II SA/Po 51/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. z dnia 2 listopada 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Poznaniu z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie: warunków zabudowy; postanawia wniosek oddalić /-/D. Rzyminiak - Owczarczak Skarżący R. M. w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 21 października 2009 r. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500,00 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 100,00 zł (k.25). W uzasadnieniu wniosku podał, iż zaistniały nowe niekorzystne okoliczności w jego sytuacji ekonomiczno-finansowej. Wezwany przez Sąd do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 80 akt). W uzasadnieniu wniosku argumentował, że uzyskuje minimalne dochody, przebywa bowiem na zasiłku chorobowym. Leczy się na różne schorzenia. Nadto wskazał, że organy egzekucyjne prowadzą egzekucję z jego nieruchomości. W rubryce dotyczącej stanu rodziny podał, że ma syna w wieku sześciu lat. Oświadczył, że posiada zakładowe mieszkanie o powierzchni 30 m-, pozostałe nieruchomości opisał w załączniku do wniosku. Nadto oświadczył, że nie ma żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Do wniosku o prawo pomocy wnioskodawca dołączył załącznik, w którym złożył szczegółowe oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wnioskodawca oświadczył, że jest żonaty i ma czworo dzieci w wieku 30, 8, 6 i 5 lat, przy czym najstarszy syn pracuje, a jego zarobki nie są mu znane, prowadzi bowiem odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że jest z żoną w separacji, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie zamieszkują w tym samym miejscu, nie są zameldowani pod tym samym adresem. W małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca podał, że nie są mu znane dochody oraz źródła utrzymania żony. Oświadczył, że zatrudniony jest w przedsiębiorstwie budowy dróg od dnia 23 grudnia 2003 r. na pół etatu z poborami [...]zł, od dnia 1 lutego 2007r. na cały etat z poborami w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W dniu 31 grudnia 2008 r. złożył wniosek do pracodawcy o zwolnienie z pracy w związku ze złym stanem zdrowia. [...]W dniu 2 stycznia 2009r. złożył wniosek do ZUS o przyznanie renty. Otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł. Dalej wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Następnie wnioskodawca opisał posiadane nieruchomości: - działka nr [...] w P. przy ul. [...], o powierzchni [...]ha (KW nr [...] ), obciążona hipoteką na łączną kwotę[...] mln. zł, zajęta, przez komornika sądowego, wszczęta jest egzekucja z tej nieruchomości, - współwłasność działki nr [...] w S. o powierzchni [...]m2 (Kw nr [...]), na której znajduje się rozpoczęta budowa domku letniskowego w ramach samowoli budowlanej, działka znajduje się we współwłasności z byłą żoną, nie dokonano podziału majątku, wszczęta jest egzekucja z tego majątku, - działka nr [...]w S. o powierzchni[...]m2, egzekucja z tej nieruchomości jest na etapie przysądzenia własności, nabywcy wpłacili całą kwotę ceny (sygn. akt SR w G. [...]), - działka nr [...]w S., niezabudowana, egzekucja z tej nieruchomości jest na etapie przysądzenia własności, nabywcy wpłacili całą kwotę ceny (sygn. akt SR w G. [...]), Nadto wnioskodawca podał, że nie jest właścicielem żadnego mieszkania oraz innych nieruchomości, nie posada żadnych ruchomości, nie posiada samochodu, wyrobów ze złota, platyny i podobnych. Podał także, że jest zobowiązany wyrokami sądowymi do ponoszenia renty alimentacyjnej na trzech małoletnich synów w łącznej wysokości 1.500 zł miesięcznie, po 500 zł na każdego z nich (sygn. akt SR w Poznaniu VIII RC 709/03, VIII RC 112/05/2). Wskazał, że alimenty nie są regulowane z powodu braku środków. Wnioskodawca zobowiązany jest także do ponoszenia renty na rzecz E. M. po 800 zł miesięcznie na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2002r. (sygn. akt IC 2074/99), podał, że renta ta nie jest regulowana z powodu braku środków. Wnioskodawca podał, że wydatki miesięcznego utrzymania zamykają się w kwocie 850 zł, w tym na zakup leków w wysokości 185 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada własnego konta bankowego. Rozpatrujący przedmiotowy wniosek referendarz sądowy uznał, iż opisane wyżej oświadczenie majątkowe było niewystarczające. W trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia poprzez: nadesłanie odpisu rocznego zeznania podatkowego PIT za 2008 r., podanie czy Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. zakończyło swoją działalność, a jeżeli tak to zwrócono się o przedłożenie orzeczenie o wykreśleniu go z Krajowego Rejestru Sądowego wraz z podaniem sposobu rozdysponowania majątku w toku likwidacji spółki, w szczególności jaki majątek otrzymał skarżący jako jego jedyny właściciel. Natomiast w przypadku, gdyby Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. nadal funkcjonowano, zwrócono się o przedłożenie dokumentacji podatkowej i finansowej za ostatni rok obrotowy. Zwrócono się o przedłożenie odpisów zawiadomień o wszczęciu egzekucji z opisanych wcześniej nieruchomości w P. przy ul [...] oraz w S. wraz z podaniem wysokości środków jakie przekazano wnioskodawcy na skutek zakończonej egzekucji z nieruchomości. Nadto z uwagi na fakt, że wnioskodawca podał, iż utrzymuje się jedynie ze świadczenia chorobowego, a jego wydatki zamykają się kwotą 850 zł zwrócono się o podanie, z jakich źródeł finansowania pokrywa koszty swojego utrzymania ponad uzyskiwane świadczenie chorobowe. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył jedynie rachunek zysków i strat Przedsiębiorstwa A na dzień 31 grudnia 2008r. z którego wynika, że przychody wyniosły [...]zł oraz poniesiono koszty działalności w wysokości [...] zł, zatem rachunek ten zamknął się stratą w wysokości - [...]zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2009 r. przedmiotowy wniosek został rozpatrzony odmownie. R. M. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, iż w sposób rzetelny i wyczerpujący wykazał, że nie jest w stanie – przy dochodach w wysokości [...] zł – uiścić wpis sądowy bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Z tych przyczyn powinien prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując złożony wniosek zważyć należy, iż jest on drugim, jaki R. M. złożył w związku z ciążącym na nim obowiązkiem uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, a wcześniejsza odmowa przyznania prawa pomocy podlegała ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 5 października 2009r. oddalił jego zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 6 sierpnia 2009r. W konsekwencji orzeczenia sądu drugiej instancji uprawomocniło się postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009r. stwierdzające, że skarżący nie spełnia przesłanek uprawniających do skorzystania z prawa pomocy w części. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolite jest stanowisko, że każde prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd co do ustaleń w nim zawartych (sygn. akt II GZ 14/06, II GZ 25/05, II GZ 101/05). Oznacza to, że strony i sąd mają obowiązek przyjmować, że rozstrzygnięta kwestia prawna kształtuje się tak, jak ustalono w orzeczeniu. Ponowne złożenie przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i z tej przyczyny nie ma wpływu na bieg terminu określonego w ustawie. Tylko wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w tym przedmiocie powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia. Wobec powyższego kluczową kwestią jest ustalenie, czy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, uzasadniająca odmienną ocenę możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych. Na stronie ciąży bowiem obowiązek wykazania, iż w obecnym stanie zasługuje na zastosowanie dobrodziejstwa prawa pomocy. Wskazać należy, iż na tym etapie postępowania wnioskodawca złożył szerokie oświadczenie co do jego stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego, które jednakże w świetle informacji zawartych w aktach sprawy wymagały weryfikacji. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wnioskodawca zajmuje stanowisko prezesa zarządu w Przedsiębiorstwie A Sp. z o.o., przy czym z jak wynika z wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego, złożonego do akt sprawy zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt II SA/Po 303/08, jedynym udziałowcem tego podmiotu gospodarczego jest właśnie wnioskodawca, a wartość nominalna posiadanych udziałów wynosi [...]. Wnioskodawca powoływał się na pogorszenie sytuacji finansowej i majątkowej oraz na znaczne ograniczenie dochodów i zlicytowanie nieruchomości, jednak okoliczności te wymagały wyjaśnienia i udokumentowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że do roku 2008 wnioskodawca prowadził dochodową działalność gospodarczą (k. 47 akt). W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniały konieczność uzyskania dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, tym bardziej, że na etapie rozpatrywania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzono rozbieżności w wyjaśnieniach wnioskodawcy co do jego stanu majątkowego. W konsekwencji, za niewystarczające uznać należało samo twierdzenie, że w chwili obecnej wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, a z jego nieruchomości prowadzi się egzekucję. Zakończenie działalności prowadzonej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga przeprowadzenia procedury likwidacji spółki i wykreślenia jej z Krajowego Rejestru Przedsiębiorców. Skoro wnioskodawca był jedynym właścicielem przedsiębiorstwa, to winien na wezwanie podać, czy likwidacja spółki została wszczęta i zakończona, oraz czy po ewentualnej likwidacji pozostał w jego dyspozycji jakiś majątek lub wolne środki finansowe. Informacja w tym zakresie pozwoliłaby określić jego rzeczywiste i aktualne możliwości płatnicze. Wnioskodawca tymczasem nie złożył żadnego oświadczenia w tym przedmiocie i nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, że chociażby rozpoczął proces likwidacji przedsiębiorstwa. Przedłożył tylko rachunek zysków i strat Spółki na dzień 31 grudnia 2008 r., z którego co prawda wynika strata finansowa, lecz okoliczność ta nie zwalniała go z obowiązku wyjaśnienia, czy sytuacja ta nie uległa zmianie w 2009 r. Okoliczność, że w dniu 31 grudnia 2008r. złożył wniosek do pracodawcy o zwolnienie z pracy w związku ze złym stanem zdrowia nie oznacza bowiem, że przestał być właścicielem przedsiębiorstwa A co może skutkować uzyskiwaniem dochodów z tego tytułu. Wnioskodawca podał, że przeprowadzono egzekucję z jego nieruchomości, ale z informacji podanej przez wnioskodawcę nie wynikało, że po jej zakończeniu nie pozostały mu jakieś wolne środki. Na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi. Wnioskodawca nie złożył żadnych przydatnych wyjaśnień w tym zakresie. Nadto sam podał, że utrzymuje się jedynie ze świadczenia chorobowego w kwocie [...] zł miesięcznie i jednocześnie na pokrycie swoich wydatków przeznacza miesięcznie kwotę 850 zł. Nie wyjaśnił z jakich źródeł finansowania pokrywa istniejącą różnicę. W tej sytuacji brak możliwości zweryfikowania twierdzenia skarżącego co do jego aktualnej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, by jego sytuacja finansowa i majątkowa na tyle uległa zmianie, aby obecnie uprawnionym był do skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. W istocie bowiem brak pełnej informacji o jego realnej sytuacji majątkowej i finansowej. Stąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak