II SA/Po 371/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi C. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie o sygnaturze II SA/Po [...] postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę C. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]. W dniu [...] maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga C. C. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2021 r. wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Po [...]. Skarżąca domagała się uchylenia ww. postanowienia. W uzasadnieniu skargi C. C. wskazała, że o wydanym postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie II SA/Po [...] dowiedziała się w marcu 2021 r. Dalej podała, że w grudniu 2020 r. wysłała do Sądu informację o jej nieobecności w miejscu zamieszkania. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 zwanej dalej K.p.a.). C. C. wskazała, że nie mogła odebrać korespondencji sądowej ze względu na konieczność rekonwalescencji po wypadku, któremu uległa w czerwcu 2019 r. Podała, że nie znała dokładnej daty powrotu do domu, że mieszka sama, nie ma rodziny, w związku z czym nie było możliwości odbioru korespondencji przez osoby trzecie, a poczta nie wydaje przesyłek osobom trzecim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z przepisem art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 2325 zwanego dalej P.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. dotyczące całości sprawy i jest ostatnim orzeczeniem w postępowaniu. Postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie jest w szczególności postanowienie o umorzeniu postępowania oraz o odrzuceniu skargi (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r. s. 537). Przepis art. 270 P.p.s.a. nie obejmuje możliwości wznowienia postępowania incydentalnego tj. zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r. I OZ 942/18, Lex nr 2578494). Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r. jest niewątpliwie orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie o sygn. II SA/Po [...]. Zamyka bowiem ono drogę do wydania wyroku. Następnie wskazać należy, że badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. w myśl którego Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, powinna być wniesiona w terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2017 r. I OSK 910/17, LEX nr 2423116). Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano na przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji, gdy błędnie przywołano przepis stanowiący podstawę wznowienia, konieczna jest ocena, czy pomimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2013 r. I FSK 1473/12 LEX nr 1273733). Z treści skargi wynika, że podstawą wznowienia postępowania był przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a. zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. W orzecznictwie wskazuje się, iż dokonując wstępnej kwalifikacji skargi o wznowienie postępowania należy mieć na uwadze, iż dla wykazania, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia nie wystarczy samo jej przytoczenie w skardze. Należy bowiem wykazać, że ustawowa podstawa w danej sprawie rzeczywiście istnieje, a więc przytoczyć fakty i okoliczności mieszczące się w dyspozycji przepisu prawnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r. I GSK 71/12, Lex nr 1136545). Badając zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi przypomnieć należy, że zgodnie z art. 278 P.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że wskazany w art. 278 p.p.s.a. termin pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia jeszcze nie upłynął, gdyż objęte skargą o wznowienie postanowienie o odrzuceniu skargi stało się prawomocne w dniu [...] marca 2021 r. Natomiast skargę o wznowienie zakończonego postępowania sądowego wniesiono w dniu [...] maja 2021 r., a zatem przed upływem 5-letniego terminu. Pomimo zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, skarga podlegała jednak odrzuceniu ze względu na brak ustawowej podstawy wznowienia postępowania, o czym poniżej. W judykaturze wskazuje się, że niemożność działania jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Przy czym, pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zatem zostać spełnione trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., w sprawie II OSK 2557/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej dalej CBOSA). Jednocześnie, konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1144/10, CBOSA). O pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części (zob. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 131/10, CBOSA). Brak możności działania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03, CBOSA - zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2019 r. I OSK 2213/17). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżąca nie przytoczyła żadnych faktów i okoliczności mieszczących się w dyspozycji przepisu prawnego art. 271 pkt 2 P.p.s.a. W szczególności skarżąca powoływała się na wypadek, któremu uległa [...] czerwca 2019 r. i że w związku z koniecznością rekonwalescencji nie mogła odebrać korespondencji sądowej. Nie można zatem stwierdzić, że doszło tym samym do naruszenia procedury, polegającym na tym, że skarżąca miała ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz została tego prawa pozbawiona. W tym miejscu zauważyć należy, że przedmiotem postępowania w sprawie II SA/Po [...] była skarga C. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], którą Sąd odrzucił jako niedopuszczalną, bowiem została ona wniesiona po terminie, co jednoznacznie wynika z akt sprawy. Nie można zatem mówić, że doszło do pozbawienia strony możliwości działania, czego skutkiem było naruszenie przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. należało skargę odrzucić.