II SA/Po 517/20
WyrokWSA w Poznaniu2020-11-25
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych (w tym niedoręczenie go stronie), może zostać uznane za dotknięte rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności w trybie nadzwyczajnym?Ratio decidendi
Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym niedoręczenie postanowienia stronie, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności postanowienia w trybie nadzwyczajnym. Rażące naruszenie prawa musi mieć charakter materialnoprawny lub być tak oczywiste i skuteczne, że wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie zastępuje postępowania odwoławczego, a zarzut pozbawienia strony udziału w postępowaniu może być podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2018 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Spółka dowiedziała się o tym postanowieniu dopiero w czerwcu 2018 r. i złożyła wniosek o stwierdzenie jego nieważności, zarzucając m.in. rażące naruszenie prawa i niedoręczenie postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego. Spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 roku sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. firma [...] Sp. z o.o. Oddział [...] wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie hali magazynowo-produkcyjnej oraz wiaty magazynowej na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], gmina [...].
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] (zwany dalej: Burmistrz), na podstawie art. 64 § 2 Kpa, wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku.
Po uzupełnieniu wniosku, postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. (zwanym dalej: postanowienie Burmistrza), znak: [...], Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wskazanego wyżej przedsięwzięcia z uwagi na okoliczność, iż planowane przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71, zwanym dalej: Rozporządzenie), dla których zachodzi konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. Centrum Logistyczno Inwestycyjne [...] Sp. z o.o., z siedzibą w [...] (zwane dalej: skarżąca; Centrum), reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2018 r.
Wniosek ten skarżąca złożyła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
O postanowieniu Burmistrza skarżąca dowiedziała się, według jej oświadczenia, dopiero w związku z doręczeniem jej, w dniu [...] czerwca 2018 roku, decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2018 r. o warunkach zabudowy, z którego skarżąca powzięła wiedzę o wydaniu takiego postanowienia, a następnie zapoznała się z pełną treścią tego postanowienia na skutek wglądu do akt sprawy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią spornego postanowienia, pełnomocnik skarżącej, dnia [...] czerwca 2018 r., wraz z zażaleniem na powyższe postanowienie Burmistrza złożył także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na to postanowienie zarzucając, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane na podstawie błędnego uznania, iż przedsięwzięcie budowlane wnioskodawcy nie mieści się w katalogu przedsięwzięć, dla których wymagane jest uzyskanie decyzji środowiskowej zgodnie z Rozporządzeniem.
Postanowieniami z dnia [...] października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza oraz stwierdziło niedopuszczalność wniesienia zażalenia na to postanowienie.
W wyniku złożonego przez spółkę wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Burmistrza, Samorządowe Kolegium Odwoławcze - postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W orzeczeniach tych SKO podkreślało okoliczność, iż nie doszło do wszczęcia postępowania, w związku z czym skarżąca nie może być uznana za stronę, a tym samym - jako nie stronie - nie przysługuje spółce prawo zaskarżenia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji środowiskowej z dnia [...] lutego 2018 r.
W tym miejscu wskazać należy, że na skutek skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Sąd ten - w wyroku z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt: II SA/Po 34/19 – uchylając powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przesądził posiadanie przez skarżącą statusu strony w postępowaniu prowadzonym i zakończonym postanowieniem Burmistrza. W ocenie Sądu stosownie do art. 74 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, przy czym przez obszar ten rozumie się działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie, działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska oraz działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. W tym kontekście Sąd wskazał, że Spółka jest użytkownikiem wieczystym działki o nr ewid. [...], która bezpośrednio przylega do działki [...], na której zaplanowano realizację inwestycji, której dotyczy postanowienie Burmistrza. Spółka zatem była stroną tego postępowania, a z przyczyn od niej niezależnych, nie brała w nim udziału i przedmiotowe postanowienie nie zostało jej doręczone.
Sąd wskazał również, że organ odwoławczy nie dokonał analizy prawidłowości formy i treści rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. Z treści zaskarżonego postanowienia w ogóle nie wynika, czy organ odwoławczy dokonał niezależnej od ustaleń organu I instancji analizy stanu faktycznego oraz prawnego, tj. nie określił charakteru prawnego postanowienia wydanego przez organ I instancji. Tymczasem wydane przez organ I instancji postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania miało w istocie charakter merytoryczny, a nie wyłącznie formalny.
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 2575/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA.
Wracając do głównego nurtu sprawy, jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, Centrum Logistyczno Inwestycyjne [...] Sp. z o.o. zdecydowało się wnieść wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Burmistrza. Intencją skarżącej było jego wyeliminowanie z obrotu jako wadliwego w stopniu oczywistym. Skutkiem jego eliminacji powinno być, w ocenie skarżącej, następcze przeprowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego objętej nim kwestii, przy jednoczesnym dokonaniu we właściwym trybie rzetelnej oceny, z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów, czy sporna inwestycja nie wymaga wydania decyzji środowiskowej. Postanowienie Burmistrza z dnia [...] lutego 2018 r. w dalszym ciągu nie zostało doręczone Centrum Logistyczno Inwestycyjne [...] Sp. z o.o. Wskutek powyższych okoliczności, wnioskująca została, w swojej ocenie, pozbawiona możliwości skorzystania z przysługujących jej praw. Pozbawienie wnioskującej możliwości skutecznego wzruszenia postanowienia stanowi, jej zdaniem, rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawa.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza.
Skarżąca złożyła wniosek, z dnia [...] grudnia 2019 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymało wyżej powołane postanowienie w mocy. W ocenie organu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter rażący, gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. Dla oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia istotne są skutki, które to naruszenie wywołuje. Jeżeli skutki te są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, to takie naruszenie ma cechy rażącego naruszenia prawa. Podniesiono także, że w doktrynie wskazuje się, że o rażącym naruszeniu prawa przesądzają "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki jakie wywołuje decyzja" (W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne, Zielona Góra 1999 s. 155-156).
Zdaniem SKO trafnie wskazano w utrzymanym w mocy postanowieniu Kolegium, że uchybienie jakiego dopuścił się Burmistrz nie stanowi rażącego naruszenia prawa, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. Można, zdaniem organu, mówić co najwyżej o błędnym obraniu instrumentu proceduralnego służącego rozpatrzeniu wniosku. Jest to, w ocenie SKO, uchybienie, które mogło być wyeliminowane, jednak wyłącznie w toku postępowania odwoławczego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest natomiast postępowaniem nadzwyczajnym i nie może zastępować postępowania odwoławczego. Stwierdzenie nieważności postanowienia jest możliwe tylko w przypadku wystąpienia ustawowych przesłanek nieważności, w tym rażącego naruszenia prawa. Stwierdzenie nieważności postanowienia nie jest dopuszczalne, nawet jeżeli postanowienie narusza prawo, ale nie można temu naruszeniu przypisać wyżej wskazanych cech naruszenia rażącego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 roku wniosło Centrum Logistyczno - Inwestycyjne [...], zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: Kpa) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Kolegium z dnia [...] listopada 2019 r., podczas gdy w ramach owej sprawy doszło do rażącego naruszenia prawa, polegającego na:
a. wydaniu przez Burmistrza postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r., po dokonaniu merytorycznej oceny i przeanalizowaniu sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że planowane przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a w konsekwencji mimo braku formalnego wszczęcia postępowania, ustalenia jej stanu faktycznego i de facto prowadzenia sprawy, a dopiero w następstwie owych czynności uznaniu, że nie ma podstaw do dalszego prowadzenia postępowania i wydania postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co skutkowało rażącym naruszeniem art. 61a § 1 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zaszła uzasadniona przyczyna niemożności wszczęcia postępowania, implikująca konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania;
b. niedoręczeniu skarżącej postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2018 r., w związku z niezasadnym uznaniem, że skarżąca nie posiada statusu strony w przedmiotowej sprawie, czym rażąco naruszono art. 127 § 1 Kpa w zw. z art. 28 Kpa w zw. z art. 144 Kpa,
c. nieuwzględnieniu przez Kolegium oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt: II SA/Po 34/19, w którym to wyroku Sąd przesądził posiadanie przez skarżącą statusu strony, a tym samym legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza, co stanowi rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a.;
2. naruszenie art. 15 Kpa w zw. z art. 8 Kpa poprzez nierozpoznanie sprawy w pełnym zakresie oraz zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą przedstawionych zarówno we wniosku inicjującym postępowanie, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i pozostaje w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej;
3. naruszenie art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w konsekwencji niedopełnienie wymogów w zakresie faktycznego i prawnego uzasadnienia skarżonego postanowienia, polegające na niewskazaniu okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się wydając rozstrzygnięcie, nieprzeprowadzeniu oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz uchyleniu się od szczegółowego wyjaśnienia motywów będących podstawą rozstrzygnięcia, braku odniesienia do podnoszonych przez skarżącą argumentów prezentowanych zarówno we wniosku inicjującym postępowanie, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z kopii wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., II OSK 2575/19 oraz zwrot kosztów postępowania, a w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a to ze względów wskazanych poniżej.
Na wstępie wskazać należy, wobec wielowątkowości sprawy, iż przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] listopada 2019 r. odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2018 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie hali magazynowo-produkcyjnej oraz wiaty magazynowej na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], gmina [...].
Rozstrzygnięcia zapadły zatem w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe. Przesłanki nieważnościowe wskazuje art. 156 § 1 pkt 1 – 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Jednocześnie, w myśl art. 156 § 2 nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Skarżący zarzuca wydanie postanowienia Burmistrza z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na rozstrzyganiu kwestii merytorycznych w postanowieniu o charakterze procesowym, poza granicami postępowania, które nie zostało wszczęte, albowiem rzeczonym postanowieniem Burmistrz odmówił jego wszczęcia. Ponadto zwraca się uwagę, iż postanowienie to – wbrew wynikającemu z przepisów obowiązkowi – nie zostało w dalszym ciągu doręczone skarżącej, jako stronie (przymiot strony przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Po 34/19).
Zasadniczo zatem rozważenia wymaga w kontekście okoliczności sprawy, w pierwszej kolejności przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Brzmienie tego przepisu wskazuje, że zawiera on dwie niezależne od siebie przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Zaistnienie którejkolwiek z nich daje podstawę do stwierdzenia nieważności danego aktu. Przy czym z "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki które wywołuje decyzja. A zatem o tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Tak więc nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi bowiem nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, co niewątpliwie miało miejsce, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać. Ponadto, o "rażącym" naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1111/06; z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt V SA 876/99; z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć przy tym należy, że w postępowaniu toczącym się w trybie nieważnościowym organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, lecz jego działanie ukierunkowane jest wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 Kpa.
W ocenie Sądu zgodzić się należy z Kolegium, iż nie zaistniała przesłanka rażącego naruszenia prawa, choć samo naruszenie prawa w istocie miało miejsce. Jest ono jednak tego rodzaju, że nie można mu przypisać cechy naruszenia rażącego. Tylko zaś takie naruszenia podlegają uwzględnieniu w ramach postępowania nieważnościowego. Inne uchybienia, jak to, które miało miejsce przy wydawaniu postanowienia Burmistrza, podlegają eliminacji w ramach zwyczajnego trybu zaskarżenia.
Sąd dostrzega jednocześnie trudności w poddaniu postanowienia Burmistrza kontroli instancyjnej przez skarżącą, jednak ta okoliczność nie może przesądzać o ciężarze gatunkowym naruszenia prawa przez Burmistrza. W konsekwencji, ponieważ organy działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), SKO nie mogło tego kryterium pozaprawnego uwzględnić przy ocenie stopnia naruszenia prawa przez Burmistrza. Bez względu zatem na fakt, iż skarżąca znalazła się w trudnej procesowo sytuacji i to bez swojej winy, to Kolegium nie mogło przychylić się do żądania wniosku o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa.
Przede wszystkim jednak wskazać trzeba, że przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) należy rozumieć naruszenie niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych jasnej w swej treści normy prawa materialnego. Chodzi o takie sytuacje, gdy organ działał w oderwaniu od jasnego w swej treści przepisu prawa. Natomiast naruszenie przepisów proceduralnych (a takim jest art. 61a Kpa) może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 Kpa (np. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, niewykonalność decyzji). W konsekwencji inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Rażące naruszenie prawa musi tkwić w treści decyzji administracyjnej/postanowieniu, a nie w postępowaniu, w którym decyzja ta/postanowienie zostało wydana (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 545/20, LEX nr 3063353).
Podsumowując tę cześć rozważań należy wskazać, że istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola podjętego w postępowaniu zwykłym rozstrzygnięcia. Dlatego również Sąd nie może prowadzić postępowania zmierzającego do skontrolowania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej, a jedynie winien ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w sprawie wystąpiły bądź nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 Kpa. Zdaniem zaś Sądu takie przesłanki, w tym wskazywana przez skarżącą przesłanka z pkt 2 tego przepisu, nie zaistniały. W konsekwencji uznać należało, że zaskarżone rozstrzygnięcie oraz utrzymane nim w mocy rozstrzygnięcie Kolegium, odpowiadały prawu, a przywołana w nich argumentacja była słuszna.
Kolejno wskazać trzeba, że nie może również odnieść skutku zarzut nieważności postanowienia z powodu pozbawienia skarżącej udziału w postępowaniu. Należy bowiem zgodzić się z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że zarzut taki stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, nie jest natomiast przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem pominięcie strony postępowania nie może być oceniane w kategorii rażącego naruszenia prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2016 r. sygn., akt. II OSK 1085/16, LEX nr 2446296).
W opisanych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa), oddalił skargę.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło