II SA/Po 508/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor Sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na uchwałę Rady Miejskiej Ostrzeszów z dnia 30 września 2021 r. nr XXXIX/347/2021 w przedmiocie statutu sołectwa postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu D. G. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia 18 czerwca 2025 r., D. G. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miejskiej Ostrzeszów (dalej jako: "organ") nr XXXIX/347/2021 z dnia 30 września 2021 r. w sprawie nadania statutu Sołectwu Myje (dalej jako: "uchwała"). Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 5a oraz art. 30 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez zaniechanie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami przyjęcia statutu Sołectwa Myje, co miało wpływ na dalsze czynności związane z wyborem sołtysa i rady sołectwa, a także art. 7, art. 10 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowego postępowania dowodowego, co miało wpływ na treść zarządzenia i podejmowane w sprawie czynności. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, przyznanie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowanie niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że w dniu 19 maja 2024 r. złożył protest wyborczy dotyczący ważności wyborów sołtysa i rady sołeckiej miejscowości Myje, odbytych w dniu 9 maja 2024 r., na podstawie statutu Sołectwa Myje przyjętego zaskarżoną uchwałą przez organ. W opinii skarżącego zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny, gdyż został on pozbawiony uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego. W tym zakresie skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 224/20 w myśl którego: "skutkiem przyjęcia uchwały, dla której zastrzeżono wymóg obligatoryjnych konsultacji, bez ich faktycznego przeprowadzenia, jest jej kwalifikowana wadliwość. W takim przypadku zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności w trybie nadzoru". Według skarżącego statut jednostki pomocniczej jest aktem prawa miejscowego, a jego przyjęcie bez wymaganych i obligatoryjnych konsultacji z mieszkańcami nie może powodować, że jest on prawnie wiążący. Wobec czego przeprowadzenie w oparciu o jego postanowienia wyborów nie może być skuteczne i ważne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości wskazując, że konsultacje dotyczące zaskarżonej uchwały odbyły się zgodnie z przyjętymi w uchwale Rady Miejskiej O. nr [...] z dnia 24 lutego 2020 r. zasadami i trybem przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Miasta i Gminy O.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić z uwagi na niewykazanie przez skarżącego naruszenia interesu prawnego, w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.; dalej jako: "u.s.g."). Sąd uznał, że w istocie skarżący nie wskazał ani pośrednich, ani bezpośrednich skutków prawnych dotyczących sfery jego praw i obowiązków, a związanych z zaskarżoną uchwałą. Treść skargi nie wskazuje wprost związku przyczynowo-skutkowego, w wyniku którego skarżący pozbawiony został swoich praw, gdyż ten ograniczył się jedynie do przytoczenia stanowiska sądu zapadłego w innym stanie faktycznym, gdy skarga wniesiona została przez prokuratora, którego legitymacja skargowa wynika z art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), stanowiącym, że prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. W stanie faktycznym niniejszej sprawy należałoby powtórzyć za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w postanowieniu z 14 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1281/23, że legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę organu stanowiącego gminy została uregulowana w art. 101 ust. u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnoszona na powołanej podstawie prawnej skarga jest przysługującym każdemu podmiotowi prawnym środkiem ochrony realnego, własnego interesu prawnego lub uprawnienia przed rzeczywistym, nielegalnym wkroczeniem w te interesy i uprawnienia przez organ gminy wydający akt generalny (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1033/07). Istotne jest jednak to, że interes prawny, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i na który to przepis powołał się skarżący, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną osoby wnoszącej skargę. Innymi słowy, zapisy zaskarżanej uchwały, powinny z racji konkretnego brzmienia przepisu prawa oddziaływać na sferę praw lub obowiązków skarżącego. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (por. wyrok NSA z 18 września 2003 r., sygn. akt II SA/2637/02). W konsekwencji skarżący musi wykazać związek pomiędzy zaskarżonym aktem a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną, polegający na tym, że akt wpływa na jego sferę prawnomaterialną, wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego, pozbawiając go pewnych uprawnień albo uniemożliwiając ich realizację (por. wyrok NSA z 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1761/12). Sąd, rozpoznający tego rodzaju skargę, zobowiązany jest natomiast do zbadania, czy będąca przedmiotem skargi uchwała, narusza chroniony interes prawny lub uprawnienie skarżącego, a nie interesy innych osób. Dopiero wykazanie takiego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę na uchwałę organu, otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania, przy czym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego, niepewnego, ale powinno być realne i aktualne (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 2019/06). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się również, że skarga złożona na podstawie art. 101 u.s.g. nie może być wnoszona w interesie publicznym. Ochrona interesu publicznego realizowana jest w trybie postępowania nadzorczego przez organ nadzoru, albo przez inne powołane do tego organy, w tym m.in. prokuraturę. Mając na uwadze przedstawiony wyżej sposób rozumienia interesu prawnego, w ocenie Sądu, skarżący nie przedstawiając konkretnego związku pomiędzy rzekomym nieprzeprowadzeniem konsultacji społecznych projektu uchwały, a sferą jego praw i wolności, które zostały naruszone, nie wykazał, aby zaskarżona uchwała dotyczyła jego własnego, indywidualnego, konkretnego interesu prawnego oraz naruszała ten interes prawny – to znaczy nie wykazał istnienia związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną, wyznaczoną regulacjami o charakterze materialnoprawnym. Podkreślić należy, że to po stronie skarżącego leżało wykazanie tego interesu prawnego. Rolą sądu administracyjnego nie jest bowiem zastępowanie strony w poszukiwaniu naruszeń jej praw lub uprawnień. Sąd zwraca przy tym uwagę, że skarżący stwierdził, że w dniu 19 maja 2024 r. złożył protest wyborczy i wyraził ogólne niezadowolenie z wyniku wyborów sołtysa i rady sołeckiej Sołectwa Myje. Powyższe stanowi niewątpliwie o istnieniu interesu faktycznego, a nie prawnego do wniesienia przedmiotowej skargi. Dalsza część uzasadnienia skargi wskazuje z kolei, że skarżący działać chce w interesie publicznym. Niezbędną przesłanką korzystania prawa do Sądu w trybie art. 101 u.s.g. jest natomiast naruszenie indywidualnego interesu prawnego, to znaczy, że przepis ten nie może być podstawą prawną do wniesienia skargi w interesie publicznym. Skarga wnoszona w tym trybie nie ma charakteru actio popularis, a więc wszelkie zarzuty i argumenty odwołujące się do interesu publicznego nie mają żadnego znaczenia dla oceny skuteczności wniesienia indywidualnej skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 164/24). Podsumowując, skarżący nie wykazał, aby zaskarżona uchwała naruszała jego indywidualny, osobisty, własny i dotyczący bezpośrednio jego sfery prawnej interes. Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a oraz § 3 P.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). Zwrotu uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 300 zł Sąd dokonał na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (pkt. 2 sentencji postanowienia).