłe rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie ze wskazaniami art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując, Kolegium uznało, że skoro konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. G. - reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zarzucając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem: 1) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez Organ II instancji decyzji kasacyjnej, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał Organowi II instancji wydać w sprawie decyzję merytoryczną, rozstrzygającą sprawę co do istoty, co doprowadziło do naruszenia przez Organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a.; 2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym niewystarczającą analizę przedłożonych w sprawie dokumentów, a także całkowite zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, co doprowadziło organ II instancji do wniosku, że zgromadzony w sprawie materiał jest niewystarczający do wydania decyzji merytorycznej w sprawie; 3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., tj. brak wskazania w jej treści faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, co uniemożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W sprzeciwie podkreślono, że uprawniony geodeta sporządził opinię w oparciu o pomiary wysokościowe w terenie oraz przy wykorzystaniu dokumentacji archiwalnej Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Kole. W wyniku przeprowadzonej analizy jednoznacznie stwierdzono, że sporne grunty pozbawione są wzajemnego wpływu, tj. oddziaływania między sobą w zakresie dotyczącym stosunków wodnych. W ocenie skarżącego opinia geodety rozstrzyga w rozpoznawanej sprawie w sposób definitywny, że wzajemne oddziaływanie spornych gruntów w zakresie dotyczącym stosunków wodnych jest wykluczone. Tym samym nie zachodzą przesłanki określone w art. 234 ust. Pr.w. Skarżący dodał, że ewentualnie organ II instancji mógł skorzystać z narzędzi pozwalających mu na uzupełnienie materiału dowodowego jeśli miał wątpliwości co do opinii biegłego (art. 136 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprzeciw okazał się niezasadny. W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Według art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). W świetle powyższych przepisów podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sprawowana kontrola ma zatem charakter formalny. Wydanie decyzji kasacyjnej jest więc możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i co do zasady obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji w omawianym trybie jest zatem stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ drugiej instancji. Wydając taką decyzję organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek w nim wymienionych, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1166/20 – dostępny na stronie internetowej Naczelnego Sadu Administracyjnego w CBOSA). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu, w następstwie wniesionego sprzeciwu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję Wójta Gminy B. w przedmiocie odmowy nakazania M. G., właścicielowi działek oznaczonych nr [...], [...] i [...] obręb P., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec działek sąsiednich należących do J. R., właściciela działek nr [...] obręb P.. Jak wynika z akt postępowania decyzja powyższa została poprzedzona decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 października 2023 r., znak: [...],[...], na mocy której uchylono wcześniejszą decyzję Wójta Gminy B. z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr [...], która organ ten odmówił nakazania M. G., właścicielowi działek oznaczonych nr [...], [...] i [...] obręb P., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec działek sąsiednich należących do Pana J. R., właściciela działek nr [...] obręb P.. Kolegium w swojej decyzji wskazało wówczas, że Wójt Gminy B. powinien dokładnie ustalić, czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działek nr [...] Powinien przeprowadzić oględziny nieruchomości, a także zasięgnąć wiadomości specjalnych co do naruszenia stosunków wodnych na gruncie. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w toku postępowania, w 2023 r. sporządzona została opinia hydrologiczna na zlecenie organu I instancji. Wykonana została przez P. W. i P. B. z ramienia spółki M. sp. z o.o. Ekspertyza ta została przez strony zakwestionowana przede wszystkim pod kątem uprawnień osób (jako biegłych z zakresu hydrologii), które tę opinię sporządziły. Ponadto w toku postępowania utracono kontakt z autorami opinii jak i samą spółką, co oznaczało, że niemożliwym stało się skonfrontowanie tych osób w zakresie podnoszonych przez strony wątpliwości. Rozstrzygając aktualnie w przedmiotowej sprawie Kolegium stwierdziło, iż organ częściowo uzupełnił materiał dowodowy, jednak nie zasięgnął uzupełniającej opinii biegłego z zakresu hydrologii, opierając swoje rozstrzygnięcie o opinię sporządzoną przez biegłego z zakresu geologii. Kolegium stwierdziło, że kwestia zmiany stosunków wodnych wymaga wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych oraz przeprowadzenia odpowiednich analiz, zatem to specjalista w tym zakresie winien ocenić wpływ inwestycji na zmianę stanu wody na gruncie. Był to zasadniczy powód uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., który stanowił podstawę wydania decyzji kasacyjnej, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przedstawione przez Kolegium uzasadnienie w ocenie Sądu daje podstawy do przejęcia, iż zaistniały okoliczności wskazane w powyższym przepisie, bowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tym zakresie nie można nie dostrzegać, iż mimo wyraźnych wytycznych zawartych w uprzednio wydanej decyzji Kolegium, jak i faktu zakwestionowania poprzednio sporządzonej opinii z zakresu hydrologii, Wójt Gminy B. swoje rozstrzygnięcie oparł na stanowisku biegłego geodety. W ocenie Sądu z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania, który dotyczy zmiany stosunków wodnych na gruncie, o ile przydatna jest opinia biegłego geologa, to rozstrzygająca w sprawie winna być opinia biegłego z zakresu hydrologii. Należy wskazać, że biegłym jest osoba posiadająca bogate doświadczenie zawodowe i uznana za eksperta w zakresie swojej działalności, powoływana w postępowaniu sądowym lub administracyjnym w celu przedstawiania fachowych opinii o okolicznościach mających znaczenie dla wyniku sprawy, a których wyjaśnienie wymaga specjalistycznej wiedzy. Biegły geolog to specjalista w zakresie budowy geologicznej terenu, procesów geologicznych i zasobów kopalin, a biegły hydrolog specjalizuje się w zakresie wód powierzchniowych i ich obiegu, ocenia ryzyko powodziowe, zjawiska suszy, zmiany przepływów w rzekach, analizuje wpływ inwestycji na stosunki wodne. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca (J. R.) domagał się wydania decyzji, o której mowa w ww. art. 234 ust. 3 Pr.w. Zastosowanie tego przepisu możliwe jest po ustaleniu czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Pr.w. uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W postępowaniu takim koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Treść tej opinii stanowi bowiem materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2983/20, CBOSA). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że takiej potrzebnej fachowej wiedzy w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 Pr.w. nie posiada osoba uprawniona do kierowania, nadzoru i kontroli budowy oraz projektowania w specjalności instalacyjno-inżynieryjnej instalacji i sieci sanitarnych, nie posiada również biegły z zakresu geologii. Uprawnienia te wskazują wprawdzie na określoną wiedzę, lecz nie w stricte wymaganym w sprawie zakresie, co mogłoby spowodować, że ustalenia poczynione przez organy głównie w oparciu o dokumenty sporządzone przez takie osoby mogłyby nie odpowiadać rzeczywistości w zakresie stanu badanych stosunków wodnych na gruncie (por. wyrok NSA z 5 marca 2024 r. sygn. III OSK 1328/22 (publ. w CBOSA). Zatem słusznie wskazano w uzasadnieniu decyzji objętej sprzeciwem, że przeprowadzony przez organem I instancji dowód z opinii biegłego geologa nie daje odpowiedzi na pytanie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Przede wszystkim z tego względu, że biegły ten nie posiada tych samych kompetencji co specjalista z zakresu hydrologii, a więc w zakresie oceny podnoszonego przez strony naruszenia stosunków wodnych na gruncie oraz tego, czy w skutek takiej zmiany doszło do szkody na gruncie sąsiednim. Wyjaśnić należy, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie są związane z określonymi sankcjami. Sankcją może być przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Tak rozumiana sankcja jest konsekwencją tego, że właściciel gruntu postępuje sprzecznie z obowiązującą zasadą ochrony stanu wody na gruncie wyrażoną w art. 234 p.w. (narusza zakazy i nakazy kierowane bezpośrednio do niego). Wszystkie czynności właściciela gruntu powodujące zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim są tylko wtedy zabronione, jeżeli przynoszą szkodę właścicielowi gruntu sąsiedniego. Spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody z punktu widzenia treści art. 234 ust. 3 Pr.w. mogą być oceniane jedynie ze względu na szkody, jakie powstają przez wprowadzenie sztucznych zmian w ukształtowaniu powierzchni gruntu, wpływającej na zatrzymanie, zahamowanie lub przyspieszenie odpływu, albo też na zmianę kierunku odpływu. Spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody mogą spowodować, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakaże właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Pr.w. wyrażają także metodę prewencyjnej ochrony gruntów sąsiednich przed działaniami właściciela gruntu korzystającego z wód w sposób szkodliwie wpływający na te grunty (więcej: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2022 r., III OSK 4999/21, Legalis). Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest zatem ustalenie związku przyczynowego między działaniem tj. naruszeniem stosunków wodnych a szkodą. Niewątpliwie dla poczynienie ustaleń w tym zakresie, z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy organu, możliwe jest po zasięgnięciu opinii biegłego z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, który będzie w stanie przy pomocy przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń ustalić wskazany wyżej związek przyczynowo-skutkowy, a także zająć stanowisko w zakresie stosowania środków w celu wyeliminowania szkodliwych zmian stanu wody na gruncie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. II SA/Rz 1735/23, CBOSA). Należy przy tym podkreślić, że biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne. Z opinii powinno wynikać, czym kierował się specjalista, wskazując określone tezy i z jakich materiałów źródłowych i opracowań korzystał. Organ administracji swobodnie ocenia opinię biegłego na podstawie zasad, wiedzy i doświadczenia życiowego. Trzeba bowiem pamiętać, że to organ administracji publicznej jest powołany do załatwienia danej sprawy, a zatem jest władny do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego – w tym wypadku opinii biegłych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4528/21, CBOSA). Z powyższych względów racje należało przyznać organowi odwoławczemu co do tego, że z uwagi na przedmiot postepowania, tocacego się w oparciu o przepisy art. 234 Pr.w. koniecznym jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do oceny tego, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych, czy spowodowało to szkodę na gruncie sąsiednim oraz czy konieczne jest wydanie określonych nakazów przewidzianych w art. 234 ust. 3 Pr.w. W ocenie Sądu Kolegium wydając decyzję kasacyjną nie wykroczyło poza swoje uprawnienia określone w art. 138 § 2 k.p.a., gdyż dokonywanie tak zasadniczych jak opisane powyżej ustaleń dopiero na etapie postępowania odwoławczego godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sprzeciw więc okazał się niezasadny, bowiem jak zostało wykazane, w niniejszym postępowaniu niewystarczającym było skorzystanie z opinii biegłego geodety, a materiał dowodowy wymaga uzupełnienia. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że z uwagi na charakter prawny sprzeciwu i ograniczony zakres kontroli Sąd nie był władny merytorycznie oceniać czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy zmiana ta szkodzi gruntom sąsiednim oraz czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między działaniem właściciela nieruchomości a ewentualną szkodą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., sprzeciw oddalił. Sprawa została rozpoznana na rozprawie, wyznaczonej zgodnie z art. 64d § 2 p.p.s.a.