II SA/Po 446/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 roku sprawy ze skargi [...] na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego; oddala skargę [...] (dalej: skarżący), wnioskiem z dnia [...] września 2017 r., zwrócił się do Prodziekana ds. studiów niestacjonarnych Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], z wnioskiem o wznowienie studiów w roku akademickim 2017/2018. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., Prodziekan, działając z upoważnienia Dziekana, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia skarżącego w roku akademickim [...] na niestacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że w oparciu o zgromadzoną dokumentację oraz niebudzący wątpliwości stan faktyczny ustalono, że na wniosek złożony przez skarżącego, toczy się postępowanie w sprawie wznowienia w roku akademickim 2017/2018 na niestacjonarne jednolite studia magisterskie, na kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...]. Na podstawie § 56 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu Studiów [...] (Obwieszczenie nr [...] Senatu [...] z dnia [...] września 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w [...]), decyzją z dnia [...] września 2017 r., skarżący został wznowiony na III rok studiów z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych, wynikających ze zmiany programu studiów w okresie od daty ich podjęcia przez skarżącego do dnia wydania rozstrzygnięcia. Od decyzji tej, skarżący wniósł odwołanie do Rektora [...]. Wobec powyższego, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z tożsamością sprawy, co stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania. Skarżący, pismem z dnia [...] listopada 2017 r., zakwestionował wydane w sprawie postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę decyzji, żądając jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności oraz ponownego rozpoznania sprawy. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], Prorektor [...], działając w oparciu o § 1 Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...]/2017 w sprawie zakresu obowiązków prorektorów w kadencji 2016-2020, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego postanowienia, organ wskazał, że w dacie złożenia wniosku z dnia [...] września 2017 r., jak również w dacie wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji – [...] listopada 2017 r., toczyło się postępowanie w przedmiocie wznowienia skarżącego w roku akademickim [...] na niestacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...], wszczęte i prowadzone na skutek wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r. W sytuacji, w której toczy się już postępowanie administracyjne w tej samej sprawie, wypełnia się przesłanka określona w art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.), skutkiem czego organ orzekający w pierwszej instancji winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wydane rozstrzygnięcie, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych i prawnych, domagając się jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności oraz ponownego rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu wniesionej skargi, skarżący wskazał, że władze WPiA i [...] dopuszczały się w przeszłości, co też dokonują dzisiaj, naruszania praw studentów niepełnosprawnych. Skarżący podkreślił, że przysługują mu określone gwarancje praw studentów niepełnosprawnych w świetle obowiązujących przepisów prawa krajowego, jak również międzynarodowego. W ocenie skarżącego, postępowanie wobec niego wymienionych organów jest łamaniem jego prawa do nauki. Nadto, skarżący wskazał, że uzasadnienie obu decyzji jest lakoniczne i nie odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącego, nieprawdziwym jest stwierdzenie Prorektora ds. nauczania, że Karta Praw Studenta uchwalona wraz z nowelizacją ustawy – prawo o szkolnictwie wyższym w 2010 r. nie jest prawem powszechnie obowiązującym. Skarżący wskazał także, że organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy jak i rozszerzać jej zakresu. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama sprawa tak pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. Skarżący wskazał nadto, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych ze zmianą Regulaminu studiów i sposobu obliczania końcowej oceny – punktów ze studiów. Pełnomocnik skarżonego, pismem z dnia [...] października 2018 r., uzupełnił wniesioną skargę, wskazując, że w niniejszej sprawie nie ziściły się wszystkie przesłanki uznania istnienia przedmiotowej tożsamości spraw. W obydwu sprawach występują te same podmioty, stan prawny, jednakże ich przedmiot jest jedynie częściowo analogiczny, bowiem we wniosku z dnia [...] września 2017 r., skarżący nie wskazał dokładnie roku akademickiego, od którego chciałby wznowić studia, a nadto, został on oparty na dodatkowej, nowej argumentacji, co powoduje brak całkowitej zgodności stanów faktycznych przedmiotowych spraw. W konsekwencji powyższego, na skutek wniosku datowanego na [...] września 2017 r., organ powinien wszcząć nowe postępowanie w celu merytorycznego rozpoznania sprawy oraz dokonania analizy przedłożonej przez skarżącego dokumentacji i dalej, wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący, nie mając możliwości przedstawienia swojego dodatkowego stanowiska w postępowaniu z wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r., uznał za konieczne i dopuszczalne zainicjowanie nowego postępowania. Pismem wniesionym w odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie Rektora [...], którym utrzymał w mocy postanowienie Dziekana WPiA [...], odmawiające wznowienia skarżącego w roku akademickim [...] na niestacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...]. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o wznowienie studiów pismem z dnia [...] września 2017 r. Organ wskazał jednak, że postępowanie w tym przedmiocie było wówczas w toku. Skarżący, wcześniejszym wnioskiem - z dnia [...] sierpnia 2017 r., również domagał się wznowienia studiów. Organ, po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r., wydał decyzję z dnia [...] września 2017 r., którą wznowił skarżącego na III rok studiów na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim 2017/2018 w trybie studiów niestacjonarnych z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych. Organ zobowiązał skarżącego do zaliczenia wymienionych w decyzji przedmiotów. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując zasady wznowienia, w wyniku czego, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., została ona utrzymana w mocy. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, prawomocnym wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 445/18, uchylił zaskarżoną decyzję. W tym stanie faktycznym, organ, rozpoznając kolejny wniosek skarżącego, odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. W pierwszej kolejności, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.), do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Sprawa dotycząca wznowienia studiów jest niewątpliwie indywidualną sprawą studenta. Wobec powyższego, do prowadzonego postępowania mają odpowiedzenie zastosowanie przepisy k.p.a. W rozpoznawanej sprawie, organy zastosowały przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale również inne uzasadnione przyczyny. Najczęściej będą to względy przedmiotowe, przy czym okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt: II SA/Ke 557/12, LEX nr 1234275). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w momencie złożenia przez skarżącego wniosku z dnia [...] września 2017 r., postępowania wywołane jego poprzednim wnioskiem (z dnia [...] sierpnia 2017 r.), było w toku. W chwili składania nowego wniosku nie zapadła jeszcze decyzja Dziekana. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zachodzi tożsamość spraw zainicjowanych wnioskami z dnia 10 sierpnia i z dnia [...] września 2017 r. Tożsamości sprawy administracyjnej istnieje bowiem wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt: II OSK 1832/16, LEX nr 2524289). Analizując, czy oba wnioski dotyczyły tej samej sprawy, wskazać należy, że w sprawie prowadzonej na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2017 r. i w sprawie rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu, zachowana jest tożsamość podmiotowa. Spornym natomiast jest, czy sprawy te dotyczą tego samego przedmiotu. Pełnomocnik skarżącego wskazuje bowiem, że przedmiot spraw jest jedynie częściowo analogiczny, bowiem we wniosku z dnia [...] września 2017 r., skarżący nie wskazał dokładnie roku akademickiego, od którego chciałby wznowić studia. W ocenie Sądu, powyższe twierdzenia nie znajdują jednak uzasadnienia. Wnioski z dnia [...] sierpnia 2017 r. i z dnia [...] września 2017 r. nie mają istotnych różnic. Jak wynika z uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Po 445/18, skarżący domagał się reaktywowania go w prawach studenta i wyrażenia zgody na wznowienie studiów zaocznych na semestr zimowy w roku akademickim [...] na kierunku prawo. W ocenie Sądu, wniosek ten dotyczy tego samego przedmiotu, co wniosek z dnia [...] września 2017 r., o "wznowienie mi studiów na ZSP WPiA [...]". Wniosek ten również jest opatrzony przez skarżącego adnotacjami, że dotyczy roku akademickiego 2017/2018 i 9 semestru studiów. Wobec tego, Sąd podziela dokonaną przez organy kwalifikację pism skarżącego z dnia [...] sierpnia 2017 r. i z dnia [...] września 2017 r., jako dotyczących tego samego przedmiotu. Na powyższą ocenę nie ma wpływu odmienne językowe sformułowanie roszczeń wnioskodawcy, skoro nie ulega wątpliwości, że istota żądania jest taka sama. Tożsamość złożonych przez skarżącego wniosków przejawia się także w tym, że zostały złożone w tym samym stanie prawnym. W kilkutygodniowym okresie dzielącym składane wnioski nie doszło do nowelizacji istotnych dla sprawy regulacji. Powyższa kwestia nie była także w sprawie sporna. W ocenie Sądu, sprawy zainicjowane złożonym wnioskami cechuje także tożsamość stanu faktycznego. Skarżący w swojej argumentacji wskazuje co prawda, że wniosek z dnia [...] września 2017 r. został oparty na dodatkowej, nowej argumentacji, co powoduje brak całkowitej zgodności stanów faktycznych przedmiotowych spraw, jednakże Sąd nie podziela powyższych twierdzeń. Skarżący nie wskazał dokładnie jakie elementy stanu faktycznego maja odróżniać złożone wnioski, Sąd natomiast, po zapoznaniu się z aktami sprawy o sygn. akt: II SA/Po 445/18, nie dostrzega między nimi istotnych różnic. Uzupełniając wskazać również należy, że wbrew podnoszonym w uzupełnieniu skargi zarzutom, skarżący miał możliwość przedstawienia swojego dodatkowego stanowiska w postępowaniu z wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r., choćby poprzez złożenie w tej sprawie dodatkowego pisma. Sąd nie podziela także zarzutów sformułowanych bezpośrednio przez skarżącego, w treści wniesionej do Sądu skargi. Argumentacja skarżącego nie dotyczy kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący powiela w niej swoje zastrzeżenia co do decyzji zapadłej w wyniku złożenia przez niego wniosku z dnia [...] sierpnia 2018 r., kwestionując zasady wznowienia. Okoliczności te nie są jednak przedmiotem rozpoznawanej sprawy. W ocenie Sądu, w sprawie nietrafne są również zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania (w szczególności art. 6, 7, 77, 107 § 3 k.p.a.). Należy bowiem wskazać, że organ nie może gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie – po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania – wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 września 2015 r., sygn. akt: II SA/Bk 429/15, LEX nr 1796627). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt: II GSK 347/11, LEX nr 1219023). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1, ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego. Wobec powyższego, w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył przepisów dotyczących postępowania dowodowego, a swoje rozważania, zasadnie, ograniczył jedynie do kwestii istotnych dla wydania w sprawie rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania. Z uwagi na powyższe, wniesiona skarga podlega oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).