II SA/Po 353/16

Dnia 14 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 roku Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3 i 4, art. 11 ust. 3, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: "u.p.s.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") odmówił przyznania K. K. zasiłku celowego na zakup wtyczki w wysokości [...] zł, dodatkowej żywności w wysokości [...] zł, doładowania telefonu w wysokości [...] zł, artykułów biurowych w wysokości [...] zł, elektrod spawalniczych w wysokości [...] zł, usługi ksero w wysokości [...] zł oraz usługi prawniczej. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. K. K. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup opisanych wyżej przedmiotów i usług. Na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2015 r., ustalono, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięczne, przyznanego na okres od dnia [...] października 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. Ponadto jest objęty pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący od 2001 r. zamieszkuje w murowanej i ocieplonej altanie ogrodowej na terenie rodzinnych ogródków działkowych, na działce należącej do jego ojca. Altana składa się z pokoju, aneksu kuchennego, toaleta i stryszku. Nie ma w niej łazienki. Niemniej skarżący może korzystać z łazienki w domu ojca, znajdującym się w niedaleko ogródków działkowych. Do altany doprowadzona jest woda i energia elektryczna, a nadto obiekt ten ogrzewany jest piecykiem na węgiel lub grzejnikiem olejowym na prąd. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, że skarżący nadal pozostaje pod opieką lekarza psychiatry i lekarza rodzinnego. Nie złożył on jednak wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. K. K. jest przy tym zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie poszukuje on jednak pracy we własnym zakresie, gdyż ma bardzo dużo innych zajęć, a znalezieniem mu zatrudnienia powinny w jego ocenie zająć się odpowiednie organy administracji publicznej. Następnie Prezydent Miasta P. przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, oraz przedstawił wykaz 36 decyzji wydanych w okresie od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] listopada 2015 r., na mocy których przyznano skarżącemu wsparcie finansowe na zaspokojenie jego potrzeb życiowych. Łączna kwota uzyskanych świadczeń wynosi [...] zł, co w przeliczenia na miesiąc daje kwotę [...]zł. Organ I instancji uznał zatem, że nie zachodzą podstaw do przyznania środków pieniężnych na zakup dodatkowej żywności, gdyż potrzeba ta została już zaspokojona decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności. Odnosząc się do pozostałych żądań, organ I instancji wskazał, że zakup wtyczki, artykułów biurowych i elektrod spawalniczych związany jest z hobby skarżącego, tj. z majsterkowaniem, wobec czego koszty ty nie mogą być finansowane ze środków pomocy społecznej. Ponadto do niezbędnych potrzeb życiowych nie można zaliczyć zwrot wydatków na usługi kserograficzne i prawnicze. Do wspomnianych potrzeb należy wprawdzie zaliczyć zakup doładowania telefonu. Niemniej koszt te powinien być pokryty z dochodów własnych skarżącego. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. K. K. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., wskazując, że jest niezadowolony z wydanego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, wskazując dodatkowo na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. K. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., wskazując, że jest niezadowolony z wydanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie trzeba zauważyć, że w dnia [...] grudnia 2015 r. przeprowadzona została aktualizacja wywiadu środowiskowego dotyczącego K. K. (k. 52 akt adm. organu I instancji). W jej trakcie skarżący zgłosił żądanie zaspokojenia ze środków pomocy społecznej wydatków obejmujących zakup wtyczki w wysokości [...] zł, żywności wysokości [...] zł, doładowanie telefonu w wysokości [...] zł, zakup artykułów biurowych w wysokości [...] zł, elektrod spawalniczych w wysokości [...] zł, usługę ksero w wysokości [...] zł oraz usługę prawniczą. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wynika przy tym z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto ustawodawca wskazuje w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058), że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 634,00 zł. Trzeba przy tym od razu zaznaczyć, że ustawodawca używa w art. 39 ust. 1 u.p.s. wyrazu "może", pozostawiając tym samym organom administracji publicznej pewien luz decyzyjny w kwestii przyznania albo odmowy rozważanego świadczenia z pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2008 r., II SA/Bk 137/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie zasiłku celowego może być arbitralne. Przeciwnie, dopiero zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i rozważenie go jako całość oraz przekonujące uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu dowolności. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zauważyć, że K. K., zgodnie z danymi zawartymi w aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] grudnia 2015 r. osiąga miesięczny dochód w wysokości 317,00 zł. Kwotę tę stanowi zasiłek okresowych przyznany na okres od dnia [...] października 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. na mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2015 r., nr [...] (k. 63 akt adm. organu I instancji). Konsekwentnie zatem skarżący spełniał wymóg z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą pytania, czy żądania zgłoszone przez skarżącego podlegają zaspokojeniu w trybie art. 39 ust. 1 u.p.s. W tej mierze Sąd podzielił w pełni stanowisko organów pomocy społecznej. Trzeba bowiem zauważyć, że wyrażenie "niezbędna potrzeba bytowa", użyte w art. 39 ust. 1 u.p.s., odnosi się do potrzeb, których zaspokojenie uzasadnione jest podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, który w sposób przykładowy został wskazany w art. 39 ust. 2 u.p.s. Pojęcie to ma zarazem charakter niedookreślony, a jego konkretyzacja następuje przez uwzględnienie okoliczności indywidualnego przypadku rozstrzyganego przez organy administracji publicznej. Analizując z tej perspektywy żądanie zgłoszone w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] grudnia 2015 r., należy najpierw wskazać, że zakup żywności należy do niezbędnych potrzeb życiowych, które co do zasady podlegają zaspokojeniu przez przyznanie zasiłku celowego. Niemniej z materiału dowodowego wynika, że decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2015 r., nr [...], przyznano skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności w listopadzie 2015 r. (k. 63 akt adm. organu I instancji). Tym samym omawiana potrzeba została już zaspokojona i nie podlegała ponownemu finansowaniu ze środków pomocy społecznej. Organy administracji publicznej zaliczyły ponadto do niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego także koszt doładowania telefonu. Wprawdzie potrzeba ta nie została wymieniona expressis verbis w przykładowym wyliczeniu w art. 39 ust. 2 u.p.s. Niemniej, uwzględniając stan zdrowia skarżącego oraz jego sytuację osobistą i materialną, należy zgodzić się z taką kwalifikacją. Zaliczenie określonego żądania do niezbędnych potrzeb życiowych nie oznacza jednak automatycznego zaspokojenia jej ze środków publicznych. Kierując się bowiem zasadą pomocniczości wyrażoną w art. 3 i 4 u.p.s., należy przyjąć, że zaspokojeniu podlegają tylko te potrzeby, które nie mogą być zrealizowane samodzielnie przez wnioskującego (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lipca 2007 r., II SA/Bk 360/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący osiąga dochód miesięczny z tytułu zasiłku okresowego, trafnie organy administracji publicznej uznały, że doładowanie telefonu powinno być pokryte ze środków własnych skarżącego. W pozostałym zakresie żądania zgłoszone przez skarżącego w aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] grudnia 2015 r. nie podlegały finansowaniu ze środków pomocy społecznej, gdyż nie stanowiły one niezbędnej potrzeby życiowej. Takiego charakteru pozbawiony jest bowiem zakup wtyczki oraz elektrod spawalniczych, które można zaliczyć do wydatków dodatkowych, nieobowiązkowych. W kontekście niniejszej sprawy nie zostały także wskazane żadne okoliczności, które pozwalałby na zaliczenie kosztu zakupu artykułów biurowych oraz kosztu usługi kserograficznej i prawniczej do niezbędnych potrzeb życiowych. W konsekwencji wydatki te również nie podlegały refundacji ze środków publicznych. Trafnie zatem organy administracji publicznej odmówiły przyznania w opisanym zakresie zasiłku celowego. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).