II SA/Po 383/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat M. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2011r. (nr [...]) na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 13, poz. 993 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2010r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania M. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. J. w P.. Organ odwoławczy podzielił ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz jego wnioski prawne. W świetle treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) wyłączną przesłanką wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowi fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 powyższej ustawy okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia było jedynie to, czy doszło do opuszczenia przez M. B. przedmiotowego lokalu, bez wymeldowania się. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu i instancji, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż od marca 2009 r. zainteresowany faktycznie nie mieszka w przedmiotowym lokalu w sposób stały. W oparciu o zebrany materiał dowodowy w postaci dokumentów urzędowych i zeznań świadków M. B. przed rozpoczęciem kary pozbawienia wolności rozpoczętej w dniu 19.07.2010 r. nie przebywał w przedmiotowym lokalu. Nadto zainteresowany w trakcie prowadzonego postępowania nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które potwierdziłyby fakt jego zamieszkania w przedmiotowym lokalu przed rozpoczęciem kary pozbawienia wolności. Sam potwierdził, iż do marca 2009 r. przebywał w przedmiotowym lokalu, natomiast później pojawiał się "od czasu do czasu", tj. dwa do czterech razy na kwartał. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że zainteresowany nie został aresztowany z przedmiotowego lokalu - gdyż w nim już nie przebywał od ponad roku. Wprawdzie zainteresowany deklarował zamiar powrotu do spornego lokalu po odbyciu kary w dniu 14.07.2011 r. zatem, jeżeli w przyszłości faktycznie powróci do tego lokalu i w sposób stały ponownie w nim zamieszka to będzie miał prawo i obowiązek dopełnić ponownego zameldowania w nim. Wojewoda podkreślił, że mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a wiec lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają prowadzą gospodarstwo domowe - takim miejscem dla zainteresowanego nie jest przedmiotowy lokal, jak wykazało przeprowadzone postępowanie. Zainteresowany, jak sam podaje zamieszkał w spornym lokalu od dnia 18.06.2007 r., natomiast zameldował się w nim na pobyt stały dopiero od dnia 30.10.2008 r. - a nie jak podał w styczniu 2009 r. Organ odwoławczy stwierdził, że przebywając ponad rok w tym lokalu bez zameldowania, naruszył przepisy prawa materialnego co jest wykroczeniem, a zgodnie z obowiązującymi przepisami winien dopełnić obowiązku meldunkowego - wymeldować się z przedmiotowego lokalu, w którym nie przebywa w sposób stały i dokonać rejestracji zameldowania w lokalu w którym obecnie faktycznie przebywa. Powołując się na przepis art. 83 Konstytucji RP Wojewoda podkreślił, że każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej oprócz praw, wolności i przywilejów ma również obowiązki. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi przy tym o to, by dane odpowiadały stanowi faktycznemu (art. 9 ust. 2b powyższej ustawy). Obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu. Meldunek potwierdza tylko fakt pobytu i nie może być mylony z uzyskiwaniem prawa do zamieszkiwania w lokalu, które związane jest z własnością lokalu, najmem lub posiadaniem innych praw o charakterze majątkowym. Jeżeli przez faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu rozumie się koncentrowanie tam swoich spraw życiowych, to przebywanie przez krótką chwilę od czasu do czasu w tym lokalu bez spełniania w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem nie może prowadzić do odmiennego wniosku niż ten, iż nastąpiło faktyczne opuszczenie mieszkania. Wojewoda stwierdził, że odwołanie od decyzji organu I instancji nie może być zatem uwzględnione, gdyż nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zainteresowany nie mieszka w spornym lokalu w sposób stały, co zostało potwierdzone w przeprowadzonym postępowaniu, a co sam odwołujący podał w swoim piśmie. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż zainteresowany nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, decyzja o wymeldowaniu jest zasadna i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Z decyzją Wojewody Wielkopolskiego nie zgodził się M. B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący podnosił, że zabrany w sprawie materiał dowodowy budzi szereg zastrzeżeń. Nie zostali przesłuchani świadkowie, o których przesłuchanie wnosił. Podważał zeznania przesłuchanych w sprawie świadków i domagał się ich konfrontacji. Nadto zarzucił, że nie umożliwiono mu zapoznania się z całym zgromadzonym materiałem dowodowym. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację, jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. z zm.) dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji stosując prawem przewidziane środki. Zakres sądowej kontroli zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest wyznaczony granicami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy, zatem kontrola sprawowana przez Sądy sprowadza się do oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Rozpoznając niniejsza sprawę Sąd stwierdza, że skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta nie naruszają prawa, a to oznacza że skargę należało oddalić. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Słusznie wskazuje organ odwoławczy, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego (art. 9 ust. 2b ustawy). Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia i nie może zastępować środków prawnych do ustalenie prawa własności. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego (wyr. Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002 r., nr 3, poz. 34). Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, w swej dyspozycji zawiera obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy sprowadzający się do zbadania przez organ administracji publicznej, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny bez wymeldowania, czy też nie. Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się wprawdzie pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić bowiem w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu. Wbrew twierdzeniom skarżącego istotne ustalenia poczynione przez organy administracji nie są sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z materiału tego w postaci pism z Komisariatu Policji P. (k. 3, 31 akt adm.) oraz zeznań świadków (k. 53, 54 akt adm.) jednoznacznie wynika, że skarżący nie przebywał w miejscu stałego zameldowania przynajmniej od marca 2009r. Sam również potwierdził, że pod adresem stałego zameldowania przebywał do tej daty, potem - dwa do czterech razy na kwartał (k. 73 verte akt adm.). Nadto od 9 września 2009r. poszukiwany był przez Prokuraturę Rejonową w K. listem gończym w związku z popełnieniem przestępstwa z art. 286 §1 kk w sprawie [...] (k. 32 akt adm.). Zatrzymania zainteresowanego dokonano 19 lipca 20101r. poza miejscem stałego zameldowania i od tamtego czasu przebywał w Areszcie Śledczym w Ś., a później w P.. Powyższe dowodzi, że dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny. Cecha dobrowolności nie odpadła także kiedy ukrywał się przed policją. W orzecznictwie sądowym opuszczenie miejsca stałego zameldowania w czasie poszukiwania przez organy ścigania traktuje się jako dobrowolne opuszczenie lokalu (popr. wyr. NSA z 11 grudnia 2008r. , II OSK 1607/07, publ. www.cbios.nsa.gov.pl). Nie znalazł potwierdzenie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 75 kpa, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania środków, opinie biegłych oraz oględziny. Słusznie organ I jak i II instancji uwzględniły zeznania świadków złożone w sprawie, mimo, że zainteresowany kwestionował ich wiarygodność i domagał się ich konfrontacji. Zeznania tych świadków korespondowały bowiem z pozostałym materiałem dowodowym w postaci dokumentów urzędowych. W takiej sytuacji prawidłowo organy nie znalazły podstaw do ich zakwestionowania i uwzględniania wniosku o konfrontację. W sprawie niniejszej został bowiem zgromadzony wszechstronny materiał dowodowy na okoliczność spełnienia przesłanki określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ, w myśl art. 78 §1 kpa, ma obowiązek uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Oznacza to tyle, że strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym zweryfikowanym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych i potwierdzonych dowodów (por. wyr. NSA z 7 lutego 2008r., II OSK 2020/06, publ. www.cbios.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy administracji przeprowadziły postępowania w niniejszej sprawie zgodnie z regułami przepisów art. 7 kpa i art. 77 §1 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści. Prawidłowo organy oceniły zebrane w sprawie dowody przyjmując dane okoliczności za udowodnione w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Następnie dały temu wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z przepisem art. 107 §3 kpa. Nie znalazł także uzasadnienia zarzut skarżącego, że nie był informowany o sprawie i nie mógł zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym. Od początku postępowania przed organem I instancji kierowano do skarżącego pisma w sprawie na znany organowi adres (zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 8, zawiadomienie o dalszym prowadzeniu postępowania k. 28, wezwanie do złożenia zeznań w charakterze strony k. 45, zawiadomienie w trybie art. 10 §1 kpa k. 56 akt adm.). Następnie po zatrzymaniu skarżącego, jeszcze w toku postępowania przez organem I instancji, doręczono mu w Areszcie Śledczym w Ś. zawiadomienie o wszczęciu postępowania, wezwano do złożenia wyjaśnień i pouczono o treści art. 10 §1 kpa (k. 71 akt adm.). Skutkiem powyższego skarżący złożył pisemnie obszerne wyjaśnienia (k. 72 – 73 akt adm.). Nadto po doręczeniu decyzji organu I instancji skorzystał w trybu odwoławczego i w terminie złożył odwołanie zwane "zażaleniem", w którym ponownie przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Zatem od momentu kiedy organ I instancji ustalił miejsce faktycznego pobytu skarżącego zapewniono mu prawo uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, z czego skorzystał. Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 9 kpa, czy art. 10 §1 kpa. Tak przeprowadzone postępowania i zgromadzony materiał dowodowy podano ponownej analizie przed organem II instancji. Mając na uwadze powyższe, trafny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że w przypadku M. B. zaistniały okoliczności do wymeldowania z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. J. w P. Zdaniem Sądu akta sprawy wskazują, że skarżący opuścił ten lokal dobrowolnie przynajmniej na kilka miesięcy wcześniej przed pozbawieniem go wolności. W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania, z czym przepis art. 15 ust. 2 powyższej ustawy jednoznacznie wiąże skutek wymeldowania. Nadto w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie w świetle art. 134 §1 p.p.s.a. nie doszło do naruszenia innych przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik postępowania, co mogłoby skutkować uchyleniem decyzji. Z tych powodów Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 250 p.p.s.a. w związku z §19 pkt 1 i §18 ust. 1 pkt 1 lit. c, §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).