II SA/Po 537/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-10-20
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Tomasz Świstak, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną zawsze wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji w trybie nadzwyczajnym, nawet jeśli uzasadnienie wyroku nie zawiera analizy przesłanek nieważnościowych?Ratio decidendi
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę nie wyłącza automatycznie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sąd w uzasadnieniu swojego wyroku nie rozważał przesłanek nieważnościowych. Organ administracji publicznej musi zbadać, czy wcześniejsza kontrola sądowa objęła okoliczności odpowiadające przesłankom nieważności, a brak takiej analizy w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji uniemożliwia przyjęcie, że przesłanki te były badane.Stan faktyczny
Spółka "A" zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza nakładającej obowiązek usunięcia odpadów, twierdząc, że nie jest wytwórcą odpadów. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności. WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki, uznając, że prawomocny wyrok sądu oddalający skargę zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując, że oddalenie skargi nie zawsze przesądza o braku możliwości stwierdzenia nieważności, zwłaszcza gdy uzasadnienie wyroku nie analizuje przesłanek nieważnościowych. WSA w Poznaniu, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ wadliwie przyjął, iż prawomocny wyrok oddalający skargę zawsze wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i zasądza od SKO na rzecz "A" Spółki z o.o. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz "A" Spółki z o.o. kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Wnioskiem z dnia 24 lutego 2009 r. "A" Sp. z. o.o. z siedzibą w P., reprezentowana przez radcę prawnego P. J., zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. sygn. akt [...], którą orzeczono o obowiązku usunięcia odpadów z działki nr [...] położonej w W.. Zdaniem wnioskodawców decyzja powyższa została wydana z rażącym naruszeniem prawa przez przyjęcie, że jej adresat - "A" Sp. z. o.o., jest wytwórcą odpadów, gdy tymczasem ich właścicielem jest poprzedni użytkownik wieczysty nieruchomości. Podkreślono, że organ I instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia, jaki podmiot jest rzeczywiście obowiązany do usunięcia odpadów, czym naruszył ogólne zasady postępowania administracyjnego. Wskazano, że nałożenie przedmiotowego obowiązku na wnioskodawców narusza zasady sprawiedliwości oraz konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Wreszcie podniesiono, że sama ustawa o odpadach przewiduje, że obowiązek wywozu odpadów spoczywa na posiadaczu odpadów, nawet w przypadku gdy wstrzymał on swoją działalność. Tym samym nie może on zwolnić się od odpowiedzialności na nim spoczywającym poprzez sprzedaż nieruchomości wraz z odpadami osobie trzeciej gdy działa w złej wierze.
Decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że kwestionowana decyzja z dnia 6 maja 2008 r. była przedmiotem postępowania odwoławczego. Decyzją z dnia [...] 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza J. w części dotyczącej terminu usunięcia odpadów, określając termin wykonania decyzji na dzień 31 października 2008 r., a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza stwierdzając, że jest ona zgodna z przepisami ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.). Rozstrzygnięcie powyższe zostało następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Po 932/08, skargę oddalił. W dalszej kolejności organ, w powołaniu na art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych wskazał, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Tym samym sąd bada rozstrzygnięcia jakie zapadają w postępowaniu administracyjnym pod względem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego. Kontrola sądowa uwzględnia z urzędu wszelkie naruszenia prawa, co znaczy, że sąd może uchylić decyzję również z innych przyczyn, niż wskazane w skardze. Skoro więc skarga "A" Sp. z o.o. została oddalona, to brak jest podstaw do zarzucenia decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. nie tylko wadliwości kwalifikowanej określonej w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), ale i jakiejkolwiek innej wadliwości.
Pismem z dnia 10 czerwca 2009 r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 24 lutego 2009 r. argumentując, że zaskarżona decyzja Burmistrza J. objęta była trybem odwoławczym jedynie w zakresie terminu wyznaczonego przez organ do wykonania nałożonych na skarżącą spółkę obowiązków, natomiast w pozostałym zakresie decyzja uprawomocniła się i pozostawała poza kognicją sądu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 5 maja 2009 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...] 2008 r., podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o odpadach. Za nietrafny tym samym należało uznać zarzut, jakoby Sąd nie objął kontrolą całości rozstrzygnięć administracyjnych. W dalszej kolejności podtrzymano stanowisko, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu miał w sprawie moc wiążącą i powodował niemożność zarzucenia zarówno decyzji Burmistrza J. jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Kolegium jakiejkolwiek wadliwości.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P. , reprezentowana przez radcę prawego P. J.. Skarżąca podniosła zarzuty zaprezentowane w treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r.
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 690/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznani oddalił skargę "A" Spółki z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia sąd wskazał, iż w myśl art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak powszechnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych moc prawna orzeczenia oddalającego skargę na decyzję organu administracji publicznej powoduje zamknięcie organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie VII SA/Wa 722/08, LEX 505404). Skoro bowiem wniesienie skargi do sądu administracyjnego powoduje, że sąd, z mocy dyspozycji art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązany jest do dokonania wszechstronnej oceny kwestionowanego aktu, nie będąc jednocześnie związanym zarzutami strony, orzeczenie, w którym sąd oddala skargę przesądza, że dany akt jest aktem prawidłowym, pozbawionym wad.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła "A" sp. z o.o., żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 683/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu swojego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie można przyjąć, że prawomocny wyrok sądu oddalający skargę, przesądza jednoznacznie i zawsze o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co z kolei przesądza to braku możliwości stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji. W ocenie Składu Orzekającego choć postępowanie przed sądem I instancji obejmuje samodzielne badanie przez ten sąd zgodności z prawem podjętej decyzji w granicach danej sprawy, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej podstawy prawnej, to nie oznacza to, że organ administracyjny z powyższego zakresu kontroli może wyciągnąć wniosek, że nie podlega badaniu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jakakolwiek przesłanka nieważnościowa z tego tylko powodu, że każda kontrola sądu jest modelowo kontrolą wszechstronną, obejmującą potencjalnie wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. W tym kontekście istotne jest zbadanie czy i na ile sąd rzeczywiście te przesłanki badał i czy dał temu wyraz w uzasadnieniu swojego wyroku. Jeśli bowiem okazałoby się, że Sąd ten dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, iż rozpatrywał również przesłanki nieważnościowe, ponowny brak ich badania byłby uzasadniony. Brak uzasadnienia wyroku, co miało miejsce w toku kontroli sądowej zakończonej oddaleniem skargi w niniejszej sprawie, utrudnia niezawodną kwalifikację. Nie może jednak prowadzić do przyjęcia, właśnie z powodu braku pewności co do treści rozumowań Sądu I instancji, iż Sąd ten przesłanki te rozważał. Jeśli zatem brak jest takiego przekonania, to uznać należy, iż nie jest prawidłową odmowa stwierdzenia nieważności decyzji wyłącznie z powodu wcześniejszej kontroli sądowej tej decyzji. W tym kontekście nieprawidłową okazała się akceptacja przez Sąd w zaskarżonym wyroku stanowiska organów administracji, iż kontrola z punktu widzenia zaistnienia przesłanek nieważnościowych została już przez sąd dokonana, mimo braku jakichkolwiek oznak takiej kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że rozpoznawana sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 683/10, wydanego na skutek skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wlkp. z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 690/09. Wobec tego zastosowanie znajduje art. 190 p.p.s.a., w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, bowiem orzecznictwo oraz doktryna dopuszcza od niego odstępstwa, jednak w bardzo ograniczonym zakresie, nie powodującym uszczuplenia istoty przepisu. Omawiane wyjątki mogą występować jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999/15/486), lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny (por. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Kraków 2005, s. 481).
Wskazać również należy, że w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.
Wykładnia prawna, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny, a także organu administracyjnego. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie wykładnią ma szeroki zasięg, gdyż obejmuje również strony postępowania. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Powyższe rozwiązanie ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa (por. H. Knysiak-Molczyk - Skarga kasacyjna str. 301).
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma więc całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia.
Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie uległ zmianie stan faktyczny ani stan prawy sprawy, co oznacza, że Sąd rozpoznając obecnie sprawę, nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., zobowiązany jest wykładnię prawa tam przedstawioną przyjąć.
W powyższym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w zaskarżonym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2009 r. błędnie przyjął, iż skutkiem wydanego wcześniej wyroku sądu administracyjnego, oddalającego skargę na decyzję jest wyłączenie możliwości dokonania kontroli w ramach postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji, bowiem prawomocny wyrok sądu oddalający skargę, przesądza jednoznacznie i zawsze o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co z kolei przesądza to braku możliwości stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawdzie postępowanie przez sądem I instancji obejmuje samodzielne badanie przez ten sąd zgodności z prawem podjętej decyzji w granicach danej sprawy, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że sąd I instancji w przypadku kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej winien badać przesłanki jej legalności niezależnie od treści skargi, niemniej nie przesądza to ,,z góry" losów wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Nie oznacza to bowiem, że organ administracyjny z powyższego zakresu kontroli może wyciągnąć wniosek, że nie podlega badaniu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jakakolwiek przesłanka nieważnościowa z tego tylko powodu, że każda kontrola sądu jest modelowo kontrolą wszechstronną, obejmującą potencjalnie wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. W tym kontekście istotne jest zbadanie, jak to wskazuje powoływana wyżej uchwała, czy i na ile sąd rzeczywiście te przesłanki badał i czy dał temu wyraz w uzasadnieniu swojego wyroku.
Przedstawiając powyższy pogląd prawny Naczelny Sąd Administracyjny zalecił by Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wykorzystując powyższe ustalenia, określił jednoznacznie, spełniając wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., relację pomiędzy zakresem sądowej kontroli administracji a obowiązkiem, określonym także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09, polegającym na konieczności rozpoznania przez organy administracji żądania strony co do istoty, czyli zbadania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji co do faktu ewentualnego wystąpienia którejś z przesłanek nieważności, określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Realizując powyższe wytyczne w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż sposób załatwienia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została uprzednio oddalona prawomocnym wyrokiem sądowym, powinien być rozpatrywany w ścisłym związku z prawnym kontekstem tegoż wniosku występującym w realiach konkretnej sprawy.
Pominięcie bowiem nawet niektórych elementów stanu prawnego sprawy, takich jak treść i charakter zarzutów podniesionych w skardze oddalonej prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, przedmiotowy zakres oceny dokonanej w tym wyroku, fakt sporządzenia na wniosek uprawnionego podmiotu jego uzasadnienia lub braku takowego uzasadnienie albo rodzaj wskazanej przez żądającego stwierdzenia nieważności decyzji przesłanki kwalifikującej do uruchomienia tego trybu, może prowadzić do fałszywych wniosków i skutkować nieuzasadnioną generalizacją, sprowadzającą się do stwierdzenia, iż skoro pierwsza skarga "A" Sp. z.o.o. została oddalona, to brak jest podstaw do zarzucenia decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. jakiejkolwiek wadliwości, w tym w szczególności wadliwości kwalifikowanej określonej w art. 156 § 1 k.p.a.
Możność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem została już – z wynikiem pozytywnym – zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega przy tym ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd administracyjny kontroli, z drugiej zaś – fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracyjnego oceną prawną odnosi się zarówno do części dyspozytywnej jak i do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Przez użycia w art. 153 p.p.s.a. pojęcie "orzeczenia", rozumieć bowiem należy zarówno o sentencję, jak i uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.
Uregulowania te trzeba rozpatrywać wraz z art. 171 p.p.s.a., w myśl którego, prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Z kolei art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Co za tym idzie uznać należy, iż oddalenie skargi na decyzję przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia tej decyzji ostatecznej mocy wiążącej, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte były zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego.
W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej już uprzednio ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (wg stanu prawnego na dzień podejmowania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, aktualnie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego) czy rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., to jest decyzją stwierdzającą nieważność, bądź odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, wymaga zatem zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia sądu orzekającego uprzednio w sprawie i porównania tegoż przedmiotu z zakresem rozpoznawanego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Inaczej rzecz ujmując badaniu winna podlegać kwestia, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do wzruszenia decyzji, wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem o ile byłoby tak, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).
Powyższych ustaleń i ocen zabrakło w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2009 r. nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji tegoż organu z dnia 5 maja 2009 r., w których to orzeczeniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze z obrazą art. 153 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a. wadliwie przyjęło, że prawomocny wyrok sądu oddalający skargę, przesądza jednoznacznie i zawsze o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co z kolei przesądza to braku możliwości stwierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Wobec wskazanego wyżej naruszenia przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Mając na uwadze treść art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazać należy iż, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. obowiązane będzie do poczynienia tego rodzaju ustaleń i w zależności od ich treści rozpoznania wniosku "A" Sp. z. o.o. z siedzibą w P.
Niezbędne będzie zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). O ile zaś występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności (przesłanki stwierdzenia nieważności), które nie były objęte orzeczeniem tutejszego sądu z dnia z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Po 932/08 to koniecznym będzie merytoryczne rozpoznanie podniesionych zarzutów w postępowaniu nieważnościowym. Zajęte stanowisko organ winien przy tym uargumentować w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, które to uzasadnienie winno odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a także odnosić się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą Spółkę, w tym w szczególności do argumentacji zmierzającej do wykazania, iż w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.
W realiach niniejszej sprawy (wobec braku uzasadnienia prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Po 932/08 oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2008 r. Nr [...]) poczynienie powyższych ustaleń w optymalny sposób, to jest w oparciu o analizę uzasadnienia zapadłego wyroku nie jest możliwe, co rodzi konieczność rozwiązania tego zagadnienia w inny sposób, przede wszystkim poprzez porównanie treści skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie sygn. akt II SA/Po 932/08 z treścią podania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. sygn. akt [...].
Zarzuty podnoszone w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odpadów w sposób zakreślają bowiem minimalny zakres tego co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Niezależnie od powyższych rozważań Sąd pragnie nadto wskazać, iż choć we wniosku z dnia 24 lutego 2009 r., "A" Sp. z. o.o. z siedzibą w P. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. sygn. akt [...], którą orzeczono o obowiązku usunięcia odpadów z działki nr [...] położonej w W., to wniosek ten należy rozpoznać jako wniosek o twierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2008 r. Nr [...] oraz decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. sygn. akt [...]. Konieczność takiego zakreślenia przedmiotu procedowania w postępowaniu nieważnościowym wynika z faktu, iż decyzja Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r., nie była decyzją kończącą postępowanie w tej sprawie, które zakończone zostało drugoinstancyjną decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2008 r. Nr [...]. Ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie decyzji Burmistrza J. z dnia [...] 2008 r. sygn. akt [...] poprzez stwierdzenie jej nieważności prowadziło by zatem do niedopuszczalnej z punktu widzenia praworządności sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji, przy jednoczesnym braku decyzji pierwszoinstancyjnej. Taka interpretacja wniosku "A" Sp. z. o.o. o wszczęcie postępowania nieważnościowego uzasadniona jest nadto faktem, iż to decyzja ostateczna nakłada na stronę podlegające egzekucji obowiązki, których zgodność z prawem Spółka w swoim podaniu kwestionuje. Interpretacji tej nie stoi przy tym na przeszkodzie treść wniosku strony, bowiem organ administracji nie jest związany literalną treścią pisma i winien je rozpoznać zgodnie z jego intencją.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Sąd nie określił w wyroku, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy lub zakazy, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. W niniejszej sprawie Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującą w mocy decyzję tegoż organu odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. Z uwagi zatem na charakter prawny uchylonego aktu organu administracji, który to akt ma charakter wyłącznie negatywny i nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia, uznać należy, iż jako taki nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności).
W ocenie Sądu sposób sformułowania przez ustawodawcę art. 152 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż obligatoryjnym jest każdorazowe dokonanie przez sąd w przypadku uwzględnienia skargi na akt lub czynność oceny dopuszczalności ich wykonania, przepis ten nie przesądza jednakże w żaden sposób o treści rozstrzygnięcia, na co wskazuje sformułowanie, iż "sąd w wyroku określa, czy (...) zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane".
Stąd też nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie wykonania uchylonej decyzji w trybie art.152 p. p. s. a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło