II SA/Po 56/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. K. i J. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Burmistrz M. na podstawie art. 35 w zw. z art. 69 pkt 1 ustawy z dnia 10 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu A. i J. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. D. [...] w M. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że niniejsze postępowanie zostało zainicjowane na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w M. z dnia [...] lutego 2013 r. W piśmie tym wskazano, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...], stwierdził wykonanie eksmisji skarżących do lokalu socjalnego położonego w Z. N. nr [...]. W odpowiedzi pismem z dnia [...] kwietnia 2013 A. i J. K. oświadczyli, że nie wyrażają zgody na wymeldowanie, podważając zarazem wiarygodność dokumentów, na podstawie których wspomniana Spółdzielnia doprowadziła do ich eksmisji. Następie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. podtrzymali oni swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując dodatkowo na toczące się postępowanie sądowe w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania. W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. wymieniona Spółdzielnia przesłała natomiast kopię wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...], oddalającego apelację skarżących, zgodnie z którym wyrok eksmisyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności jest wyłącznie zniesiony w zakresie kosztów postępowania. W pozostałym zakresie orzeczenie nie zostało zmienione. Następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. A. K. ponownie oświadczyła, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, załączając pismo z Sądu Rejonowego w S., z którego wynika, że sprawa o naruszenie posiadania znajduje się na etapie usuwania braków formalnych. Podobnie w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. skarżąca w dalszym ciągu podtrzymała swoje dotychczasowe twierdzenia. Kontrolne sprawdzenie danych ewidencyjnych w dniu [...] listopada 2015 r. wykazało, że skarżący nie dokonali wymeldowania z miejsca stałego pobytu w opisanym wyżej lokalu, ani nie zameldowali się w innym miejscu na terenie kraju. Organ I instancji zauważył wobec tego, że wymogiem orzeczenia o wymeldowaniu jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku meldunkowego. Obie przesłanki zostały spełnione, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem, że skarżący trwale opuścili zajmowany dotąd lokal. Na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt [...], nakazano im bowiem opuszczenie wymienionego mieszkania, opróżnienie go i wydanie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w M. W dniu [...] listopada 2012 r. komornik sądowy przeprowadził skuteczną eksmisję do lokalu socjalnego, co został stwierdzone wspomnianym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Organ I instancji wskazał przy tym, że w przypadku eksmisji następuje odstępstwo od wymogu dobrowolnego opuszczenia lokalu. Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego stwarza bowiem podstawę do wymeldowania osoby eksmitowanej. Wymieniony organ administracji publicznej uwzględnił ponadto fakt zainicjowania przez skarżących postępowania zmierzającego do przywrócenia utraconego posiadania. Niemniej w chwili wydania omawianej decyzji nie zapadło żadne orzeczenie w powyższej sprawie sądowej. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. A. K. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ I instancji świadomie zataił prawdę o istotnych okolicznościach sprawy. Organ administracji publicznej nie uwzględnił bowiem w szczególności faktu, że w dniu [...] września 2010 r. doszło do całkowitej spłaty zadłużenia skarżących wobec Spółdzielni Mieszkaniowej. Dodatkowo Burmistrz M. działa celowo na niekorzyść skarżącej, chcąc w ten sposób ukryć ewentualne nieprawidłowości finansowe. A. K. zaznaczyła również, że otrzymany lokal socjalny nie nadaje się do zamieszkania: panuje w nim nieporządek, wilgoć, nie ma dostępu do wody i ogrzewania. Wskazała także na wytoczenie sprawy o przywrócenie posiadania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1i art. 35 powołanej ustawy o ewidencji ludności utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji. Wyrok z dnia [...] marca 2007 r., jak i postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r., wymienione wcześniej, wskazują bowiem jednoznacznie, że skarżący nie zajmują już przedmiotowego lokalu. Orzeczenia te przesądzają zarazem, że od dnia wykonania eksmisji omawiane mieszkanie nie stanowi już centrum spraw życiowych A. i J. K. Wojewoda Wielkopolski wyjaśnił zarazem, że postępowanie w sprawie wymeldowania ma na celu zapewnienie zgodności pomiędzy danymi zgromadzonymi w ewidencji ludności a rzeczywistym pobytem osób, których dane te dotyczą. Niedopełnienie obowiązku meldunkowego rodzi zatem obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu. Jednocześnie decyzja o wymeldowaniu nie stwarza żadnych praw do lokalu i ma na celu jedynie stwierdzeniu, że określona osoba nie przebywa w danym miejscu. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. A. i J. K. zaskarżyli powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] listopada 2015 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Podstawę prawną w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r, poz. 722 z późn. zm.). Zgodnie z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy, obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, ma obowiązek wymeldować się. Jak wynika przy tym z art. 35 cytowanej ustawy, organ gminy właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, w której zameldowana jest dana osoba, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lokalu lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zasadnicze znaczenie z perspektywy art. 35 powołanej ustawy należy zatem przypisać przesłance opuszczenia miejsca dotychczasowe pobytu. Wymóg ten rozumiany jest na ogół jako faktyczna zmiana miejsca, w którym dana osoba przebywa, połączona ze skoncentrowaniem swoich interesów życiowych w nowym miejscu. Należy przy tym zaznaczyć, że opuszczenie lokalu powinno mieć charakter dobrowolny i trwały. Nie ulega przy tym wątpliwości, że A. i J. K. nie mieszkają już w lokalu nr [...] przy ul. D. [...] w M. Należy bowiem zauważyć, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt [...], skarżący zostali zobowiązani do opuszczenia i opróżnienia przedmiotowego lokalu oraz do wydania go Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w M. (k. 40 akt adm. organu I instancji). Z adnotacji uczynionej na powyższym orzeczeniu wynika, że stało się ono prawomocne w dniu [...] kwietnia 2007 r. Następnie wyrokiem z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w S. oddalił powództwo skarżących o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – powołanego wyroku z dnia [...] marca 2007 r., orzekając na korzyść skarżących tylko w zakresie kosztów zasądzonych w wyroku z dnia [...] marca 2007 r. (k. 53 akt adm. organu I instancji). Wyrok z dnia [...] grudnia 2013 r. został z kolei utrzymany w mocy wyrokiem Sadu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...], (k. 33 akt adm. organu I instancji). Wykonanie wyroku eksmisyjnego potwierdza natomiast postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...] (k. 1 akt adm. organu I instancji). Powyższe okoliczności należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Ponadto materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wskazuje jednoznacznie, że skarżący przebywają obecnie w Z. N., w którym skoncentrowali swoje interesy życiowe. Fakt ten nie był również podważany przez żadną ze stron postępowania. Skarżący wskazywali jedynie na nieodpowiedni standard lokalu socjalnego, w którym obecnie przebywają. Kluczowe wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą dobrowolności opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. D. [...] w M. Skarżący wywodzili, że zmiana miejsca zamieszkania nastąpiła w sposób przymusowy, bez ich zgody, a nadto w wyniku zatajenia prawdziwych danych finansowych przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową w M. i Burmistrza M. Organy administracji publicznej twierdziły natomiast konsekwentnie, że w rozważanym przypadku wymóg dobrowolności opuszczenia lokalu nie musiał być spełniony, gdyż zmiana miejsca stałego pobytu związana była z wykonaniem wyroku eksmisyjnego. Sąd w pełni przychylił się do stanowiska organów administracji publicznej. Należy podkreślić, że dobrowolność opuszczenia zajmowanego lokalu powinna być interpretowana jako zakaz doprowadzenia w sposób sprzeczny z prawem (nielegalny) do zmiany dotychczasowego miejsca pobytu osoby zameldowanej, a nie jako nakaz uzyskania za każdym razem jej zgody na tę zmianę. Ustawodawca przewiduje bowiem niekiedy, że zmiana miejsca pobytu danej osoby bez jej zgody lub nawet wbrew jej woli będzie miała charakter legalny, zgodny z prawem. Taki przypadek dotyczy przede wszystkim przymusowego opuszczenia lokalu w wyniku wykonania wyroku eksmisyjnego. Wskazane orzeczenie nakazuje bowiem opuszczenie i opróżnienie lokalu oraz wydanie go określonej osobie. Tym samym w toku postępowania o wymeldowanie nie bada się przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu, jeżeli zmiana ta stanowi konsekwencję wykonania wyroku orzekającego eksmisję. Powyższe stanowisko jest również aprobowane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2111/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1421/14, tamże; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1308/14; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 402/08, tamże). Jak sygnalizowano już wcześniej, bezpośrednią przyczyną zmiany miejsca pobytu przez skarżących było wykonanie wyroku z dnia [...] marca 2007 r., nakazujące im opuszczenie i opróżnienie przedmiotowego lokalu oraz wydanie go Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w M. Konsekwentnie zatem kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. D. [...] w M. nie podlegała badaniu w kontrolowanym postępowania, a przymusowe opuszczenie tego mieszkania nie wyłączało możliwości wydania decyzji o wymeldowaniu. Należy przy tym zauważyć, że skutkiem wyroku nakazującego eksmisję jest również uznanie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Celem orzeczenia o eksmisji jest bowiem doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała oznaczonego lokalu. Taki wyrok ma przy tym spowodować zmianę stałą, a nie jedynie tymczasową. Konsekwentnie zatem w rozpatrywanej sprawie należy przyjąć, że skarżący trwale opuścili lokal nr [...] przy ul. D. [...] w M. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący zainicjowali postępowanie w przedmiocie przywrócenia posiadania omawianego lokalu. Okoliczność ta nie stanowiła jednak przeszkody do wydania decyzji o wymeldowaniu. W chwili orzekania przez organy administracji publicznej sąd powszechny nie rozstrzygnął jeszcze o żądaniu skarżących. Poza tym należy wskazać, że wobec wyroku z dnia [...] marca 2007 r. nakazującego eksmisję powodzenie powództwa o przywrócenie posiadania wydaje się wątpliwie. Sąd pragnie przy tym zauważyć, że ewentualna spłata przez skarżących ich zadłużenia wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w M. nie skutkuje utratą mocy przez wyrok nakazujący eksmisję. Taka zapłata prowadzi bowiem jedynie do wygaśnięcia zobowiązania pieniężnego ciążącego na skarżących, nie restytuuje natomiast poprzedniego stosunku najmu. Nakaz opuszczenia i opróżnienia lokalu oraz wydania go określonej osobie jest efektem ustania stosunku najmu lokalu, wyrok eksmisyjny wywołuje nadal skutki prawne, a w szczególności stanowi podstawę do przeprowadzenia legalnej eksmisji. Z tej perspektywy za nietrafne należy więc uznać wywody skarżących, w ocenie których spłata zaległości skutkuje ponownym nawiązaniem stosunku najmu. Stosunek ten wygasł i nie może być aktualnie reaktywowany przez prostą spłatę należności względem wynajmującego lub innego wierzyciela. Należy zatem uznać, że skarżący opuścili zajmowany lokal w sposób trwały, a ze względu na orzeczenie eksmisji wymóg dobrowolności zmiany miejsca pobytu nie podlegał badaniu. Jednocześnie nie dopełnili oni obowiązku meldunkowego z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy. Tym samym spełnione zostały wszystkie wymogi, od których zależy wydanie decyzji o wymeldowaniu, co też słusznie uczyniły organy administracji publicznej. W tej sytuacji Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).