II SA/Po 514/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3 i 4, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: "u.p.s.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") odmówił przyznania K. K. zasiłku celowego na zwrot kosztów zakupu: termostatu w kwocie [...]zł, packi tynkarskiej w kwocie [...]zł, dodatkowej żywności w kwocie [...]zł, pilarki oraz oleju napędowego w kwocie [...]zł, artykułów biurowych w kwocie [...]zł, lekarstw w kwocie [...]oraz zasiłku celowego na zakup pieca olejowego w kwocie [...]zł, folii w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskami z dnia [...] r., [...] r., [...] r. K. K. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zwrot kosztów zakupu i na zakup opisanych wyżej przedmiotów. Na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] r., ustalono, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięczne, przyznanego na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Ponadto jest objęty pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący od 2001 r. zamieszkuje w murowanej i ocieplonej altanie ogrodowej na terenie rodzinnych ogródków działkowych, na działce należącej do jego ojca. Altana składa się z pokoju, aneksu kuchennego, toalety i stryszku. Nie ma w niej łazienki. Niemniej skarżący może korzystać z łazienki w domu ojca, znajdującym się niedaleko ogródków działkowych. Do altany doprowadzona jest woda i energia elektryczna, a nadto obiekt ten ogrzewany jest piecykiem na węgiel lub grzejnikiem olejowym na prąd. Sklarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie poszukuje on jednak pracy we własnym zakresie oświadczając, że ma bardzo dużo innych zajęć, a znalezieniem mu zatrudnienia powinien zająć się PUP. Następnie Prezydent Miasta P. przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, oraz przedstawił wykaz 33 decyzji wydanych w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r., na mocy których przyznano skarżącemu wsparcie finansowe na zaspokojenie jego potrzeb życiowych. Łączna kwota uzyskanych w tym okresie świadczeń wyniosła [...] zł, co w przeliczenia na jeden miesiąc daje kwotę [...]zł. Organ I instancji uznał zatem, że nie zachodzą podstaw do przyznania środków pieniężnych na zwrot zakupionej w październiku 2016 roku dodatkowej żywności, gdyż potrzeba ta została już zaspokojona – skarżącemu decyzją z dnia [...] r. przyznano zasiłek celowy na żywność w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od [...] r. do [...] r. Odnosząc się do pozostałych żądań, organ I instancji wskazał, że ich zakup niestanowił zaspokojenia niezbędnej potrzeby, ponadto skarżący był w stanie dokonać ich zakupu z posiadanego dochodu. Podkreślono, że skarżący nie ponosi żadnych opłat związanych z eksploatacją budynku czy też zakupem leków. Przyznanie pomocy finansowej na zakup nowego pieca olejowego w sytuacji, gdy skarżący posiada nadal sprawny piec tego rodzaju organ uznał za zbyteczne w świetle art. 39 ust. 2 u.p.s. Ponadto zakup folii do wyłożenia oczka wodnego nie jest również niezbędną potrzebą bytową. Organ wskazał również, że odrębną decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącemu pomoc finansową w postaci zasiłku celowowego na zakup opału w kwocie [...]zł, zwrot za zakupione leki w kwocie [...]zł oraz na usługę fryzjerską w kwocie [...]zł. Pismem z dnia [...] r. K. K. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] r. Decyzją z dnia 20 kwietnnnia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, wskazując dodatkowo na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Pismem z dnia [...] r. K. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] r., wskazując, że jest niezadowolony z wydanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wynika przy tym z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto ustawodawca wskazuje w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058), że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 634,00 zł. Trzeba przy tym od razu zaznaczyć, że ustawodawca używa w art. 39 ust. 1 u.p.s. wyrazu "może", pozostawiając tym samym organom administracji publicznej pewien luz decyzyjny w kwestii przyznania albo odmowy rozważanego świadczenia z pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2008 r., II SA/Bk 137/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie zasiłku celowego może być arbitralne. Przeciwnie, dopiero zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i rozważenie go jako całość oraz przekonujące uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu dowolności. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zauważyć, że K. K., zgodnie z danymi zawartymi w aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Kwotę tę stanowi zasiłek okresowych przyznany na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Konsekwentnie zatem skarżący spełniał wymóg z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą pytania, czy żądania zgłoszone przez skarżącego podlegają zaspokojeniu w trybie art. 39 ust. 1 u.p.s. W tej mierze Sąd podzielił w pełni stanowisko organów pomocy społecznej. Trzeba bowiem zauważyć, że wyrażenie "niezbędna potrzeba bytowa", użyte w art. 39 ust. 1 u.p.s., odnosi się do potrzeb, których zaspokojenie uzasadnione jest podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, który w sposób przykładowy został wskazany w art. 39 ust. 2 u.p.s. Pojęcie to ma zarazem charakter niedookreślony, a jego konkretyzacja następuje przez uwzględnienie okoliczności indywidualnego przypadku rozstrzyganego przez organy administracji publicznej. Analizując z tej perspektywy żądanie zgłoszone we wnioskach z dnia [...] r., [...] r. i [...] r. należy najpierw wskazać, że zakup żywności należy do niezbędnych potrzeb życiowych, które co do zasady podlegają zaspokojeniu przez przyznanie zasiłku celowego. Niemniej z materiału dowodowego wynika, że skarżącemu przyznano zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności w miesiącach październik – grudzień 2016 r. Tym samym omawiana potrzeba została już zaspokojona i nie podlegała ponownemu finansowaniu ze środków pomocy społecznej. Ponadto niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego należy także zaliczyć koszt zakupu leków. Zaliczenie określonego żądania do niezbędnych potrzeb życiowych nie oznacza jednak automatycznego zaspokojenia jej ze środków publicznych. Kierując się bowiem zasadą pomocniczości wyrażoną w art. 3 i 4 u.p.s., należy przyjąć, że zaspokojeniu podlegają tylko te potrzeby, które nie mogą być zrealizowane samodzielnie przez wnioskującego (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lipca 2007 r., II SA/Bk 360/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że decyzjami z dnia [...] r., [...], i z dnia [...] r., [...], skarżącemu przyznano: (1) zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na energię, gaz i leki, (2) zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup opału, usługę fryzjerską i zwrot zakupu leków (w wysokości [...] zł). Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący osiąga dochód miesięczny z tytułu zasiłku okresowego – mając zabezpieczoną pomoc finansową na zakup żywności, nie ponosząc kosztów związanych z eksploatacją zajmowanego budynku oraz mając refundowane przez organy pomocy społecznej koszty opału, gazu, energii elektrycznej – organy administracji publicznej słusznie uznały, że koszt zakupu leków w październiku 2016 r. w kwocie [...]zł powinien być pokryty ze środków własnych skarżącego. W pozostałym zakresie żądania zgłoszone przez skarżącego nie podlegały finansowaniu ze środków pomocy społecznej, gdyż nie stanowiły one niezbędnej potrzeby życiowej. Skarżący nawet nie starał się wykazać przydatności powyższych przedmiotów. Ich niezbędność nie wynika również ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Słusznie też organy administracji uznały, że wymienione wyżej potrzeby mogły być zaspokojone z otrzymywanego przez skarżącego zasiłku okresowego. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).