II SA/Po 50/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2010r. sprawy ze skarg S. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2009 r. Nr [...] , Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżone decyzje, II. przyznaje adwokatowi R. H. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem podatku od towarów i usług oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa III. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. /-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ . Zieliński Decyzją nr [...] z dnia [...] 2009r - na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. art. 1a, art. 2 pkt 10, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 ust. 2, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 1 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009r. nr 1 poz. 7), Burmistrz Miasta i Gminy Sz. przyznał D. B. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, w wysokość 110,- zł miesięcznie, na okres od 1 października 2009r do 30 września 2010r. wskazując, iż dłużnikiem alimentacyjnym jest S.B. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2009r- na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. art. 1a, art. 2 pkt 10, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 ust. 2, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 1 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009r. nr 1 poz. 7), Burmistrz Miasta i Gminy Sz. przyznał T. B. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, alimentacyjne, w wysokości 110,- zł miesięcznie, na okres od 1 października 2009r do 30 września 2010r, wskazując, iż dłużnikiem alimentacyjnym jest S. B. Odwołanie od obu ww. decyzji wniósł S. B., na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec D. B. i T. B., wskazując iż nie zgadza się z tymi decyzjami i żąda wstrzymania ich wykonania. W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, że z jego świadczenia otrzymywanego z KRUS potrącane są należności alimentacyjne na rzecz jego małoletnich dzieci, a D. i T. B. są już pełnoletni. S. B. oświadczył też, że jest osobą schorowaną a na życie, miesięcznie pozostaje mu 300,- zł. Decyzją z dnia [...] 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. umorzyło postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem wniesionym przez S. B. w sprawie dotyczącej wyżej opisanej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Sz. nr [...] . Tego samego dnia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydało analogiczną decyzję w sprawie wniesionego przez S. B. odwołania, dotyczącego wyżej opisanej decyzji Burmistrz Miasta i Gminy Sz. nr [...] . Pismem procesowym z dnia 9 stycznia 2010 r. skargi na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniósł S. B., wskazując, że przez wiele lat płacił alimenty na rzecz małoletnich dzieci i nie może się zgodzić z tym, iż świadczenie alimentacyjne zostało przyznane dzieciom pełnoletnim. Zarzucił, iż organy obu instancji nie zadały sobie trudu by sprawdzić - np. poprzez wywiad środowiskowy zasadność przyznania tego świadczenia jego dzieciom. Zakwestionował również stanowisko organów, iż skarżący – S. B. nie jest stroną tych postępowań administracyjnych. W odpowiedzi na obie skargi (k. 14 i 93 akt sądowych) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skarg wniesionych na obie ww. decyzje. Zarządzeniem sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z dnia 10 czerwca 2010 r. uznano, iż skarga wniesiona przez S. B., od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., z dnia [...] 2009r ([...] ), jest jednocześnie skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., z dnia [...] 2009r ([...]). Sprawa dot. tej drugiej decyzji została zarejestrowana pod sygn. II SA/Po 373/10. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia obie sprawy, dotyczące obu skarg na ww. decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nadto określił, iż dalsze postępowanie będzie prowadzone pod sygn. II SA/Po 50/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Pomimo, iż skargi nie zawierały żadnych argumentów, które zasługiwałyby na uwzględnienie, ich wniesienie umożliwiło Sądowi dokonanie z urzędu kontroli zaskarżonych decyzji, a w konsekwencji ich uchylenie. W zakresie dotyczącym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nr [...] zważyć należy, iż decyzja Organu I instancji została doręczona D. B. w dniu 29 września 2009r, a fakt odbioru został potwierdzony złożeniem podpisu na rewersie decyzji. Tryb doręczenia decyzji został wyjaśniony przez dyrektora OPS w Sz. w piśmie z dnia 17 sierpnia 2010r, (k. 87 akt sądowych). Tak więc dla S.B. - podmiotu, który został w postępowaniu administracyjnym pominięty, termin do złożenia odwołania biegł właśnie od daty doręczenia decyzji D.B., czyli od 29 września 2009r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2008r. sygn. akt I SA/Wa 417/08, LEX nr 516017). Tym samym S. B. terminowi temu uchybił, albowiem odwołanie datowane na dzień 9 listopada 2009r. złożył 10 listopada 2009r.(akta Organu I instancji). W tym stanie rzeczy Organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności rozważyć wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, a nie umarzać postępowanie odwoławcze. Stwierdzając powyższe Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w wyroku z dnia 24 października 2007r. (II SA/Ol 805/07), LEX 400487, w którym stwierdzono, iż kwestia ustalenia interesu prawnego stanowi jeden z elementów merytorycznego rozpoznania sprawy; w przypadku bowiem ustalenia, iż odwołujący się jest stroną postępowania, organ odwoławczy rozpatruje jego odwołanie merytorycznie. Natomiast gdy organ uzna, że odwołujący nie ma przymiotu strony, umarza postępowanie odwoławcze. Jednakże wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wszczyna postępowania odwoławczego, a jedynie nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia. Jeśli nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, to organ nie może rozstrzygać merytorycznie w kwestii istnienia lub braku interesu prawnego wnoszącego odwołanie. Z kolei w wyroku z dnia 25 listopada 2009r. (IV SA/Po 694/09 - publikowane w Internecie - cbois.nsa.gov.pl), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził między innymi, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.) Pogląd ten również zasługuje na akceptację. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie o nr [...], naruszyło przepisy postępowania, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W zakresie dotyczącym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, iż organ odwoławczy nie zbadał czy zaskarżona w tym postępowaniu decyzja nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy Sz. znalazła się w obrocie prawnym. W aktach sprawy na rewersie ww. decyzji Burmistrza znajduje się odręcznie sporządzona adnotacja "28.10.09" i podpis: "B.". Organ Odwoławczy nie ustalił kto w istocie odebrał przedmiotową decyzję i czy doręczenie to było skuteczne, to znaczy czy nie zostały naruszone przepisy rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Gdyby okazało się, że decyzję doręczono osobie nieuprawnionej - w świetle ww. przepisów - do odbioru korespondencji (np. małoletniemu domownikowi) to oznaczałoby to, iż decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a zatem nie ziściłyby się przesłanki do wniesienia odwołania. Sąd z urzędu próbował kwestię tą wyjaśnić i zwrócił się o jej wyjaśnienie przez dyrektora OPS w Sz.. Z odpowiedzi z dnia 17 sierpnia 2010r wynika jednakże wyłącznie to, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 28 października 2009r. osobie o nazwisku B.. Sąd nie uzyskał jednak informacji czy jest możliwe sprecyzowanie tej okoliczności, np. poprzez złożenie pisemnego oświadczenia przez osobę, która w imieniu organu decyzję doręczała. Wątpliwości te musi wyjaśnić w toku ponownego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze i w zależności od poczynionych ustaleń podjąć stosowną decyzję. W szczególności gdy okaże się, że decyzja została doręczona prawidłowo Organ II instancji winien rozważyć wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, albowiem odwołanie S. B. od decyzji Organu I instancji nr[...] byłoby wniesione w terminie, (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Gd 747/08, LEX nr 485352). Gdyby jednak nie udało się ustalić kto odpis przedmiotowej decyzji odebrał, lub okazałoby się, że korespondencję adresowaną do T. B. doręczono osobie nieuprawnionej do odbioru korespondencji, konieczne byłoby prawidłowe jej doręczenie T. B. co umożliwiłoby wniesienie odwołania. W takiej sytuacji zakresie już wniesionego przez S. B. w dniu 10 listopada 2009r. odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. nr [...], należy stwierdzić, iż niedopuszczalne jest wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona lub ogłoszona stronie (B. Adamiak "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Toruń 1996, s. 575). Organ II instancji winien więc rozważyć stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a. Reasumując, również w sprawie o nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, a naruszenie to także miało wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe istotne naruszenia przepisów postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., uchylił obie zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W toku ponownego postępowania Organ II instancji winien wziąć pod uwagę wytyczne i uwagi Sądu wskazane powyżej. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Na podstawie § 18 ust. 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002r, nr 163, poz.1348 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał reprezentującemu skarżącego - adw. R.H., kwotę 292,80 zł (w tym 52,80 tytułem podatku od towarów i usług) z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17 ,- zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. /-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Zieliński