II SA/Po 373/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-12-06
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Barbara Drzazga, Elwira Brychcy
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie zobowiązanej do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej pozostającej w związku małżeńskim, jeśli współmałżonek tej osoby nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale faktycznie sprawuje nad nią opiekę?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie zobowiązanej do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej pozostającej w związku małżeńskim, jeżeli współmałżonek tej osoby, mimo braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zdolny do sprawowania opieki i nie istnieją obiektywne przeszkody uniemożliwiające mu tę opiekę. Sam fakt pozostawania w związku małżeńskim nie przesądza o prawie do świadczenia, jeśli współmałżonek nie jest w stanie opiekować się osobą niepełnosprawną z przyczyn obiektywnych i niezależnych od niego.Stan faktyczny
J. B. otrzymała świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad niepełnosprawną córką D. N., która w sierpniu 2017 r. zawarła związek małżeński z A. N. Burmistrz uchylił decyzję przyznającą świadczenie, uznając, że obowiązek alimentacyjny i opieka spoczywa na mężu D. N. SKO utrzymało tę decyzję, wskazując, że A. N. jest zdolny do opieki, choć jej nie sprawuje z własnej woli. J. B. zaskarżyła decyzję, argumentując, że mąż nie jest w stanie sprawować opieki ze względu na pracę i brak umiejętności, a ona sama faktycznie opiekuje się córką i wnuczką.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 roku Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Burmistrza K. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] orzekającej o uchyleniu decyzji tego organu z [...] lipca 2013 r. nr [...] wraz z decyzjami zmieniającymi z [...] maja 2014 r. i z [...] stycznia 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Burmistrz K. po uzyskaniu wiedzy o zawarciu w dniu [...] sierpnia 2017 r. przez D. B. związku małżeńskiego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przyznanego J. B. decyzją z [...] lipca 2013 r. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej córką [...]. W wyniku tego decyzją z [...] października 2017 r. Burmistrz K. uchylił tę decyzję wraz z decyzjami zmieniającymi.
Na skutek odwołania J. B. SKO w L. decyzją z [...] grudnia 2017 r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazano, że w sposób niedostatecznie wnikliwy zbadano sytuację współmałżonka osoby niepełnosprawnej co do obiektywnego braku zdolności do sprawowania opieki nad D. N. (z d. B. ).
Ponownie prowadząc postępowanie Burmistrz K. zlecił przesłuchanie świadka A. N. – męża D. N.. Ten podał, że pracuje zawodowo i w godz. 5:00-17:00 jest nieobecny w domu. Wskazał, że praca jest niezbędna w celu utrzymania rodziny. Dnia [...] grudnia 2017 r. urodziła się córka świadka i D. N.. Świadek oświadczył też, że rezygnacja z pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad żoną nie wchodzi w grę. Angażowanie się przez niego w opiekę nad żoną jest znikome, ponieważ większą część dnia nie ma go w domu. Nadto cewnikowanie wymaga dużej precyzji i umiejętności, niemożliwe jest dla świadka. Przesłuchiwany wskazał, że jedyną czynność, którą wykonuje przy żonie to zdejmowanie jej z wózka i przenoszenie w inne miejsce. Zaznaczył, że prawidłowe funkcjonowanie jego żony i opieka nad ich córką byłaby niemożliwa, gdyby nie pomoc teściowej – J. B..
Decyzją z [...] października 2017 r. Burmistrz K., na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm., dalej: u.ś.r.), uchylił własną decyzję z [...] lipca 2013 r. o przyznaniu J. B. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę od dnia 1 lipca 2013 r. na czas nieokreślony oraz decyzje zmieniające z [...] 2014 r. i z [...] 2017 r. Wyjaśnił, że świadczenie to zostało przyznane na córkę [...] legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz [...] września 2017 r. J. B. poinformowała organ, że córka [...] [...] sierpnia 2017 r. zawarła związek małżeński. W wywiadzie środowiskowym D. N. (z d. B.) potwierdziła powyższe. Burmistrz stwierdził, że w tej sytuacji w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny spoczywa na mężu D. N. i dlatego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje J. B..
W odwołaniu od tej decyzji J. B. podniosła, że jej córka posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej opieki, którą ona właśnie sprawuje. Zaznaczyła, że jej córka wyszła za mąż, lecz nie zmienia to sytuacji rodziny, gdyż zięć pracuje zawodowo na utrzymanie rodziny. Jej zdaniem nie jest on w stanie z przyczyn od siebie niezależnych sprawować opieki nad żoną. W związku z tym, zdaniem odwołującej, organ I instancji naruszył art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. Podniosła też, że Burmistrz naruszył art. 132 Kodeks rodzinnego i opiekuńczego poprzez nie wzięcie pod uwagę, że odwołująca jako matka również zobowiązana jest do alimentacji względem córki.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO w L. powołało na wstępie w swym rozstrzygnięciu przepisy art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 u.ś.r., by stwierdzić, że art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. wprost stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na gruncie tego przepisu przyjmuje się, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zależy od jednoznacznego ustalenia, czy opiekę nad osobą niepełnosprawną zdolny jest sprawować jej współmałżonek, a nie wyłącznie od ustalenia, że pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie – w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości – osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności. Dopuszczalne jest przyznanie tego świadczenia wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn obiektywnych, od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia, czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę.
W ocenie SKO w przeprowadzonym postępowaniu wykazano, że A. N. nie sprawuje opieki nad żoną ze względu na pozostawanie w zatrudnieniu , z którego nie chce zrezygnować oraz nie wykonuje żadnych czynności przy żonie oprócz przenoszenia jej z wózka inwalidzkiego w inne miejsce, bowiem nie potrafi np. cewnikować. Trudno w tym wypadku mówić, iż z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest on zdolny do sprawowania opieki nad żoną. Z tego powodu Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję SKO w L. J. B. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 84 k.p.a. polegającą na uznaniu, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie zobowiązanej do alimentacji wobec swojej córki, która pozostaje w związku małżeńskim.
Skarżąca podniosła, że Kolegium nie zwróciło uwagi na fakt, że niepełnosprawna D. N. i jej córka oraz mąż potrzebują środków finansowych aby się utrzymać. Jedynym żywicielem ich rodziny jest A. N., który pracuje nie mogąc jednocześnie sprawować całodobowej opieki nad niepełnosprawną żoną i ich córką. Jego zarobki nie pozwalają zaś na wynajęcie opiekunek do sprawowania opieki nad żoną, w tym pielęgniarki do cewnikowania żony cztery razy na dobę. Zdaniem skarżącej organy pominęły też okoliczność, że D. N. ma niepełnosprawność uniemożliwiającą jej wykonywanie jakichkolwiek czynności dnia codziennego, w tym codziennych potrzeb fizjologicznych z uwagi na doznanie paraliżu i braku czucia kończyn dolnych w górę. Wymaga ona całodobowej opieki, w tym kilkukrotnego cewnikowania, by nie doprowadzić do zatrucia organizmu. Skarżąca wskazała, że na co dzień to ona opiekuje się córką, myje ją w łóżku, przygotowuje i podaje posiłki, bowiem córka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i przy tym zająć się córką. Podkreśliła, że D. N. urodziła córkę, nad która również nie jest w stanie sprawować opieki i wszelkie czynności opiekuńcze wykonuje skarżąca. Zięć zaś pracuje, ponieważ musi utrzymać rodzinę i zaspokoić żonie i ich córce podstawowe środki utrzymania na wyżywienie, leki, pieluchy, rehabilitację, lekarzy, mieszkanie, opał, środki czystości, ubiór. Zaprzestanie przez niego pracy oznaczałoby pozostanie bez środków do życia. Dlatego właśnie skarżąca zrezygnowała z pracy, by sprawować opiekę nad niepełnosprawną córką i wnuczką.
Skarżąca dodała, że rezygnacja z pracy przez A. N. celem sprawowania opieki nad jego żoną (córką skarżącej) nie rozwiąże problemu, gdyż pozbawi rodzinę podstawowych środków utrzymania. Zaznaczyła, że również na niej jako na matce D. N. pomimo zawarcia przez córkę związku małżeńskiego ciąży obowiązek alimentacyjny. W związku z powyższym w świetle przepisów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i art. 132 k.r.o. organy błędnie oceniły stan niepełnosprawności, zakres niezbędnej opieki nad D. N. i również nieproporcjonalne trudności, które wiązałyby się z rezygnacją z pracy przez A. N. celem opieki na swą niepełnosprawną żoną. Organy mogły powołać biegłego z dziedziny ortopedii i neurologii na okoliczność ustalenia, czy D. N. zdolna jest wykonywać samodzielnie jakiekolwiek czynności życiowe. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi SKO w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako niezasadną należało oddalić.
J. B. zakwestionowała decyzje organów orzekających, które uznały w świetle art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., że należy uchylić decyzję Burmistrza K. z [...] lipca 2013 r., która przyznała skarżącej od [...] lipca 2013 r. na czas nieokreślony świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacji z zatrudnienia celem opieki nad niepełnosprawną córką [...]. Organ uwzględniły bowiem zmianę okoliczności – zawarcie w dniu [...] sierpnia 2017 r. przez niepełnosprawną córkę skarżącej D. B. związku małżeńskiego z A. N., skutkiem czego to małżonek D. N. z d. B. stał się osobą, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny względem żony i to on mógłby rezygnując z pracy ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną.
W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i trafnie zastosowały do niego przepisy prawa.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Choć literalnie rzecz ujmując stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to na gruncie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. ugruntowało się stanowisko sądów administracyjnym przyjmujące, że kwestia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną zależy od ustalenia, czy opiekę tę zdolny jest sprawować jej współmałżonek. Systemowa i celowościowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wykracza poza językowe brzmienie tego przepisu, lecz jest uzasadniona koniecznością takiego odczytywania norm prawnych, aby ich treść nie pozostawała w sprzeczności z Konstytucją RP (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., II SA/Po 307/17, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W licznych orzeczeniach sądy administracyjne za nieuprawnioną uznały taką wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 k.r.o. traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim z tego tylko powodu, że małżonek tej osoby nie legitymuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i bez względu na to, czy małżonek tej osoby również takiej opieki wymaga (np. wyrok NSA z dnia 21 października 2015 r., I OSK 352/15, dostępny j.w.). Niemożność opiekowania się małżonkiem, wykluczającą możliwość uzyskania tego świadczenia przez inne osoby, ustawodawca powiązał z warunkiem legitymowaniem się przez małżonka osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wyrok NSA z dnia 18 października 2016 r., I OSK 1171/15, dostępny j.w.).
Zważyć należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie przychyliły się do powyższej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. przyjmując, że sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Wskazano prawidłowo, że istnieją sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. Byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. Reasumując organy przyjęły, a stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek, nie legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może takiej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i z jego woli. Chodzi tu o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia, czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę.
Co istotne również skarżąca powyższą wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. podziela, czemu dała wyraz w odwołaniu i skardze. Skarżąca zakwestionowała jedynie ocenę organów orzekających co do obiektywnej niemożności sprawowania przez opieki A. N. nad jego małżonką D. N., córką skarżącej.
W ocenie Sądu organy orzekające w sposób rzetelny i prawidłowy wyjaśniły, dlaczego nie można uznać, by A. N., jako osoba w pierwszej kolejności zobowiązana do alimentacji względem swej niepełnosprawnej żony, miał obiektywne przeszkody w opiece nad nią. Wskazano, że z zeznań świadka A. N. wynika, że nie sprawuje on opieki nad swą niepełnosprawną żoną z uwagi na pozostawanie w zatrudnieniu, z którego nie chce zrezygnować. Świadek wskazał, że przy żonie nie wykonuje żadnych czynności opiekuńczych poza jej przenoszeniem z wózka inwalidzkiego w inne miejsce. Podał, że nie potrafi cewnikować żony. Podkreślił, że nie wchodzi w grę rezygnacja z pracy w celu sprawowania osobistej opieki nad żoną. A. N. wyjaśnił, że wstaje o 5 rano i wraca do domu po pracy ok. godz. 17. W związku z tym w sposób znikomy angażuje się w opiekę nad żoną. Stwierdził też, że jego praca jest niezbędna w celu utrzymania rodziny.
W ocenie Sądu organy I i II instancji słusznie przyjęły, że brak jest obiektywnych przeszkód po stronie współmałżonka D. N. w sprawowaniu nad nią opieki. A. N. jest zdolny opiekę tę sprawować, lecz nie sprawuje jej ze względu na podjętą pracę i korzystanie z pomocy teściowej J. B.. Świadek wyraźnie w trakcie przesłuchania wskazał, że nie chce zrezygnować z pracy celem opieki nad żoną. Powodem tego stanu rzeczy jest potrzeba utrzymania rodziny. Zdaniem Sądu organy trafnie oceniły, że małżonek D. N. nie może sprawować nad nią opieki z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli. Jest on zdolny opiekę tę sprawować, a fakt, że tego nie czyni wynika wyłącznie z tego, że opiekę tę jak dotąd zapewniała skarżąca uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne. Sam fakt konieczności cewnikowania żony, czego A. N. jak podaje nie potrafi, nie świadczy jeszcze o niemożności sprawowania opieki nad żoną.
Sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organy orzekające nie dopuściły się naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. w zw. z art. 132 k.r.o. Przepis art. 132 k.r.o. określa, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Ów przepis nie znajduje zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy właśnie z tego powodu, że nie ma obiektywnych powodów, dla których A. N. nie mógłby zrezygnować z pracy celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną [...]. Świadczenie pielęgnacyjne ma zaś w swej istocie rekompensować osobie uprawnionej fakt rezygnacji z pracy celem opieki nad bliskim niepełnosprawnym.
Nadto Sąd pragnie zauważyć, że z przepisu art. 133 k.r.o. wynika obowiązek alimentacyjny rodziców względem dzieci również pełnoletnich. W sytuacji zatem gdyby hipotetycznie małżonek D. N. zrezygnował z pracy celem opieki nad żoną, a uzyskane świadczenie pielęgnacyjne nie wystarczałoby na utrzymanie ich rodziny, skarżąca może w ramach obowiązku alimentacyjnego świadczyć wsparcie córce i jej rodzinie.
Prawidłowo zatem organy orzekające uznały, że skoro D. N. z d. B. zawarła w dniu [...] sierpnia 2017 r. związek małżeński z A. N., to w pierwszej kolejności uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego stał się odtąd jej mąż. Koniecznym zatem było na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącej na czas nieokreślony prawo do tego świadczenia w związku z rezygnacją z pracy i opieką nad niepełnosprawną córką. Uległo bowiem zmianie sytuacja rodzinna osoby, z powodu której skarżąca jako uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z zatrudnienia.
Reasumując, uznawszy, że kontrolowane decyzje zostały wydane zgodnie z prawem, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło