II SA/Po 453/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-09-19

Skład orzekający: Elwira Brychcy, Wiesława Batorowicz, Tomasz Świstak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jeśli osoba uprawniona otrzymała zaległe alimenty, a jeśli tak, to w jakim zakresie i na jakiej podstawie prawnej?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeśli dotyczy to okresu, w którym świadczenia zostały już wypłacone. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji może dotyczyć jedynie okresu przyszłego. Ponadto, organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego, w szczególności kwestii związanych z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji komorniczej i prawidłowością wypłaty świadczeń.
Stan faktyczny
Wójt Gminy przyznał K. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Po otrzymaniu przez K. K. zaległych alimentów od komornika, Wójt wszczął postępowanie i wydał decyzję uchylającą przyznane świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. K. K. zaskarżyła decyzję SKO, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i sprzeczność między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta G. W. z dnia 22 stycznia 2018 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia alimentacyjnego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta G. W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Decyzją z dnia 10 października 2017 r., nr [...] Wójt G. W. przyznał K. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. W decyzji w skazano, że świadczenie przekazywane będzie do ostatniego dnia każdego miesiąca na wskazane przez wnioskodawczynię konto. Pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. K. K. poinformowała Wójta G. W., że w dniu 2 stycznia 2018 r. otrzymała z kancelarii komorniczej [...] zł tytułem zaległych alimentów należnych od B. K.. Wskazała, iż są to alimenty zaległe w pełnej wysokości zasądzonej przez sąd oraz, iż wypłata nastąpiła na podstawie zatwierdzonego przez sąd projektu planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji komorniczej Pismem z dnia 11 stycznia 2018 r. Wójt G. W. poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie weryfikacji uprawnień K. K. a do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia 22 stycznia 2018 r., nr [...] Wójt G. W. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 10 października 2017 r., nr [...], przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 2 pkt 7, z art. 24 i art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 489 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że strona została poinformowana przez podmiot realizujący świadczenia rodzinne, że zadłużenie na rzecz organu właściwego, to jest Wójta G. W. nie zostało spłacone, zatem otrzymane przez stronę alimenty w trakcie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego są traktowane jako świadczenie nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi w wysokości do zaspokojenia należności kolejności wynikającej z art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wskazał, że strona miała możliwość zwrócenia otrzymanej kwoty do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne, celem ponownego ustalenia należności alimentacyjnych i spłaty ich według ustawowej kolejności , jednakże nie skorzystała z tego prawa. Nadto organ wskazał, iż w związku z otrzymaniem alimentów w styczniu 2018 r. świadczenie alimentacyjne za miesiąc styczeń stronie nie przysługuje. Organ podkreślił, że art. 2 pkt 7d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejności...ą określoną w art. 28 zaległe lub bieżące alimenty do wysokości otrzymanych w tym czasie alimentów. Od decyzji powyższej K. K. odwołała się w terminie prawem przewidzianym. W odwołaniu zarzuciła naruszenia art. 2 pkt 7d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 28 tej samej ustawy. W uzasadnieniu podkreśliła, że świadczenie nienależnie pobrane to tylko i wyłącznie świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego po wypłaceniu zaległych alimentów, co w jej sprawie nie zaistniało, bowiem niezwłocznie po uzyskaniu w styczniu 2018 r. alimentów zaległych od komornika poinformowała o tym organ i zwróciła się z zaprzestanie wypłaty świadczenia z funduszu od miesiąca stycznia. Nadto wskazała, że nie miała wiedzy , że kwota ujęta w planie podziału dla GOPSu W. nie wystarczy do całkowitego zaspokojenia zobowiązań dłużnika wobec funduszu alimentacyjnego, tym bardziej że GOPS W. był uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i nie wniósł jakichkolwiek zarzutów do planu podziału. Podkreśliła, że po zaspokojeniu jej i GOPSu W. pozostała kwota [...]zł, którą otrzymał trzeci w kolejności wierzyciel, co wskazuje, że ilość pieniędzy uzyskanych z egzekucji była wystarczająca dla zaspokojenia wszelkich roszczeń funduszu alimentacyjnego, zaś ewentualny błąd w kolejności zaspokajania wierzycieli nie powinien jej obciążać. Nadto odwołująca się podkreśliła, że w październiku, listopadzie i grudniu 2017 r. pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednakże w tych miesiącach nie otrzymywała żadnych pieniędzy od komornika, co wskazuje, że nie było to świadczenie pobrane niezależnie, to jest w "złej wierze" bowiem w tych miesiącach nie mała podstaw do tego aby nie pobi9erać świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia 9 marca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 pkt 2, 4, 7d, 8 i 11, art. 9, art. 12, art. 15, art. 18, art. 20 i art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów utrzymało w mocy decyzję z dnia 22 stycznia 2018 r., nr [...] W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest przepisem szczególnym wobec art. 163 k.p.a., skutkiem czego postępowanie w sprawie uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego może dotyczyć jedynie aktu, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu może dotyczyć jedynie prawa strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych. Celem takiego postępowania jest bowiem wyeliminowanie decyzji lub jej części wywołującej określone skutki prawne, tworzącej określony stan prawny. Co za tym idzie decyzja administracyjna wydana na tej podstawie jako konstytutywna ma wywołać zmianę stanu prawnego ukształtowanego tym rozstrzygnięciem, a zatem może działać wyłącznie na przyszłość. W ocenie SKO z sentencji decyzji organu I instancji wynika, że dotyczy ona tylko uchylenia wcześniejszego rozstrzygnięcia z dniem, w którym stanie się ona ostateczna. Organ odwoławczy wskazał nadto, że prawidłowe jest powołanie się przez Wójta na art. 2 pkt 7d ustawy 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem strona pobrała w styczniu 2018 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego i pobrała jednocześnie alimenty od komornika, zaś w decyzji przyznającej świadczenie była pouczona, że w takiej sytuacji organ może uchylić decyzję przyznającą. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji w żaden sposób nie odnosi się do października, listopada i grudnia 2017 r. oraz wskazał, że organ I instancji nie był obowiązany do przyłączenia się do planu podziału w sądowym postępowaniu egzekucyjnym i weryfikowania w nim należnej mu należności. Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja dotyczy uchylenia przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie nienależnie pobranych świadczeń. Skargę na powyższą decyzję w terminie prawem przewidzianym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła K. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że otrzymała w styczniu 2018 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, - sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a uzasadnieniem decyzji polegającą na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji uchylającej poprawo doświadczeń od dnia 1 października 2017 r., przy jednoczesnym skazaniu w uzasadnieniu, że rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu administracyjnym w tego typu sprawie może dotyczyć jedynie prawa strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych. Zgłaszając powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę poprzedzającej jej decyzji z dnia 22 stycznia 2018 r. poprzez uchylenie prawa K. K. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 stycznia 2018 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi poza uargumentowaniem jej zarzutów powtórzono nadto dotąd podnoszone zastrzeżenia pod adresem organów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i nie odnosząc się do zarzutów w niej podniesionych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w tak określonych granicach wskazać należy, iż zasługiwała ona na uwzględnienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z szeregiem naruszeń zarówno przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w rozpatrywanej sprawie została zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta G. W. 22 stycznia 2018 r., nr [...] którą orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 10 października 2017 r., nr [...], przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał m.in. art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej ustawa). Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Z uwagi na to, że chodzi w takich sytuacjach o zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła określone prawo, a więc decyzji o charakterze konstytutywnym, zmiana może dotyczyć jedynie okresu przyszłego. Decyzja w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie może dotyczyć okresu, który już upłynął, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Wyżej wymieniona interpretacja wynika zarówno z uregulowań art. 24 i 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i z wyjaśnień zawartych w dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach (por. teza wyroku NSA z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1662/11, gdzie wskazano, że "postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu). Przewidziana w przepisie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów weryfikacja świadczenia może odnosić skutek jedynie na przyszłość" (LEX nr 1120615) i przywołane w uzasadnieniu do w/w wyroku inne orzeczenia NSA, cyt.:" Dokonana w powyższym wyroku wykładnia wskazanych wyżej przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, którą niniejszy skład Sądu podziela nawiązuje do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 597/10, publ. Lex nr 603373. Stanowisko tam zawarte znalazło pełną akceptację w orzecznictwie tego Sądu (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 2010 r., publ. Lex nr 745365, I OSK 899/10, z dnia 28 czerwca 2011 r., publ. CBOIS, I OSK 330/11 i z dnia 14 lipca 2011 r., I OSK 681/11, publ. Lex nr 1082798"). Reasumując brak jest podstaw prawnych do wydawania w oparciu o regulację art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzji zmieniającej ostateczne rozstrzygnięcie, na mocy którego strona pobrała już świadczenia z funduszu. Nie istnieje bowiem podstawa prawna, by w oparciu o omawiany przepis usunąć konsekwencje prawne wywołane przez weryfikowane rozstrzygnięcie, na podstawie którego wypłacono już lub - nie wypłacono, świadczenia. Zdaniem Sądu skoro organ I instancji decyzją z dnia 22 stycznia 2018 r. uchylił decyzję z dnia 10 października 2017 r. nie wskazując zakresu jej uchylenia to należy przyjąć, że uchylił ją w całości, czyli również w części dotyczącej wypłaconych świadczeń. Powyższej oceny Sądu nie zmienia natomiast podkreślany przez SKO fakt, iż w rozstrzygnięciu decyzji organ I instancji wskazał, iż uchylenie następuje z dniem, kiedy decyzja stanie się ostateczna albowiem zakres uchylenia decyzji z dnia 10 października powinien zostać jasno sformułowany i umieszczony w rozstrzygnięciu, a treści tegoż rozstrzygnięcia nie można - jak czyni to organ II instancji domniemywać – z zapisu o treści "z dniem kiedy decyzja stanie się ostateczna". Zapis ten wskazuje bowiem jedynie od kiedy decyzja wywoływać będzie skutki prawne, natomiast nie przesądza w żadnym razie jakiego okresu dotyczy rozstrzygnięcie w decyzji tej zawarte. Sposób sformułowania rozstrzygnięcia decyzji z dnia 22 stycznia 2018 r. wskazuje w ocenie Sądu jednoznacznie, iż uchyla ona decyzję z dnia 10 października w całości, a więc eliminuje ją z obrotu prawnego, także w tym zakresie w jakim stanowiła ona podstawę do wypłacenie na rzecz skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od października do grudnia 2017 r., a więc w czasie, gdy nie otrzymywała ona jakichkolwiek sum z tytułu egzekwowanych alimentów od komornika. Już tylko powyższa okoliczność, to jest naruszenie przez organy obu instancji art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów samodzielne uzasadniała uchylenie tak zaskarżonej decyzji jak i decyzji pierwszoinstancyjnej. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., a decyzja zaskarżona do Sądu także z naruszeniem art. 15 K.p.a. Tak z akt sprawy, jak i z uzasadnień poddanych kontroli sądowej decyzji organów obu instancji nie wynika bowiem w oparciu o jakie dowody poczyniły one istotne dla sprawy ustalenia faktyczne dotyczące rzekomego pobrania przez stronę skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego za styczeń 2018 r., tym bardziej że strona okoliczność tą konsekwentnie kwestionowała. Organ I instancji nie wyjaśnił także w oparciu o jakie dowody ustalił, że suma przekazana przez komornika sądowego następstwie podziału sumy uzyskanej z egzekucji tytułem spłaty zaległości na rzecz funduszu alimentacyjnego nie zaspokajała całkowicie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, zaś organ odwoławczy pomimo zakwestionowania tej okoliczności w odwołaniu nie poczynił w tym zakresie jakichkolwiek własnych ustaleń. Ustaleń tych nie mogły zastąpić rozważania Kolegium zamieszczone w ostatnim akapicie uzasadnienia, a dotyczące braku zweryfikowania należności przez organ I instancji w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, albowiem pomijają one istotę problemu występującego w sprawie, to jest wątpliwość, czy faktycznie zaistniał brak całkowitego zaspokojenia funduszu alimentacyjnego, a jednocześnie rozważań co do zakresu obowiązków organu właściwego dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym Kolegium nie powiązało z treścią jakichkolwiek norm prawnych, co czyni je zupełnie gołosłownymi. Szczegółowego wyjaśnienia wymagało także ustalenie w jaki sposób doszło do wypłacenia skarżącej określonej kwoty tytułem zaległych alimentów wyegzekwowanych przez komornika. O ile bowiem potwierdzi się podnoszona przez stronę okoliczność, że do wypłaty tej kwoty doszło w następstwie prawomocnego postanowienia sadu powszechnego o zatwierdzeniu projektu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, to będzie to okoliczność niewątpliwie istotna prawnie. Wskazać bowiem należy, iż plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji komorniczej jest zagadnieniem z zakresu prawa cywilnego procesowego, a art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest przepisem modyfikującym art. 1025 K.p.c., a więc przepisem procedury cywilnej stosowanym w toku postępowania egzekucyjnego przez komornika i sąd powszechny przy zatwierdzaniu projektu planu podziału. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości w sprawach wszczętych przed 8 września 2016 r. (patrz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw) powstaje przez wydanie przez sąd postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia projektu planu podziału. Sąd, w zależności od jednostkowych okoliczności sprawy, uzupełnia lub zmienia projekt planu podziału komornika, po czym go zatwierdza. Uzupełnienie będzie miało miejsce między innymi wtedy, jeżeli komornik błędnie pominął w planie podziału osoby uprawnione do uczestniczenia w podziale sumy uzyskanej z egzekucji zgodnie z art. 1036 K.p.c. Zmiany mogą być następstwem uzupełnienia planu podziału albo błędnego ustalenia przez komornika zasad pierwszeństwa osób uczestniczących w podziale. Postanowienie sądu o zatwierdzeniu planu podziału sporządzonego przez komornika podlega zaskarżeniu przez złożenie na niego zarzutów zgodnie z art. 1027 § 2 K.p.c. Zarzuty rozpoznaje sąd, który wydał postanowienie o zatwierdzeniu planu podziału. Na postanowienie wydane po rozpoznaniu zarzutów przysługuje zażalenie. Jednocześnie przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że o ile plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji został zatwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądowym to przysługuje mu domniemanie prawidłowości i do czasu jego wzruszenia żaden inny sąd, bądź organ administracji nie może skutecznie powoływać się na wadliwość zatwierdzonego podziału. Prowadzi to bowiem do sytuacji, w której organ administracji kwestionuje zgodność z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego i wkracza w materię rozstrzygnięcia tegoż sądu. Również brak wyjaśnienia tej okoliczności uzasadniał uchylenie decyzji organów obu instancji, albowiem prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może mieć miejsce dopiero po prawidłowym (a więc zgodnym z wymogami K.p.a.) ustaleniu istotnych okoliczności sprawy. Uchylenie decyzji organów obu instancji uzasadnione jest potrzebą przeprowadzenia uzupełniającego postępowania w znacznym zakresie i co do istoty sprawy. W zaistniałej sytuacji procesowej rozstrzyganie wyłącznie przez organ odwoławczy stanowiłoby naruszenie prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez dwie instancje administracyjne. Jedynie na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym Sąd pragnie wskazać, że nieodnosząc się w sposób wnikliwy i wyczerpujący do zarzutów odwołania Kolegium naruszyło także art. 8 i 11 K.p.a. Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zapewnienia jej prawidłowego rozstrzygnięcia w przyszłości wskazać nadto należy, iż Kolegium w żaden sposób nie odniosło się także do oczywiście błędnych rozważań prawnych zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, w tym zapisów zdających się sugerować, iż autor tej decyzji nie rozumie przepisów prawa materialnego, które stosuje. Zauważyć bowiem należy, iż w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 stycznia 2018 r. znalazł się zapis, że świadczeniem nienależnie pobranym są otrzymane przez stronę alimenty w trakcie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz, że to te otrzymane alimenty podlegają zwrotowi w wysokości do zaspokojenia należności kolejności wynikającej z art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zapis ten jest oczywiście błędny, albowiem świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mogą być tylko świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego, a nie przekazane stronie przez komornika wyegzekwowane alimenty. Również obowiązek zwrotu dotyczyć może wyłącznie pobranych świadczeń do wysokości otrzymanych alimentów, a nie samych otrzymanych alimentów, z braku zwrócenia których organ I instancji czyni zasadniczy zarzut kierowany pod adresem skarżącej. Z treści art. 2 pkt 7 lit d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowiącego, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów, wynika przy tym jednoznacznie, że za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu tegoż przepisu mogą być uznane wyłącznie świadczenia wypłacane równolegle (w tym samym okresie) co uzyskiwane niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty. A contrario nie mogą być tak kwalifikowane świadczenia pobrane przed datą otrzymania bieżących lub zaległych alimentów, nawet jeżeli nastąpiło to w tym samym okresie świadczeniowym, co późniejsza wypłata alimentów z naruszeniem kolejności wskazanej w art. 28 ustawy. Zauważyć bowiem należy, iż skoro racjonalny ustawodawca w art. 2 pkt 7 lit. d posługuje się pojęciem okresu, a nie zdefiniowanym w art. 18 tej samej ustawy pojęciem okresu świadczeniowego, to oznacza to, że nie utożsamia okresu o jakim mowa w art. 2 pkt 7 lit. d z okresem świadczeniowym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie wyeliminowanie uchybień wskazanych w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organy winny prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy odnośnie pobrania przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego po 2 stycznia 2018 r. oraz co do ewentualnie zaistniałego braku całkowitego zaspokojenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego o tego czy do wypłacenia skarżącej kwoty zaległych alimentów doszło w następstwie prawomocnego orzeczenia sądowego o zatwierdzeniu projektu planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości dłużnika. W zależności od poczynionych ustaleń organy winny ustalić czy w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia bądź zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy, której strona nabył prawo doświadczenia, pamiętając o prawidłowym skonstruowaniu sentencji decyzji oraz jednoznacznym zweryfikowaniu, która z wskazanych w art. 24 ust. 1 trzech odrębnych przesłanek wydania takowej decyzji zaktualizowała się w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie mógł uwzględnić zawartego w skardze wniosku o zmianę decyzji z dnia 22 stycznia 2018 r., albowiem sąd administracyjny jedynie kontroluje działanie organów administracji i nie zastępuje ich w rozstrzyganiu spraw, a jednocześnie w ustawie P.p.s.a. brak jest podstawy prawnej dla wydania przez sąd tego rodzaju jak wnioskowane w skardze rozstrzygnięcia. Sąd mimo odpowiedniego wniosku zawartego w skardze nie orzekł o kosztach postępowania, co aktualizuje po stronie skarżącej uprawnienie o jakim mowa w art. 157 § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło