II SA/Po 36/16

WyrokWSA w Poznaniu2016-07-06

Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Elwira Brychcy, Izabela Paluszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, wydana na wniosek właściciela, ale obciążająca opłatami sprawcę faktycznego wyłączenia (niebędącego właścicielem w momencie wydania decyzji), może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w trybie stwierdzenia nieważności decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, która obciąża opłatami sprawcę faktycznego wyłączenia (niebędącego właścicielem w momencie wydania decyzji), nie jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, odpowiedzialność za wyłączenie gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami ponosi sprawca wyłączenia, a niekoniecznie właściciel. W związku z tym, organ prawidłowo ustalił opłatę i skierował ją do P. J. jako sprawcy wyłączenia, nawet jeśli nie był on już właścicielem gruntu w momencie wydania decyzji.
Stan faktyczny
P. J. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatowego z 2010 r. zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, twierdząc, że nie był już właścicielem gruntów w momencie wydania decyzji i nie był stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, a następnie utrzymało w mocy swoją decyzję. P. J. zaskarżył decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących stron postępowania i wydania decyzji wobec osoby niebędącej stroną. Skarżący podnosił również, że rozbudowa budynku odbyła się na podstawie pozwolenia z 2001 r. i nie wymagała wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 roku.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 6 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 roku sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Starosta Powiatowy zezwolił na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów położonych w P., gmina B., stanowiących część działki nr [...], ustalając powierzchnię podlegającą wyłączeniu i opłaty z tego tytułu. W dniu 10 czerwca 2015 r. P. J. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Starostwa Powiatowego, wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu wydania decyzji nie był już właścicielem gruntów i nie był stroną postępowania. W jego ocenie został bezprawnie zobowiązany do uiszczenia opłat za wyłączenie gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. na podstawie art. 17 pkt 1 K.p.a., art. 127 §3 K.p.a., art. 157 §1 i 2 i art. 158 §1 K.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 maja 2010 r. w części dotyczącej osoby P. J. Kolegium błędnie pouczyło P. J. o przysługującym mu środku zaskarżenia wskazując prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zamiast wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W dniu 10 września 2015 r. do Kolegium wpłynęła skarga na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skargi P. J. zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego. Podniósł, iż w jego ocenie decyzja Starosty została wydana z naruszeniem prawa i wobec osoby, która nie była stroną ani wnioskodawcą postępowania administracyjnego. Podał, iż w tym czasie nie był już właścicielem gruntu, a zatem wydana decyzja w jego ocenie jest absurdalna. Wskazał na pkt Ib art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, z którego wynika, iż wniosek jest wiążący, a decyzja ma charakter deklaratoryjny. Podkreślił, iż taki wniosek składa właściciel gruntu, w stosunku do którego wydaje się decyzję. Dodał, iż w ustawie podkreśla się osobę jako właściciela, a nie osobę nie będącą właścicielem. P. J. właścicielem gruntu był do 2006 r. i w tym okresie trwały prace budowlane. Postanowieniem z dnia 25 września 2015 r. Kolegium sprostowało decyzję własną w przedmiocie właściwego pouczenia. Jednakże z uwagi na złożenie skargi, sprawa wraz z odpowiedzią na skargę została przekazana do WSA w Poznaniu. W dniu 6 października 2015 r. do tut. Kolegium wpłynął wniosek P.J., w którym wnosił o potraktowanie złożonej w dniu 7 września 2015r. skargi jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniósł, iż Kolegium bezprawnie rozpoznało jego skargę. W związku z tym biorąc pod uwagę zarzuty zgłoszone w skardze wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzeczenie o niezgodności z prawem decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] maja 2010 r. w części dotyczącej jego osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2015r. na podstawie art. 17 pkt 1 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję własną z 10 sierpnia 2015r. o odmowie stwierdzenia nieważności punktu II oraz punktu III podpunkt 4, 5 i 6 decyzji Starosty Powiatowego z [...] maja 2010r. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium argumentowało, że przeanalizowało przedmiotową decyzję w kontekście wszystkich przesłanek z art. 156 § 1 K. p. a. Następnie Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1205 ze zm.) właściwym organem w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta. Zatem w niniejszej sprawie Starosta był organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie wyłączenie gruntów, co oznacza, iż nie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 K. p. a. W niniejszej sprawie nie zachodzą również pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3-7 k. p. a., mianowicie niniejsza sprawa nie była przedmiotem rozstrzygnięcia innej decyzji, decyzja została skierowana do osób mających przymiot strony, w dniu jej wydania była wykonalna, jej wykonanie nie spowoduje czynu zagrożonego karą oraz decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Organ wskazał, że P. J. był stroną postępowania, ponieważ dzierżawił działkę nr [...] położoną w P. oraz dokonał samowolnej rozbudowy budynku, co wynika z protokołu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008r., przez niego podpisanego. Następnie Kolegium zbadało czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą prawną dla wydania decyzji o w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji z dnia 26 maja 2010 r. są przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Decyzję w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji wydano na wniosek K. J. - córki wnioskodawcy. W całym postępowaniu w sprawie wyłączenia uczestniczył P. J., jako pełnomocnik K. J. i użytkownik gruntów (oświadczenie P. J. z dnia 9 kwietnia 2009 r. w aktach sprawy). Zgodnie z art. 11 ust. 1 cyt. ustawy, wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego zaliczonych do klas I, II, IlIa, Illb może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie. W decyzji z dnia [...] maja 2010 r. organ I instancji określił obowiązki wynikające dla stron z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Jednym z takich obowiązków jest opłata roczna, co wynika z art. 4 pkt 13 i art. 12 ust. 14 powołanej ustawy. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że z produkcji rolnej została wyłączona większa powierzchnia działki nr [...] niż określona w pierwszej decyzji z 2006 r. Na podstawie przedłożonego przez stronę planu zagospodarowania przedmiotowej działki ustalono, iż powierzchnia wyłączona z produkcji bez zezwolenia wynosi [...] ha, w tym gruntów klasy IIIa - [...] ha i klasy IIIb - [...] ha. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 powołanej ustawy, w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Z ust. 2 tego przepisu wynika, iż w razie stwierdzenia, że grunty rolne przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy, decyzję wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10 %. Jak wynika z protokołów z rozprawy administracyjnej z dnia 14 maja 2010 r. oraz dokumentów Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego sprawcą tego wyłączenia był P. J., który sam oświadczył, że dokonał rozbudowy obiektu na części działki nr [...], która nie została wcześniej wyłączona z produkcji rolnej. Organ właściwy w sprawie ustalił ponadto, iż przedmiotowe grunty w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego są przeznaczone na cele usług komercyjnych. Jak wynika z protokołu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z dnia 7 marca 2008 r., faktyczne wyłączenie części działki nr [...] z produkcji rolnej nastąpiło w grudniu 2007 r. przez P. J. Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji właściwie przyjął, iż nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej bez zezwolenia na cele wybudowanego budynku gospodarczo - magazynowego na części działki nr [...] i ustalił opłatę roczną, zobowiązując P. J. do jej uiszczenia. Dalej Kolegium wyjaśniło, jak należy rozumieć rażące naruszenie prawa. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności, zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie zachodziła przesłanka z art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. i decyzja Starosty Powiatowego z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy Kolegium stwierdziło, że z całej dokumentacji zebranej w sprawie wynika, iż sprawcą wyłączenia z produkcji rolnej części działki nr [...] położonej w P., gmina B. był P. J. Prawdą jest, iż w momencie wydania decyzji z dnia [...] maja 2010 r. nie był on już właścicielem gruntu, jednakże Starosta Powiatowy zastosował przepis art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, z którego wynika, iż regulacja w nim zawarta dotyczy sprawcy wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia, a nie właściciela gruntów, a w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia dokonał P. J. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015r. wniósł P. J. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił naruszenie podstawowych zasady postępowania administracyjnego i niezgodność z prawem i stanem faktycznym. W szczególności skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., ponieważ potraktowano wnioskodawcę jako stronę postępowania w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, chociaż nie wnosił wniosku jako strona, jak również Starostwo Powiatowe w toku postępowania nie wydało postanowienie o włączeniu jako strony postępowania; nie będąc stroną postępowania uważał, że Starostwo Powiatowe wyczerpało znamiona przestępstwa, włączając go bezprawnie jako stronę postępowania. 2. art. 28 K.p.a., gdyż stroną postępowania i wnioskodawcą była córka skarżącego. 3. art. 32 K.p.a. zgodnie z którym strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, zatem zdaniem skarżącego był pełnomocnikiem strony, czyli swojej córki, co nie oznacza, że był stroną postępowania jako osoba fizyczna. 4. art. 39 K.p.a., gdyż nie otrzymał żadnego postanowienia w toku sprawy, że włączono go jako stronę postępowania. 5. art. 61 § K.p.a. - stroną żądającą wszczęcia postępowania była córka skarżącego, a skarżący był tylko i wyłącznie pełnomocnikiem strony. Starostwo Powiatowe nie włączyło osoby skarżącego jako strony w postępowaniu, przynajmniej nic mu na ten temat nie wiadomo i w trakcie postępowania o takiej sytuacji nie było mowy. 6. art. 123 § 1 K.p.a. - nie otrzymał żadnego postanowienia organu o włączeniu go jako strony do postępowania. Jednocześnie skarżący oświadczył, że rozpoczęty budynek na przedmiotowej działce został wybudowany na podstawie pozwolenia Starostwa Powiatowego z 2001 r., bez konieczności wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej (brak w decyzji takiego warunku). Zatem jego rozbudowa odbywała się również w ramach tego pozwolenia i nie była obwarowana koniecznością wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej (w przedmiotowym okresie był rolnikiem). Rozbudowa budynku została dokonana przed 2006 w ramach pozwolenia budowlanego z 2001 r. W okresie 2010 był pełnomocnikiem córki i w toku postępowania nie został w żaden formalny sposób włączony jako strona postępowania, w stosunku do której można było wydać decyzję. Zatem decyzja została wydana z naruszeniem prawa strony, która w tym postępowaniu nie była stroną, a w stosunku do której wydano decyzję. W związku z powyższym uważał, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa i wydana wobec osoby, która nie była stroną ani wnioskodawcą postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę fakt, że w tym okresie nie był również właścicielem gruntu decyzja wydaje się absurdem prawnym. Należy zwrócić uwagę na postanowienia art. 11 ustawy o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej a konkretnie na pkt lb. Wniosek jest wiążący, a decyzja ma charakter deklaratoryjny i taki wniosek składa właściciel gruntu w stosunku do którego wydaje się decyzję. W ustawie podkreśla się osobę jako właściciela, a nie osobę nie będącą właścicielem. Właścicielem gruntu był do 2006r i w tym okresie trwały prace budowlane. W tym stanie rzeczy wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzeczenie o niezgodności z prawem decyzji w części dotyczącej jego osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 17 sierpnia 2016r. przywrócił termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z 6 lipca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji okazała się niezasadna. Przeprowadzona przez Sąd ocena legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 2015r. według ustawowego kryterium zgodności z prawem, nie potwierdziła zarzutów naruszenia, w tejże sprawie przez organy, przepisów prawa, mającego odpowiedni wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją wydaną w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia, tj. stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym zakresie Kolegium zgodnie z wnioskiem skarżącego dokonało badania decyzji Starosty Powiatowego z [...] maja 2010r. z uwzględnieniem wszystkich przesłanek nieważności opisanych w powyższym przepisie i prawidłowo doszło do przekonania, że żadna z okoliczności nieważności decyzji nie zaistniała. Prawidłowo Kolegium stwierdziło, że nie doszło do wydania decyzji Starosty z [...] maja 2010r. z naruszeniem przepisów o właściwości, sprawa nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej, decyzja została skierowana do osób będących stroną tego postępowania, była wykonalna, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej nieważność z mocy prawa (art. 156 §1 pkt 1, 3-7 K.p.a.). Jakkolwiek skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności podnosił, że nie był właścicielem gruntów, których wyłączenie dotyczyło i nie był stroną postępowania o wyłączenie gruntów, zatem organ bezprawnie zobowiązał go do uiszczenia opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Wobec powyższego organ dokonał oceny czy przedmiotowa decyzja Starosty nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 §1 pkt 2 K.p.a.). Kolegium w treści zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że zwrot "rażące naruszenie prawa" jest pojęciem nieostrym, a jego znaczenie winno być rozważone w każdym indywidualnie badanym przypadku w toku wykładni prawa. W odniesieniu do powyższej instytucji w literaturze i orzecznictwie wypracowane zostały poglądy, odnoszące się w takiej sytuacji do stanu prawnego sprawy załatwionej wydaną decyzją, upatrujące rażące naruszenie prawa, w kontekście zastosowania przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim zrozumieniu. Oczywistość naruszenia prawa polega tu na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się także uwagę na zagadnienie rażącego naruszenia prawa, oceniane przez pryzmat skutków społeczno - gospodarczych, których nie można zaakceptować z punktu widzenia wymagań praworządności, które należy chronić kosztem trwałości decyzji (por. wyroki NSA dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, Lex nr 165717; z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10, Lex nr 1145613). W przedmiotowej sprawie, wywołanej wnioskiem skarżącego, ocenie organów pod względem wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, poddana została decyzja Starosty z [...] maja 2010r,. wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie - "u.o.g.r.l.", mocą której organ na wniosek K. J. zezwolił na trwałe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej o powierzchni [...]ha położonych w obrębie P., gm. B., stanowiących część działki [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako grunty orne klasy IIIa o powierzchni [...]ha o grunty orne klasy IIIb o powierzchni [...] ha na cele usług komercyjnych. Starosta stwierdził, że nastąpiło wyłączenie gruntów bez zezwolenia na cele wybudowanego budynku gospodarczo-magazynowego. Nadto ustalono należność z tytułu trwałego wyłączenia powyższych gruntów i w punkcie III.6. rozstrzygnięcia decyzji opłatą roczną z tytułu użytkowania powyższych gruntów na cele nierolnicze o powierzchni [...]ha, płatną przez 10 lat, obciążono P. J. Zauważyć należy, że grunty rolne i leśne przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze i nieleśne, mogą być wyłączone z produkcji rolnej lub leśnej po wydaniu decyzji na podstawie art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. zezwalającej na takie wyłączenie. Stosownie bowiem do treści art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, (...) przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Zgodnie z treścią art. 4 pkt 11 u.o.g.r.l., pod pojęciem "wyłączenia z produkcji" należy rozumieć rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów. Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem orzecznictwa, wyłączenie z produkcji rolnej jest czynnością faktyczną, która w świetle art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. może nastąpić tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie (wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 674/07; z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1142/10, dostępne WWW.cbois.nsa.gov.pl). Stosownie natomiast do art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l., osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. W razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę (art. 12 ust. 4 ustawy). W sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 28 u.o.g.r.l., zamieszczony w rozdziale 7 "Kontrola wykonania przepisów ustawy", który wprowadza sankcje za naruszenie przepisów tej ustawy, w zależności od rodzaju naruszenia. Na skutek wybudowania przez skarżącego budynku gospodarczo-magazynowego doszło do wyłączenia z produkcji rolnej części działki [...] niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, bowiem bez wymaganego zezwolenia na wyłączenie na powyższy cel. Skarżący swoje zarzuty rażącego naruszenia prawa sprowadził do twierdzenia, że nie był właścicielem gruntów, których wyłączenie dotyczyło i nie był stroną postępowania o wyłączenie gruntów, zatem organ bezprawnie zobowiązał go do uiszczenia opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że kwestionowaną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Starosta rażąco naruszył przepisy prawa mające w sprawie zastosowanie. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych odpowiedzialnością za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, niezgodnie z przepisami ustawy, obciąża się nie właściciela gruntu (jak było w starej ustawie z 26 marca 1982 r.) a sprawcę wyłączenia (wyr. NSA z 03 czerwca 2008r., sygn.. akt II OSK 598/07, Lex 483163). W takiej sytuacji decyzję o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej wydaje się z urzędu, podwyższając należności o 10 % (art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l.). Prawidłowo zatem Starosta ustalił wysokość należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej bez wymaganego zezwolenia i skierował obowiązek jej zapłaty do sprawcy wyłączenia bez zezwolenia – P. J., który w ramach samowoli budowlanej rozbudował budynek gospodarczo-magazynowy bez wymaganego w tym zakresie pozwolenia na budowę na części działki [...], na powierzchni [...] ha. Wobec powyższego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia są argumenty skarżącego, że nie był on właścicielem nieruchomości na której dokonano wyłączenia w toku prowadzenia postępowania o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, że wniosek o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej złożyła córka skarżącego, która była ich właścicielem, a skarżący występował w sprawie jedynie jako pełnomocnik. Z literalnego brzmienia przepisu art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l. wynika, że sprawcy wyłączenia ustala się opłatę za wyłączenie gruntów dokonana przez niego bez pozwolenia. Sprawstwo skarżącego tymczasem nie budzi wątpliwości. Sąd pragnie w tym miejscu podkreślić, że przepis wynikający z art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l. wskazuje tryb prowadzenia z urzędu postępowania na podstawie art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l., jednakże ze wszystkimi konsekwencjami stosowania przepisów rozdziału 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, określających warunki dotyczące wyłączania gruntów z produkcji rolnej i leśnej. W samej decyzji zezwalającej na wyłączenie organ określa obowiązki związane z tym wyłączeniem w rozumieniu art. 11 ust. 1. Przepis art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l. nie wyłącza, więc w żadnym zakresie przepisów, które znajdują zastosowanie przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 11 ust. 1 u.o.g.r.l. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1226/10, opubl. w Lex nr 758719). Decyzja wydana na podstawie art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l., stanowi także zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Tworzy uprawnienie do innego niż rolnicze użytkowanie gruntu rolnego obwarowanego obowiązkiem finansowym określonym w art. 12 u.o.g.r.l. (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1843/10, Lex nr 1138024). W świetle powyższego, nie sposób uznać, że prowadzenie postępowania oraz rozstrzygnięcie decyzją z dnia [...] maja 2010 r., zwłaszcza w części dotyczącej obciążenia skarżącego należnością za spowodowanie wyłączenia części działki [...] z produkcji rolnej poprzez rozbudowania na niej budynku gospodarczo-magazynowego, stanowi całkowite zaprzeczenie stanu prawnego sprawy i nie daje się pogodzić ze skutkami społeczno – gospodarczymi, wynikającymi z tej decyzji. Zgodnie bowiem z wolą strony i istotą sprawy, było wyłączenie gruntu z produkcji rolnej działki, a naliczona przez organ z tego tytułu należność i opłaty roczne nie przekroczyły wartości stawek określonych w art. 28 ust. 2 u.o.g.r.l. Przy tym między stronami, nie sporne pozostają takie okoliczności, jak parametry gruntu części działki nr [...] w P. w tym klasa gleby oraz powierzchnia gruntu, a także interes prawny właściciela powyższej działki do żądania przekształcenia przedmiotowej działki na cel inny niż rolny (art. 4 pkt 4 u.o.g.r.l.). Podsumowując wskazać należy, że analiza akt niniejszej sprawy nie potwierdza w działaniu i podjętym przez Starostę rozstrzygnięciu, tego rodzaju naruszeń, które świadczą o szczególnie ciężkim ciężarze gatunkowym naruszenia prawa. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, zwraca uwagę, że wbrew zarzutom skargi o naruszeniu art. 7 - 9 K.p.a. akta sprawy odzwierciedlają pełny obraz postępowania prowadzonego przez Starostę. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszelkie elementy określone art. 107 § 3 K.p.a., umożliwiając tym samym jej kontrolę sądową. Nie znalazły także uzasadnienia pozostałe zarzuty naruszenia art. 28 K.p.a., art. 32 K.p.a., art. 61 §1 K.p.a., art. 39 K.p.a., czy art. 123 §1 K.p.a. Skarżący bowiem z uwagi na sprawstwo wyłączenia w oparciu o art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l. prawidłowo został uznany za stronę postępowania w przedmiocie wyłączenia gruntów w zakresie dotyczącym uiszczenia należności za wyłączenie z tytułu jego sprawstwa. Jednocześnie, jako pełnomocnik córki reprezentował właściciela nieruchomości i wnioskodawcę wydania zgody na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. W tak przyjętych przez Sąd ustaleniach, stanowisko Kolegium o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] maja 2010 r. jest zgodne z prawem. Nie doszło także do innych naruszeń postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium lub decyzji ją poprzedzającej. W tym stanie sprawy musiało to skutkować oddaleniem skargi. W tych okolicznościach, stosownie do art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), Sąd orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło