II SA/Po 318/15

Dnia 10 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 roku sprawy ze skargi A.K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 roku Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat J. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu K. K. z urzędu kwotę [...] zł ([...]), w tym [...]zł [...]) tytułem podatku od towarów i usług. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. w dniu 24.01,2013 r. przeprowadził kontrolę nieruchomości położonej w miejscowości K., gmina S. (dz. nr ewid. gruntów [...]), w trakcie której ustalił, że na ww. działce Inwestor tj. Państwo A. i K. K. zrealizowali budynek gospodarczy o wymiarach w rzucie ok. 38m2, ww. nie dysponują decyzją o pozwoleniu na budowę, a także nie dokonali zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowłanej. Ponadto organ ustalił, iż na ww. działce Państwo A. i K. K. wykonali zbiornik wodny o powierzchni ponad 30 m2. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. pismem z dnia 25.01.2013 r. znak: [...], zwrócił się do Starostwa Powiatowego w O. W. z prośbą o udzielenie informacji, czy w rejestrach Starostwa znajdują się zapisy o uzyskanych pozwoleniach na budowę obiektów budowlanych lub przyjętych zgłoszeniach zamiaru przystąpienia do robót budowlanych wykonywanych w okresie od 01.01.2000 r. do 31.12.2012 r. na działce nr [...] położonej w miejscowości K., gm. S.. W odpowiedzi na powyższe Starostwo Powiatowe w O. W. pismem z dnia 28.02.2013 r. znak: [...] poinformowało, że w archiwach tegoż urzędu brak informacji by, dla działki nr [...] wydane były decyzję o pozwoleniu na budowę oraz brak informacji, że Inwestorzy dokonali skutecznego zgłoszenia w ww. organie. W dniu 05.03.2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie pobudowania obiektu budowlanego - zbiornika wodnego o powierzchni ponad 30m 2 na działce nr [...] w miejscowości K., gm. S., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. w dniu [...].06.2013 r. wydał postanowienie nr [...] znak: [...], którym "wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie zbiornika wodnego o powierzchni ponad 30 m2, na działce ni" [...] w m. K., gm. S. oraz nałożył obowiązek przedłożenia szeregu dokumentów szczegółowo opisanych w sentencji tegoż postanowienia. Kolejno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. po uprzednim zawiadomieniu o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów (art. 10 § 1 Kpa), w dniu [...].11.2013r., wydal decyzję, którą nakazał Państwu A. i K. K. zam, w P. przy ul. [...], rozbiórkę obiektu budowlanego - zbiornika wodnego po powierzchni ponad 30 m2, na działce nr ewid. [...] w m. K., gm. S.. Powyższa decyzja w wyniku wniesienia odwołania przez Państwa A. i K. K., decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...].03.2014 r. znak: [...] została w całości uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. w dniach 21.03.2014 r. oraz 24.04.2014 r. przeprowadził kontrolę na nieruchomości położonej w miejscowości K., gmina S. dz. nr ewid. gruntów [...], w trakcie której dokonał pomiarów przedmiotowego zbiornika wodnego. Następnie organ powiatowy zwrócił się do Wójta Gminy S., z prośbą o udzielenie informacji, czy Państwo A. i K. K. w latach ok. 2000 r. występowali z wnioskiem o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zbiornika wodnego o pow. około 4000 m2. W odpowiedzi Wójt Gminy S. poinformował, że nie występowali o powyższe decyzję dla zbiornika wodnego zrealizowanego na działce nr ewid. gruntów [...] w miejscowości K.. Ponadto organ powiatowy ustalił, iż Państwo [...] i K. K. nie wystąpili do Starostwa Powiatowego w O. W. z wnioskiem w zakresie uzyskania decyzji legalizacyjnej przedmiotowego zbiornika wodnego zgodnie z treścią art. 64a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012, poz. 145; ze zm.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. w dniu 24.11.2014 r. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r. poz. 1409) wydał decyzję nr [...], którą nakazał [...] i K. K. zam. w [...], rozbiórkę obiektu budowlanego - zbiornika wodnego o powierzchni około 4000 m2, na działce nr ewid. [...] w m. K., gm. S., pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ argumentował, że zbiornik wybudowano samowolnie, powstał on na skutek działań ludzkich i nie jest naturalnym rozlewiskiem, jak sugerowali właściciele nieruchomości. Inwestorzy nie podjęli próby zalegalizowania zbiornika i pomimo wezwania nie przedłożyli wymaganych dokumentów. Odwołanie od ww. decyzji w terminie ustawowym wnieśli [...] i K. K. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący się domagali się przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Odwołujący się zarzucili naruszenie przepisów postępowania, braki w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów materialnych art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2015r. utrzymał zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W. z [...] 11. 2014r. w mocy. Organ II instancji w oparciu o akta sprawy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątek od tej zasady przewidują art. 29 i art. 30 ustawy Prawo budowlane, które dla wymienionych w nich robót oraz obiektów wyłączają obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę na rzecz obowiązku dokonania zgłoszenia. Art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy Prawo budowlane przewiduje możliwość wykonania na zgłoszenie przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2. Jednakże budowa przedmiotowego obiektu - zbiornika wodnego o powierzchni ok 4000 m2 - nie znalazła się w ww. zamkniętym katalogu wyłączeń. W związku z tym, jak prawidłowo stwierdził PINB w O. W. do jego legalnego wykonania konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Wymóg ten nie został spełniony przez Inwestora. W związku z tym, stwierdzono, iż przedmiotowy zbiornik wodny wykonano samowolnie, co z kolei skutkuje koniecznością wdrożenia odpowiedniej procedury, celem doprowadzenia zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z prawem. Wobec powyższego, jak prawidłowo stwierdził PINB w O. W., zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje procedura z art. 48 ustawy Prawo budowlane, dotycząca budowy obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Zgodnie z powoływanym wyżej art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w przypadku wybudowania obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, właściwy organ nakazuje jego rozbiórkę. Jednakże warunkiem wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu powstałego w drodze tzw. samowoli budowlanej, jest brak możliwości jego zalegalizowania. Przesłanką dla oceny istnienia bądź nieistnienia tej możliwości jest między innymi - zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane - zgodność lub niezgodność danej budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także ocena zaistnienia naruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W związku z powyższym, PINB w O. W. wydał postanowienie z 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, zobowiązujące do przedłożenia wskazanych w nim dokumentów. Jednakże pomimo powyższego, w wyznaczonym terminie właściciele działki nie wykonali ciążącego na nich obowiązku. Co więcej, również na etapie postępowania odwoławczego, nie przedłożyli oni kompletu niezbędnych dokumentów, do czego zostali zobowiązany w/w postanowieniem. Wobec powyższego WWINB wyjaśnił, iż zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, niewywiązanie się przez zobowiązanego z obowiązków, nałożonych w w/w postanowieniu (bez względu na przyczyny), obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawa budowlane, tj. decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, co prawidłowo uczynił organ nadzoru budowlanego I instancji, wydając zaskarżoną decyzję. Powyższe stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, na potwierdzenie czego organ odwoławczy przytoczył tezy z wyroków NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych. Odnosząc się do treści odwołania, wskazano że organ powiatowy prawidłowo przyjął na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że zbiornik wodny o powierzchni około 4000 m2 został wykonany po 06.06.2000 r. Świadczy o tym wydruk z systemu elektronicznego ksiąg wieczystych KW nr [...] [...], w którym nieruchomość położona w miejscowości K., gmina S. nr działki [...] stanowi grunty orne oraz pastwiska. Potwierdza to również informacja z rejestru gruntów sporządzona według sianu na dzień 28.11.2012 r., z której wynika, że działka nr [...] stanowi grunty orne RV1 0.1 ha - oraz pastwiska trwałe Ps VI -1,2500 ha. Dalej wyjaśniono, iż jak wynika z § 68 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2001 Nr 38, po/,. 4554, ze zm.) grunty rolne dzielą się między innym na grunty orne oznaczone symbolem "R", pastwiska trwałe oznaczone symbolem "Ps", grunty pod stawami oznaczone symbolem "Wsr", czy leż grunty pod rowami oznaczone symbolem "W". Wobec powyższego wbrew twierdzeniom skarżących Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie daje wiary stwierdzeniom, iż przedmiotowy zbiornik wodny o wielkości około 4000 m2 stanowi "naturalne zalewisko wodne", czy też "dużą kałużę". Mając na uwadze powyższe rozporządzenie, gdyby przedmiotowy zbiornik wodny był zjawiskiem naturalnym byłby ujęty i w odpowiedni sposób oznaczony w systemie ewidencji gruntów i budynków. Z tego też powodu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdza, iż przedmiotowy zbiornik wodny o powierzchni około 4000m2, jest zbiornikiem sztucznym, co potwierdzają zdjęcia satelitarne wykonanym w 1995 r uzyskane od Głównego Geodety Kraju, na który Inwestor winien był uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Mając powyższe na uwadze WINB stwierdził, że organ I instancji podjął wszelki niezbędne kroki w celu ustalenia daty powstania przedmiotowego zbiornika wodnego o powierzchni około 4000m2. Zatem nie można zgodzić się z zarzutem przeprowadzenia w sposób niewyczerpujący postępowania dowodowego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnia, że "nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony". Nie ulega wątpliwości, że budowa zbiornika wodnego nastąpiła po 1995 roku. Ponadto Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż z uwagi na zaistniałe rozbieżności pomiędzy oświadczeniami stron postępowania oraz byłych mieszkańców miejscowości K., za jako najbardziej wiarygodne uznał dokumenty uzyskane od organów administracji takie jak np. informacja z rejestru gruntów, Głównego Geodety Kraju, czy też informacji ujawnionych w elektronicznym systemie ksiąg wieczystych. Ponadto organ uznał, iż zbiornik wodny, na który powołuje się Pan Włodzimierz J. Kucharczyk, który istniał na działce nr [...] w miejscowości K. , jak wynika z decyzji PINB w O. W. z dnia 13.09.2013 r. dołączonej do odwołania powstał również w ramach samowoli budowlanej. Ponadto jak wynika z uzasadnienia tegoż rozstrzygnięcia zbiornik ten został rozebrany przez obecnych właścicieli nieruchomości. Skoro zatem na sąsiedniej działce zbiornik wodny był sztucznym zbiornikiem, czego nie kwestionowali właściciele działki nr [...], położonej w miejscowości K., trudno dać wiarę odwołującym, iż zbiornik wodny o powierzchni 4000m2 znajdujący się na działce nr [...] położonej w miejscowości K. jest "dużą kałużą". Ponadto jak wnika z odwołania skarżących, pełnomocnik ww. przyznaje, iż "Inwestorem wszelkich prac na działce nr [...] w miejscowości K., gmina S. był T. R." oraz kwestionuje fakt nałożenia przez organ powiatowy zaskarżoną decyzją obowiązku dokonania rozbiórki na Państwa [...] i K. K.. Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił że w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydawanym w oparciu o ww. art. 52 ustawy Prawo budowlane, pojawiały się dwie odmienne koncepcje. Według jednej z nich, nieuzasadnione jest nakładanie obowiązków na właściciela niebędącego inwestorem, przy czym nałożenie obowiązku na inwestora nieposiadającego tytułu prawnego do obiektu budowlanego nie czyni decyzji niewykonalną (tak np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 225/09; wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 311/10, w którym wskazano: "w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości"', wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 583/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1046/07, w którym wskazano: "nałożenie nakazu rozbiórki na obecną właścicielkę działki, niebędącą inwestorem, byłoby dla niej nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby ją na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby także nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki"). Jednakże w ostatnim czasie, coraz częściej dopuszczalność nałożenia nakazu na inwestora, sądy administracyjne obwarowują dodatkowym tytułem posiadania przez niego tytułu prawnego do obiektu budowlanego/nieruchomości. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 15.05.2012r. (sygn. akt II OSK 338/11), "wymieniony przepis [tj. art. 52 Prawa Budowlanego - przyp. WWINB] nie wskazuje przy tym kolejności, w jakiej są obciążone wymienionymi obowiązkami podmioty wskazane tym przepisem. Natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został trafny pogląd, że w pierwszej kolejności obowiązkami takimi powinien być obciążony inwestor, jednakże pod warunkiem że posiada on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu (por. wyroki NSA z dnia 27 marca 2007 r., II OSK 522/06, Lex nr 339391 i z dnia 6 marca 2008 r., II OSK 158/07, Lex nr 468723)". W wyroku z dnia 27.03.2007r. (sygn. akt II OSK 522/06) NSA stwierdził: "w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obiektu budowlanego jest obciążany inwestor mający tytuł prawny do obiektu, dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący trwały zarząd". Z kolei w wyroku z dnia 12.04.2012r. (sygn. akt II SA/Gd 82/12) WSA w Gdańsku stwierdził wręcz, iż " nie można orzec nakazu rozbiórki, adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu ", ponieważ " kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 p.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji". Podobne stanowisko zajął również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 15.10.2008r. (sygn. akt II SA/Po 109/08) oraz w wyroku z dnia 29.04.2009r. (sygn. akt II SA/Po 1009/08), w którym wskazano: " w pierwszej kolejności obowiązek dokonania rozbiórki na własny koszt ciąży na inwestorze mającym tytuł prawny do obiektu, a w przypadku braku takiego podmiotu adresatem decyzji może być właściciel lub działający w jego imieniu zarządca (por. Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 562)". W związku z powyższym, w ocenie WWINB nałożenie obowiązku na właściciela działki jest prawidłowe. Kwestie związane z samowolnym posadowieniem obiektu na jego gruncie przez osoby trzecie, czy też byłych właścicieli nieruchomości są zagadnieniem cywilnym i pozostają bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez organ powiatowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym wskazał, że "zbiorniki wodne" są budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych (...). Utworzony przez człowieka zbiornik wodny niezależnie od tego, czy będzie służył celom hodowlanym, a tym samym będzie ziemnym stawem rybnym tj. urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, czy też będzie służył wyłącznie celom rekreacyjno-wypoczynkowym, to jako powstały w sztucznie pogłębionym przez człowieka obniżeniu terenu będzie budowlą, na wykonanie której z zasady wymagane jest pozwolenie na budowę, a w drodze wyjątku jedynie zgłoszenie. Zbiornik wodny jest bowiem budowlą o charakterze hydrotechnicznym". Na marginesie WWINB zauważył (mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych), że w postanowieniu z dnia 04.06.2013r. PINB nieprecyzyjnie określił obowiązek nakazując przedłożenie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Niemniej fakt ten pozostaje bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie, skoro obowiązek został nałożony zgodnie z brzmieniem przepisu art. 48 ust. 2 Prawa Budowlanego. Skargę na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnieśli Państwo [...] i K. K. domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili: I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. z uwagi na wydanie decyzji, której wykonanie doprowadziłoby do nieodwracalnego zniszczenia podlegających szczególnej ochronie żywych organizmów żyjących z zbiorniku, co skutkowałoby nałożeniem na skarżących kary i stanowi podstawę do stwierdzenie nieważności decyzji, 2. art. 10 § 1 i art. 8 i art. 9 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez: a) niezawiadomienie skarżących o terminie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków E. M. K. w dniu 15.11.2013 r. oraz P. W. w dniu 14.11.2013 r., co jednocześnie stanowi rażące naruszenie w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli, zasady informowania stron, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), b) poprzez niezawiadomienie skarżących przez organ drugiej instancji o miejscu i terminie zapoznania się z aktami spraw i tym samym uniemożliwienie skarżącym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i złożenia stosownych wniosków i zastrzeżeń, co jednocześnie stanowi rażące naruszenie w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli, zasady informowania stron, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), 3. art. 15 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania polegającej na wydaniu przez organ drugiej instancji merytorycznej decyzji w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie podjął wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy oraz nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego w sprawie, czym naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a. 4. art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej pomimo takiego obowiązku skutkiem czego stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, 5. art. 6, art.7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez: a) niewyjaśnienie daty powstania zbiornika, dowolnie i arbitralnie przyjmując, iż powstał on po 06.06.2000 r., podczas, gdy z oświadczeń naocznych świadków oraz skarżących, którzy byli obecni na działce przed 06.06.2000 r., jednoznacznie wynika, że działka już przed tą datą była zalana wodą i istniał tam zbiornik wodny, b) niewyjaśnienie okoliczności powstania zbiornika, w szczególności sposobu jego rzekomego wykopania oraz ustalenia, jakie przesłanki przemawiały za tym, aby uznać, iż powstał on na skutek działania człowieka, a nie w naturalny sposób, c) niewyjaśnienie charakteru zbiornika w szczególności nieustalenie czy jest to w rzeczywistości obiekt, który można zakwalifikować jako sztuczny zbiornik wodny, do którego mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego dotyczące pozwolenia na budowę, d) nieustalenie dokładnej powierzchni i głębokości zbiornika i tym samym błędne przyjęcie, że jest to w ogóle zbiornik wodny podczas, gdy z akt sprawy wynika, że obiekt ten jest naturalnym płytkim zalewiskiem wodno - błotny okresowo wysychającym, e) dowolne i błędne przyjęcie, iż skarżący nie współdziałali przy zebraniu materiału dowodowego mającego na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, podczas gdy skarżący wysoce aktywnie uczestniczyli w postępowaniu poprzez między innymi: - składanie kilkakrotnie osobiście pisemnych oświadczeń do akt, -przedkładając do sprawy opinię geologa dr M. S.. -wyszukując świadków będących na działce nr [...] w miejscowości K. gmina S. przed 06.06. 2000 r. i przedkładając do akt sprawy ich oświadczenia, - odbierając w grudniu 2014 r. oświadczenie od J. K., który złożył w dniu 27.09.2014 r. oświadczenie niezgodne z prawdą pod wpływem alkoholu, uprzednio podyktowane i następnie przedłożone przez małżonka składającego donos, tj. M. K. do akt sprawy, - uzyskali oświadczenia bura nieruchomości AONI z siedzibą w O. W. o tym, iż zamieszczone ogłoszenie przedłożone przez składającą donos E. M. K. do protokołu z dnia 21.03.2014 r. dotyczące rzekomej sprzedaży działki [...] w miejscowości K. gmina S. jest w rzeczywistości fałszywe, f) dowolną ocenę załączonej do akt sprawy decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie zakopania zbiornika na sąsiedniej działce nr [...] i przyjęcie, że wynika z niego, iż był to sztuczny zbiornik wodny, podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy w tym w szczególności materiału fotograficznego załączonego do odwołania z dnia 27.12.2014 r. oraz opinii geologa dr M. S., powinna prowadzić do wniosku całkowicie odwrotnego albowiem skoro byłby to sztuczny zbiornik to po jego rekultywacji nie tworzyłby się ponownie w jego miejscu nowy zbiornik, a przecież niezaprzeczalnym faktem jest, iż w miejscu zakopania, na działce należącej do donosiciela tworzy się ponownie nowe zalewisko, g) niedokonanie wykładni pojęcia "zbiornik wodny" i tym samym błędne przyjęcie, iż obiekt znajdujący się na działce nr [...] jest zbiornikiem wodnym, podczas gdy z akt sprawy wynika, iż jest to płytkie okresowo wysychające zalewisko wodno-błotne, h) nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia 7.12.2014 r., wnioskowanych dowodów oraz dodatkowych dokumentów załączonych do odwołania szerzej omówionych w uzasadnieniu skargi, i) nieustosunkowanie się do wszystkich dowodów zebranych w sprawie szerzej omówionych w uzasadnieniu skargi, j) przesłuchiwanie przez organ świadka P. W. z naruszeniem obowiązujących tym zakresie przepisów k.p.a., a to bez zawiadamiania świadka oraz stron postępowania o dacie przesłuchania z jednoczesnym zaskoczeniem świadka w jego miejscu zamieszkania, k) niewyjaśnienie, czy T. R. inwestor wszelkich prac na działce [...] posiada jakikolwiek tytuł prawny do działki i dowolne przyjęcie, iż takiego tytułu nie posiada, I) wybiórcze, arbitralne prowadzenia postępowania dowodowego i rażąco dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez dowolne, a do więcej błędne przyjęcie, iż skarżący wykopali zbiornik wodny, podczas gdy prawidłowe przeprowadzenie postępowania oraz obiektywna i wszechstronna ocena całego materiału dowodowego, zwłaszcza opinia geologa prowadzi od wniosku całkowicie odwrotne i potwierdza, że rozlewisko powstało w sposób naturalny, ł) nieustalenie wszystkich właścicieli działek bezpośrednio sąsiadujących z działką [...] w miejscowości K. gmina S. i nie przesłuchanie ich oraz inwestora T. R. w charakterze świadków na okoliczność powstania zbiornika jako osób, które powinny posiadać wiedzę na temat genezy powstania zbiornika na działce [...] oraz nie poinformowanie ich przez organ o toczącym się postępowaniu mającym przecież wpływ na ich prawa i obowiązki. m) prowadzenie postępowania z pominięciem ustalenia stron postępowania oraz nieustalenie interesu prawnego E. M. K. oraz M. K. do występowania w charakterze stron w sprawie, n) niewyjaśnienie, czy w zalewisku znajdują się chronione gatunki fauny i flory, których zniszczenie poprzez zasypanie zalewiska spowoduje nałożenie na skarżących kary i może doprowadzić do odpowiedzialności karnej za zabicie w sposób niehumanitarny żywych organizmów, art. 50 k.p.a. poprzez przesłuchiwanie świadka P. W. bez zawiadamianiu go o przesłuchaniu, z zaskoczenia w jego miejscu zamieszkania, które to naruszenie skutkowało uzyskaniem nierzetelnych i niezgodnych z prawdą zeznań, art. 28 k.p.a. poprzez całkowite zaniechanie ustalenia wszystkich stron niniejszego postępowania i nieustalenie interesu prawnego stron występujących w sprawie, art. 75 § 1 k.p.a. polegające na nieustaleniu i nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania niezbędnych dowodów dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, skutkujące wydaniem wadliwej decyzji w oparciu o wybiórczo i dowolnie zgromadzony i oceniony materiał dowodowy, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: uzasadnienie decyzji z pominięciem dokładnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej, uzasadnienie decyzji w sposób dowolny - a co gorsza nieznajdujący potwierdzenia w materiale dowodowym - lakoniczny i niepełny oraz z pominięciem większości zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz z pominięciem oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie wskazanie, dlaczego i którym dowodom organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowe, a inne i które uznał za wiarygodne, niedokonanie w uzasadnieniu wykładni pojęcia "zbiornik wodny" i tym samym dowolne wskazanie w decyzji, iż woda znajdująca się w niewielkim zagłębieniu porównywalnym do większych rozmiarów kałuży na działce [...] w miejscowości K. gmina S. jest zbiornikiem wodnym, nieuzasadnienie, na jakiej podstawie organ dokonał pomiarów zbiornika, jakim przyrządem, czy przyrząd posiadał legalizację Głównego Urzędu Miar oraz był dopuszczony do pomiarów albowiem z akt sprawy wynika, iż organ podczas oględzin w dniu 24.04.2014 r. zaniechał w ogóle pomiaru zbiornika, natomiast znajdujące się w aktach sprawy pomiary, jak można przypuszczać wykonane zostały na podstawie zdjęcia, a przy tym nie wskazują z jakiej daty pochodzi zdjęcie, w jaki sposób zdjęcie zostało uzyskane, czy pochodzi z legalnych źródeł i czy organ uzyskał zgodę do jego kopiowania i rozpowszechniania dotyczy ii. zarówno rzekomego przeprowadzenia obliczeń powierzchni, jak i głębokości, co narusza również treść art. 6 k.p.a, całkowite pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia sposobu ustalenia przez organ stron postępowania oraz ich interesu prawnego. art. 84 k.p.a. poprzez niezwrócenie się o wydanie opinii przez biegłego mającej na celu ustalenie charakteru zbiornika oraz przybliżonej daty jego powstania w szczególności wobec całkowitego pominięcie jako dowodu w sprawie opinii dr geologii M. S., która wskazuje na naturalny charakter zbiornika, art. 138 § 2 w związku z art. 136 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organ II instancji i niewydanie w okolicznościach tego wymagających decyzji uchylającej decyzję organu I instancji oraz przekazującej temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, albowiem postępowanie zawiera istotne braki. II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: 1. art. 52 w zw. z art. 3 ust 11 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwą wykładnie i błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż T. R., który był użytkownikiem i inwestorem na działce nr [...] w miejscowości K. gmina S. od momentu jej zakupu i był odpowiedzialny za wszelkie prace na niniejszej działce nie jest podmiotem, na który w przypadku zasadności ewentualnie mogłaby zostać nałożona decyzja nakazująca rozbiórkę w oparciu o przepis art. 49b ust. 1 Prawa Budowlanego w sytuacji, gdy zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego decyzja ta powinna dotyczyć T. R. jako inwestora nieruchomości, a nie A. K. i K. K., 2. art. 3 Prawa budowlanego przez błędne przyjęcie, że nazwany przez organ drugiej instancji obiekt zbiornikiem wodnym jest budowlą podczas gdy w rzeczywistości jest to naturalnie powstałe i okresowo wysychające płytkie zalewisko wodne, 3. art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4 prawa budowlanego poprzez ich błędne zastosowanie polegające na wydaniu postanowienia nr [...] z dn. 04.06.2013 r., dotyczącego legalizacji budowy zbiornika wodnego o pow. ponad 30 m2, na działce [...] w m. K. gm. S., a następnie nakazu rozbiórki podczas, gdy z uwagi na naturalny charakter zbiornika niniejsze przepisy nie mają w sprawie zastosowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze, a ponadto argumentował, że organy przedwcześnie wysnuły wniosek na podstawie zapisów w księdze wieczystej oraz w rejestrach gruntowych, że przedmiotowa działka stanowiła tylko rolę, podkreśla, że zdjęcie lotnicze z 1995 roku oraz niejednolite i wzajemnie sprzeczne oświadczenia rożnych osób nie są wystarczającym dowodem dla uznania pobudowania zbiornika wodnego. Wskazywał, że organy w sposób niedostateczny odniosły się prywatnej opinii złożonej w toku postępowania wskazującej, że zbiornik ma charakter naturalny. Koniecznym byłoby przeprowadzenie dodatkowych dowodów, w tym być może opinii hydrologa lub geologa na okoliczność charakteru zbiornika wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, ż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W. nakazująca właścicielom działki nr ewidencyjny [...] położonej w miejscowości K. gm. S. rozbiórkę obiektu budowlanego – zbiornika wodnego o powierzchni 4.000 m˛ wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Kluczowym w sprawie było, więc ustalenie czy zbiornik wodny usytuowany na działce nr ewid. [...] stanowi samowolę budowlaną. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Z akt sprawy wynika bezspornie, że obiekt budowlany - zbiornik wodny o powierzchni ok. 4.000 m˛ nie istniał do 27 lipca 1995 r. (zdjęcie satelitarne terenu działki nr [...] z dn. 27.07.1995r. z zasobów Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznego, na którym nie widać zbiornika wodnego, k. 47 akt adm. I instancji). Przedmiotowy zbiornik wodny postał po 6.06.2000r. kiedy to poprzedni właściciel działki, Pan P. W. sprzedał ją bez żadnych zabudowań, jako działkę rolną i pastwiska K. i A. K. (k. 29, 27, 4 akt adm. I instancji). Następnie na działce nr [...] i 116 wykopano stawy oraz wybudowano domek letniskowy (oświadczenie P. W. -poprzedniego właściciela działki nr [...], z dn. 14.11.2013r. i 27.09.2014r. k. 25, 53 akt adm. I instancji). Fakt kopania stawu został również potwierdzony przez sąsiada skarżących - Pana J. K.. O braku zabudowań na działce i przeznaczeniu jej jako rola i pastwiska świadczy również wypis i wyrys z rejestru gruntów z dn. 17.04.2000r. z zasobów geodezyjnych Starostwa Powiatowego w O. W.. Na załączniku graficznym znajdują się grunty oznaczone symbolem PsVI - pastwiska, oraz RVI- grunty orne. Nie ma natomiast informacji o zbiorniku wodny, który powinien być oznaczony symbolem "W" (k. 29 akt adm. I instancji). W tej sytuacji organy prawidłowo przyjęły, że sugerowane przez dr M. S., w przedłożonej opinii na temat powierzchniowej budowy geologicznej na terenie działki Państwa [...], w miejscowości K., gm. S., naturalne rozlewisko spowodowane "stagnacją wody" w świetle zgromadzonego materiału dowodowego pozostaje nieuzasadnione i nie podparte żadnym dowodem mogącym poświadczyć o tym fakcie. Zasadnie organy wskazały, że sama budowa geologiczna tj. pokłady rudy żelaza, teren bagienny, mokradła na działce nr [...] nie świadczą o tym, że budowa zbiornika w obecnym stanie tj. o powierzchni ok. 4.000 m˛, nie powstała celowo przez właściciela działki. Regularna linia brzegowa, wykonany pomost oraz ostra skarpa ( k. 28, 34 akt adm. I instancji) świadczą o tym, że zbiornik ten nie jest naturalnym rozlewiskiem na podmokłych terenach. Podczas kilku kontroli przeprowadzanych na terenie działki nie stwierdzono jakichkolwiek naturalnych zaniżeń terenu. Tym bardziej, gdyby sugerowane naturalne rozlewisko rzeczywiście istniało, to na zdjęciu satelitarnym z lipca 1995r. byłoby widoczne, a nie tereny zielone z widocznymi śladami po pojeździe mechanicznym, który nie byłby wstanie poruszać się po terenie bagiennym. W przedłożonej opinii sugerowano również, że obecny kształt "rozlewiska" mógł być spowodowany oczyszczaniem i konserwacją. Organ prowadzący postępowanie również tą sugestię odrzucił, gdyż jak już wskazano teren ten przez poprzedniego właściciela był użytkowanych w charakterze rolniczym i dopiero kiedy właścicielem stali się Państwo K. i A. K., wykopali oni zbiornik wodny (jako inwestorzy) o regularnej linii brzegowej. Fakt, że zbiornik wodny nie posiada umocnionej linii brzegowej, nie może też przemawiać za jego naturalnym powstaniem. Tym bardzie, że jak stwierdzono na zdjęciach satelitarnych złożonych w aktach sprawy, nie ma w tym rejonie innych zbiorników wodnych, a zbiornik wodny będący przedmiotem prowadzonego postępowania wpisuje się w kształt działki [...]. Niezasadne są zatem zarzuty skarżących, że organy nie poczyniły dokładnych i wyczerpujących ustaleń co do stanu faktycznego. Odniosły się też do ustaleń opinii dr M. S. nieuwzględniając jej wniosków skoro są sprzeczne z innymi niekwestionowanymi dowodami w sprawie w postaci dokumentów, jak wypis i wyrys z rejestru gruntów, wpis w księdze wieczystej nieruchomości. Brak przy tym w zebranym materiale dowodowym okoliczności potwierdzających twierdzenia skarżących o naturalnym zalewisku, czy "dużej kałuży". Także sami skarżący w istocie nie przedłożyli do akt sprawy konkretnych dowodów na podnoszone zarzuty w tym zakresie. Z opinii dr M. S. wynika jedynie, że "zbiornik znajduje się na terenie podmokłym, mógł być pierwotnie obszarem obniżonym w stosunku do sąsiednich łąk o znacznym zawilgoceniu. Być może teren ten pierwotnie mógł mieć charakter mokradeł, czy rozlewiska, a poddany regularnemu oczyszczeniu i konserwacji mógł po latach przybrać obecny charakter" (k. 24 akt adm. I inst.). Opinia nie przesądza w istocie, że przedmiotowy zbiornik powstał naturalnie, a sugeruje nawet, że obecny kształt wymagał regularnego oczyszczania i konserwacji, czyli doszło do jego budowy. Organy ustosunkowały się także do oświadczeń powołanych świadków i uwzględniły te, które znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym w postaci zwłaszcza bezspornych dokumentów. Brak było zatem podstaw do ponownego prowadzenia postępowania dowodowego i powoływania nowych świadków, gdyż stan faktyczny został już dostatecznie wyjaśniony i oświadczenia te nie mogły wnieść nowych okoliczności, które przyczyniłyby się do rozpoznania sprawy. Skarżący uczestniczyli także w toku całego postępowania administracyjnego, korzystali z pomocy fachowego pełnomocnika, mieli zapewniony udział we wszystkich czynnościach podejmowanych przez organy i prawidłowo zawiadomiono ich o zakończeniu postępowania i możliwości ustosunkowania się rozebranego materiału dowodowego, czyli o treści art. 10 K.p.a. W tym stanie rzeczy prawidłowo przyjęły organy nadzoru budowlanego, że doszło do wybudowania obiektu budowanego – zbiornika wodnego. Organy administracji wbrew temu co podnoszą skarżący zdefiniowały powstały obiekt, jako obiekt budowlany - budowlę. W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, iż przedmiotowy obiekt jest to zbiornik wodny, zatem budowla podlegająca wymogom uzyskania pozwolenia na budowę. Opis tej budowli zamieszczony na podstawie oględzin przez organy obu instancji w decyzjach, ale także załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna pozwoliła sądowi I instancji na ocenę, że przedmiotowy obiekt swoim charakterem i wielkością odpowiada pojęciu zbiornika wodnego. Zbiorniki tj. obiekty, o których mowa w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawa budowlanego (Dz.U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji II instancji, nie zostały przy tym zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 – 31. Ustalenie, że skarżący zrealizowali bez wymaganego pozwolenia na budowę zbiornik wodny prowadzi do wniosku, że zasadnym było zastosowanie w sprawie trybu z art. 48 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego, a więc wydanie postanowienia o jakim mowa w ust. 3 tego przepisu, a w przypadku niezłożenia żądanych dokumentów, wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika. Bez znaczenia jest przy tym charakter przedmiotowego zbiornika wodnego, ustalenia czego domagali się skarżący. Od początku postępowania administracyjnego wiadomym jest że sprawa dotyczy zbiornika wodnego, a dyspozycją art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego objęte są wszelkiego rodzaju "zbiorniki". Prawo budowlane nie wymaga też określonej głębokości zbiornika dla jego kwalifikacji jako budowli wymagającej pozwolenia na budowę. Bez znaczenia są zatem zarzuty skarżących, kwestionujących ustalenie, że jest to zbiornik wodny, że organy zaniechały dokładnego ustalenia powierzchni i głębokości zbiornika. Z zebranych akt sprawy, w tym dokumentacji fotograficznej, wynika bezspornie, że jest to zbiornik wodny o powierzchni około 4.000 m˛. W ocenie Sądu organy prawidłowo również ustaliły, że obowiązki wynikające z Prawa budowanego (art. 48 ust. 1, 4, 5) nałożyć należy na skarżących jako właścicieli działki [...] (art. 52 Prawa budowlanego). Inwestora obciąża się obowiązkiem rozbiórki w pierwszej kolejności, ale gdy wykaże się prawem do dysponowania nieruchomością. Mając powyższe na uwadze, skoro skarżący nie dysponowali pozwoleniem na budowę przedmiotowego zbiornika, następnie nie wykonali obowiązków wynikających z art. 48 ust. 3 Prawa budowanego i nie podjęli działań zmierzających do legalizacji samowoli budowanej, organy nie miały innej możliwości, jak nakazać skarżącym jako właścicielom działki, na której zbiornik ten się znajduje, rozbiórkę spornej budowli. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie argumentacja skarżących nie znalazła uzasadnienia. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a." - zarzutami i wnioskami skargi uznał, że decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu. Sąd, nie dopatrzył się również żadnych innych uchybień organów w postępowaniu w tej sprawie, w szczególności organy nie naruszyły przepisów postępowania, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji (art. 7 - 10 K.p.a., art. 75 §1, art. 79 K.p.a, art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 84 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., ). Tym bardziej brak podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił, jak orzeczono w punkcie I. wyroku. Na podstawie art. 250 §1 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 c) i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. z 2013r., poz. 461) i § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015r. poz. 1801) orzeczono, jak w punkcie II wyroku.