II SA/Po 554/25

Dnia 12 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Robert Talaga Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 14 maja 2025 r. nr [...] Decyzją z dnia 4 czerwca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania H. G. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej również: Burmistrz; organ I instancji) z dnia 14 maja 2025 r. nr [...], wydaną w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczenia rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. - dalej również: u.ś.r. i w zw. z art. 63 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) - dalej również: u.ś.w. Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy. H. G. w piśmie z dnia 5 maja 2025 r. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę L. U.. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia 14 maja 2025 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania przedmiotowego świadczenia, wskazując że powodem odmowy jest zbieg uprawnień - świadczenia pielęgnacyjna z prawem do świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał na brzmienie art. 63 1 i 2 u.ś.w. oraz treść art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. i jako przeszkodę do przyznania świadczenia rodzicielskiego wskazał na okoliczność zbiegu tego uprawnienia z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które H. G. pobiera w związku z opieką nad ojcem J. G.. W odwołaniu od tej decyzji H. G. nie zgodziła się z kwestionowaną decyzją, domagając się przyznania świadczenia rodzicielskiego na córkę niezależnie od faktu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 4 czerwca 2025 r., stwierdziło, że obecnie pobierane przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. G., przyznane decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr [...] - począwszy od dnia 1 marca 2025 r. na czas nieokreślony, które stanowi w swojej istocie kontynuację świadczenia przyznanego wcześniej decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. nr [...] (okoliczność znana Kolegium z urzędu - art. 77 § 4 k.p.a.). Kolegium wyjaśniło, że art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi, iż w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, do którego prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. zachowują również świadczeniobiorcy w przypadku, gdy osobie, nad którą sprawują opiekę, zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności, pod warunkiem spełnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie (art. 63 ust. 3 tej ustawy). Organ II instancji stwierdził, że skoro wnioskodawczyni pobiera świadczenie pielęgnacyjne na tzw. starych zasadach, tj. na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., to trafnie organ I instancji stwierdził, że zastosowanie w kontrolowanej sprawie – w tym do oceny kolizji uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego – zgodnie z dyspozycją art. 63 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym znajdują regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. i "na takim ich brzmieniu oparte zostały poniższe wywody". Organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia rodzicielskiego zostały określone w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał również na to, że świadczenie to jest pomocą przysługującą osobom, które nie mogą skorzystać ze świadczenia macierzyńskiego. Według Kolegium, istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest kwestia, czy z uwagi na pobieranie przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem i niewskazanie przez stronę, że z obu ewentualnie przysługujących jej świadczeń wybiera świadczenie rodzicielskie należało odmówić przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę L. U.. Organ II instancji wskazał na treść art. 27 ust. 5 u.ś.r. [w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.] i stwierdził, że w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki do ustalenia prawa do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., ubiegając się o przyznanie więcej niż jednego z nich, strona obowiązana jest dokonać wyboru, którego świadczenia żąda – także wówczas, gdy świadczenia te miałyby przysługiwać w związku z opieką nad różnymi osobami. Według organu oznacza to, że wolą ustawodawcy wyłączona została możliwość jednoczesnego pobierania w danym okresie m.in. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że skoro w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., to uchylony z dniem 1 stycznia 2024 r. przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. powinien być stosowany również do świadczenia pielęgnacyjnego, do którego prawo powstało przed dniem 1 stycznia 2024 r. lub po tym dniu, ale – tak jak w kontrolowanej sprawie – na mocy art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W skardze na decyzję odwoławczą H. G. zarzuciła jej naruszenie prawa oraz: 1. błędne przyjęcie, że nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia rodzicielskiego na córkę L. U. z uwagi na zbieg świadczeń i pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem J. G., w sytuacji gdy świadczenia te są związane z opieką nad różnymi osobami, stąd też pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego nie może wykluczać przyznania jej zasiłku rodzicielskiego na dziecko; 2. wadliwe przyjęcie za podstawę prawną zaskarżonej decyzji przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r., w sytuacji gdy przepis ten został uchylony i aktualnie już nie obowiązuje ani też nie obowiązywał w momencie składania przez nią wniosku o świadczenie rodzicielskie oraz w okresie, za który ubiega się o przyznanie tego świadczenia, ani też w okresie, gdy zostało jej przyznane ostatnio świadczenie pielęgnacyjne. Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych i umotywowanych w uzasadnieniu skargi, strona wniosła o: 1) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę L. U., ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżąca wniosła o zwolnienie w całości od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Skarżąca stwierdziła, że w zaistniałej sytuacji przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. nie może mieć zastosowania, a poza tym nie może być przecież w gorszej sytuacji prawnej niż osoby aktualnie pobierające powyższe świadczenia w zbiegu. Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 października 2026 r. sygn. akt II SPP/Po 69/25 zostało umorzone postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącej do kosztów sądowych, jak też odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej rodzicielskiego na dziecko urodzone [...] r. ze względu na zbieg z innym pobieranym świadczeniem przyznanym na podstawie przepisów w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2023 r., tj. świadczeniem pielęgnacyjnym w związku z rezygnacją z pracy zarobkowej w celu opieki nad rodzicem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania, jak i przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że każdemu rozstrzygnięciu (decyzji czy postanowieniu) organu administracyjnego należy stawiać wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11 k.p.a.), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny jw. - i powołane tam orzecznictwo). Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. w związku z art. 63 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Według art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Natomiast art. 63 ust. 3 u.ś.w. stanowi, że osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. W sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżącej przyznano decyzją Kolegium z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr [...], począwszy od dnia 1 marca 2025 r. na czas nieokreślony, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. G.. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Jak wyjaśniło Kolegium, przyznane świadczenie w swojej istocie stanowi kontynuację świadczenia przyznanego wcześniej decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. nr [...] Skarżąca ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, a zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 63 ust. 2 i 3 u.ś.w., osoby je pobierające zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo do tego świadczenia nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, przy czym zachowują to prawo również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Nie ma wątpliwości, że w dniu 5 maja 2025 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z urodzeniem dziecka (córki) w dniu [...] r. Jest to nowe zdarzenie, które zaistniało po 31 grudnia 2023 r., jak też już po pierwotnym przyznaniu skarżącej w dniu 4 grudnia 2023 r. świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, tj. w związku z opieką nad niepełnosprawnym rodzicem oraz po wydaniu kolejnej decyzji w tym przedmiocie w dniu 8 kwietnia 2025 r. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom sprawującym opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie jest już to świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną, jak też nie może być przyznane za sprawowanie opieki nad osobą dorosłą. Jest to zasadnicza zmiana w stosunku do brzmienia art. 17 ust. 1 sprzed 1 stycznia 2024 r., który jednakże ze względu na przepis przejściowy art. 63 ust. 1 u.ś.w. nadal mógł stanowić podstawę do przyznania przedmiotowego świadczenia na zasadach dotychczasowych również po 31 grudnia 2023 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem przejściowym w takich sprawach, w stosunku do świadczeń, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu organy błędnie zastosowały do stanu faktycznego, który zachodzi w niniejszej sprawie, przepisy przejściowe art. 63 ust. 1 – jak też ust. 2 [tak organ I instancji] i ust. 3 [tak organ II instancji] u.ś.w. – a w konsekwencji również przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. Od 1 stycznia 2024 r. art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uchylony, a w brzmieniu obwiązującym do 31 grudnia 2023 r. przewidywał, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Nie ma zatem wątpliwości, że gdyby skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na warunkach wynikających z art. 63 ust. 1 u.ś.w., tj. na dotychczasowych zasadach (określonych w art. 17 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.), znajdowałby do niej przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., regulujący zbieg uprawnień do świadczeń wymienionych w tym przepisie. W niniejszej sprawie tak jednak nie jest, bowiem skarżąca wystąpiła nie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w warunkach art. 63 ust. 1 u.ś.r., lecz o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na warunkach obowiązujących w 2025 r., bowiem wniosek z dnia 5 maja 2025 r. dotyczy dziecka urodzonego [...] r. Organy administracji, odwołując się jednak również do dalszych przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym, jak art. 63 ust. 2 [organ I instancji] oraz art. 63 ust. 3 [organ II instancji] uznały, że i w takiej sytuacji stosuje się przepisy dotychczasowe i zachodzi zbieg uprawnień do świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd takiego stanowiska organów administracji nie podziela. Za wadliwością takiej wykładni przemawiają poniżej przedstawione argumenty. Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze ogólne zasady wykładni i stosowania przepisów prawa, z których wynika, że zasadą jest stosowanie przez organy przepisów aktualnych, obwiązujących w dacie rozstrzygania sprawy. Jest to konsekwencją wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, których uszczegółowienie znajduje się m.in. w art. 6 i art. 7 k.p.a. (zasada legalizmu). Przewidziane przez ustawodawcę wyjątki od reguły stosowania nowego prawa, określone w przepisach przejściowych, powinny zaś być wykładane w ten sposób, by ich interpretacja nie naruszała ratio legis ich wprowadzenia (por. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II GSK 1374/19, dostępny jw.). Dla odkodowania ratio legis (motywu ustawodawczego; uzasadnienia obowiązywania) art. 63 u.ś.w. trzeba uwzględniać całą jego treść i kontekst prawodawczy. Wykładnia systemowa polega na ustalaniu właściwego znaczenia przepisu prawa na podstawie jego usytuowania w systemie prawa. Wykładnia ta opiera się na założeniu, że miejsce przepisu w danym akcie prawnym nie jest przypadkowe, ale wynika z racjonalnego działania prawodawcy. W rezultacie miejsce umieszczenia danego przepisu w ustawie ma wpływ na jego znaczenie. Ponadto wykładnia systemowa opiera się na zasadach interpretacyjnych, wśród których należy przede wszystkim wyróżnić reguły kolizyjne (por. np. NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1528/17, dostępnym jw.). Z kolei wykładnia funkcjonalna polega na ustalaniu znaczenia przepisu na podstawie przesłanek, które decydują o funkcji i treści danego przepisu. W ramach takiej wykładni uwzględnia się przede wszystkim cel danej regulacji prawnej, tj. skutki, jakie zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy ma ona osiągnąć. Mając powyższe uwagi na względzie, trzeba podkreślić, że w art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym zawarte są takie przepisy przejściowe, które jednoznacznie wskazują na to, że do stanów zaistniałych od 1 stycznia 2024 r. należy stosować aktualne przepisy dotyczące świadczenia rodzicielskiego w stosunku do osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Otóż, art. 63 ust. 12 u.ś.w. stanowi, że w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba pobierająca na podstawie ust. 1-4 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, zachowuje, do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki, prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo do zasiłku dla opiekuna, chyba że zgon osoby wymagającej opieki nastąpił przed dniem 1 stycznia 2024 r. Natomiast art. 63 ust. 13 u.ś.w. przewiduje, że osoba pobierająca na zasadach określonych w ust. 12 świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie traci prawa odpowiednio do: 1) świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy zmienianej w art. 43; 2) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy zmienianej w art. 43; 3) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, pomimo podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ustalenia tej osobie prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2025 r. sygn. akt I OSK 2282/24 (dostępnym jw.), na gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza przede wszystkim spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Zarazem NSA zauważył, że przepis art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wpierającym przedłuża okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna w przypadku śmierci podopiecznego. Przepis ten wprowadza w odniesieniu do osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na zasadach dotychczasowych taką samą zasadę, jak określona w treści art. 17 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 63 ust. 12 u.ś.w. ma zastosowanie także do osób, którym to prawo jest przyznawane po dniu 1 stycznia 2024 r. na wniosek złożony przed 31 grudnia 2023 r., jako że w takim przypadku zachodzi sytuacja przewidziana w art. 63 ust. 1 tej ustawy. W konsekwencji zatem rozstrzygnięcie podejmowane jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem z dniem 1 stycznia 2024 r. zmian w tej ustawie na podstawie art. 43 ustawy o świadczeniu wspierającym. Jednocześnie, orzekając od dnia 1 stycznia 2024 r., organ administracji powinien stosować aktualny stan prawny, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 6 k.p.a. To z kolei oznacza, że ma również zastosowanie przepis art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym, który niewątpliwie przy tym wprost odsyła do ust. 1 tego artykułu. Powyżej przywołane stanowisko dotyczy sytuacji, w której świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane na dotychczasowych zasadach, gdzie przepis art. 63 ust. 12 ustawy o świadczeniu wspierającym ma zastosowanie, jeżeli zgon osoby wymagającej opieki nastąpił po 31 grudnia 2023 r. Regulacja art. 63 ust. 12 u.ś.w. stanowi część koncepcji przyjętej przez ustawodawcę przy okazji nowelizacji przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym. Z łącznego odczytania norm zawartych w art. 63 ust. 12 i ust. 13 u.ś.w. wynika, że założeniem ustawodawcy było zapewnienie ochrony w okresie przejściowym osób pobierających świadczenia (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Op 428/24, dostępny jw.). Widoczna jest zatem wola prawodawcy, czytelnie wyrażona w art. 63 ust. 12 i 13 u.ś.w. oraz art. 17 ust. 4a u.ś.r., "zadbania" o osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne także przez pewien czas po śmierci ich podopiecznych, tak aby możliwe było dostosowanie się do nowej sytuacji (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 343/24, dostępny jw.). W ocenie Sądu, przestawiony pogląd – odpowiednio powiązany z analizą treści art. 63 ust. 13 ustawy o świadczeniu wspierającym – wskazuje na to, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., mogą jednocześnie realizować uprawnieninie do świadczenia rodzicielskiego przyznawane na zasadach obwiązujących od 1 stycznia 2024 r., bowiem nie stosuje się do takich stanów przepisu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. – i nie zachodzi zbieg uprawnień, o którym mowa w tym ostatnim przepisie. W świetle art. 63 ust. 13 u.ś.w. osobom pobierającym świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie art. 63 ust. 12 tej ustawy umożliwiono kontynuację pobierania tego świadczenia, pomimo podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ustalenia prawa do świadczeń emerytalno-rentowych lub innych, których pobieranie do 31 grudnia 2023 r. wykluczało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że doszło do zawieszenia prawa do wypłaty tych świadczeń. Przede wszystkim jednak podkreślić trzeba, że art. 63 ust. 13 ustawy o świadczeniu wpierającym wprost stanowi, że osoba pobierająca na zasadach określonych w ust. 12 (a zatem na zasadach dotychczasowych) m.in. świadczenie pielęgnacyjne nie traci prawa do świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca w przepisach przejściowych zawartych w art. 63 powołanej ustawy wyraźnie dopuszcza zatem sytuacje, w których możliwie jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach z jednoczesnym realizowaniem prawa do świadczenia rodzicielskiego. Gdyby przyjąć taką interpretację przepisów, jak przedstawiona przez organy w niniejszej sprawie, to należałoby uznać, że art. 63 ust. 13 u.ś.w. jest przepisem martwym. Skoro bowiem na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym (obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.), ze względu na zachodzący zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 27 ust. 5 tej ustawy, nie było dopuszczalne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego (por. z nowszego orzecznictwa np. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1368/23, dostępny jw.), to w konsekwencji trzeba również uznać, że przepis art. 63 ust. 13 u.ś.w. dotyczy stanów zachodzących od 1 stycznia 2024 r., w których osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach (a zatem świadczenie przyznane na podstawie przepisów w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) ma również przyznane świadczenie rodzicielskie na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., które już nie przewidują konkurencyjnego zbiegu uprawnień do obydwu tych świadczeń. W innym wypadku osoba, o której mowa w art. 63 ust. 12 u.ś.w. (a zatem osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne za zasadach wynikających z art. 63 ust. 1-4 u.ś.w.), nie zachowałaby przecież prawa do świadczenia rodzicielskiego, zatem niepotrzebny byłyby przepis przewidujący, że taka osoba nie traci prawa do świadczenia rodzicielskiego w okresie, o którym mowa w art. 63 ust. 12 u.ś.w. Zdaniem Sądu, w takich warunkach treść przywołanych przepisów art. 63 ust. 12 i 13 ustawy o świadczeniu wspierającym jednoznacznie wskazuje na to, że osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne na zasadach dotychczasowych, tj. której przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym (tj. do dnia 1 grudnia 2023 r.) albo od dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. od dnia 1 stycznia 2024 r.) przyznano to świadczenie na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., może mieć od dnia 1 stycznia 2024 r. również przyznane prawo do świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez konieczności rezygnacji w wcześniej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji przepisy art. 63 ust. 1-4 ustawy o świadczeniu wspierającym nie mogą stanowić podstawy do stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu, obwiązującym do 31 grudnia 2023 r., w stosunku do osoby, która pobierając świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, występuje od 1 stycznia 2024 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. W konsekwencji nie może zachodzić zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 27 ust. 5 tej ostatniej ustawy w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., a zatem i konieczność wyboru przez osobę uprawnioną jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu. Dlatego też Sąd nie uznał za zasadne stanowiska organu I instancji, który wskazywał na to, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która rezygnuje z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Według argumentacji organu, obydwa omawiane świadczenia – tj. tak świadczenie pielęgnacyjne, jak i świadczenie rodzicielskie – mają charakter pieniężny i przysługują osobie, która opiekuje się członkiem najbliższej rodziny, zatem służą one zapewnieniu środków utrzymania rodzicowi (opiekunowi) w okresie, w którym nie pracuje z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad inną osobą - członkiem najbliższej rodziny. Nie jest zatem możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej. Pogląd ten przystaje do stanów objętych przepisem art. 27 ust. 5 u.ś.r., a zatem świadczeń, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r. W niniejszej sprawie zaś taka sytuacja nie zachodzi. Poza tym w piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się, że celem świadczenia rodzicielskiego jest chociaż świadczenie rodzicielskie nie przysługuje rodzinie, to korzyść z niego pośrednio czerpie dziecko, które dzięki temu świadczeniu ma zapewnioną opiekę osoby najbliższej. Zasadniczym celem tego świadczenia jest przyznanie pomocy finansowej służącej przede wszystkim dobru dziecka (patrz: D. Sylwestrzak [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, Warszawa 2025, art. 17c - i powołane tam orzecznictwo). Podsumowując, skoro skarżąca wystąpiła w dniu 5 maja 2025 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na dziecko urodzone w dniu [...] r., to sam fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach (art. 63 ust. 1-3 u.ś.w.) nie uzasadnia stosowania w sprawie o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c u.ś.r., przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zatem nie może to być podstawą odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego w niniejszej sprawie. Organy powinny do sytuacji skarżącej zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w aktualnym brzmieniu i rozstrzygnąć, czy spełnia określone w art. 17c u.ś.r. warunki do przyznania jej świadczenia rodzicielskiego, tj. według przepisów ustawy obowiązujących w czasie rozstrzygania przedmiotowej sprawy. Wszystko, co zostało powyżej powiedziane, wskazuje na to, że w sprawie miało miejsce uchybienie przepisów postępowania (zasad z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.), jak też doszło do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w powiązaniu z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 17c u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. w zw. art. 63 u.ś.w. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. W takich warunkach Sąd uznał zasadność skargi i stwierdził podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o świadczeniu wspierającym, jak też wynikające z tych rozważań wytyczne co do dalszego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.