II OSK 2111/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-05-18

Skład orzekający: Zdzisław Kostka, Marzenna Linska-Wawrzon, Leszek Kiermaszek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wykonanie prawomocnego wyroku eksmisyjnego, nawet jeśli osoba przebywa w zakładzie karnym, stanowi podstawę do wymeldowania z pobytu stałego?
Ratio decidendi
Wykonanie prawomocnego wyroku eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, co uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu. W takiej sytuacji, nawet jeśli osoba przebywa w zakładzie karnym, przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu nie ma znaczenia prawnego, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zasadności prawomocnego wyroku sądu powszechnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania S. B. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, powołując się na prawomocne wyroki nakazujące opuszczenie i opróżnienie lokalu oraz sprzedaż mieszkania nowym właścicielom. S. B. odwołał się, twierdząc, że opuścił lokal z przyczyn od niego niezależnych (aresztowanie) i zamierza powrócić po odbyciu kary. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 881/14 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 881/14, oddalił skargę S. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie wymeldowania. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a., na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Krakowie, orzekł o wymeldowaniu S. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Krakowie. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie oraz wyrokiem z dnia [...] września 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Krakowie, nakazano opuszczenie i opróżnienie z rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] 3 w Krakowie przez S. B.. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod wskazanym adresem z zamiarem stałego przebywania w nim. Wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca jej pobytu stałego nastąpić może wyłącznie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższy artykuł stwarza właściwemu organowi administracji publicznej możliwość zadecydowania o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Zatem do dokonania wymeldowania z pobytu stałego, konieczne jest zaistnienie przesłanki polegającej na opuszczeniu lokalu w sposób trwały i dobrowolny oraz braku realnego zamiaru powrotu lub opuszczenie i opróżnienie lokalu na podstawie wyroku sądu o eksmisji. Organ ustalił, że do momentu zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji, tj. 15 stycznia 2011 r., S. B. zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] w Krakowie. Po zatrzymaniu i osadzeniu w areszcie śledczym, w lokalu przy ul. [...] w Krakowie zamieszkiwał jeszcze ojciec zainteresowanego, S. B., który osobiście w dniu 8 lipca 2013 r. przekazał administracji Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Krakowie mieszkanie, w całości opróżnione z rzeczy i przedmiotów w nim się znajdujących. Następnie w dniu 17 października 2013 r. przedmiotowy lokal został sprzedany w drodze przetargu zorganizowanego przez Spółdzielnię na rzecz A. i P. J., którzy w dniu 8 listopada 2013 r. aktem notarialnym zawarli umowę ustanowienia odrębnej własności wskazanego mieszkania. W dniu 12 listopada 2013 r. A. i P. J. weszli w posiadanie lokalu przy ul. [...] poprzez sporządzenie protokołu zdawczo - odbiorczego przejęcia lokalu. Wg. oświadczenia wymienionych lokal ten w trakcie przejmowania był zupełnie opróżniony z rzeczy i przedmiotów, które mogły się w nim znajdować. Wprawdzie w piśmie z 30 grudnia 2013 r. S. B. oświadczył, iż nie wyraża zgody na wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu i zamierza tam powrócić po opuszczeniu zakładu karnego, lecz w ocenie organu I instancji z materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że S. B. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...]. Prezydent wskazał, że S. B. opuścił lokal w wyniku działań organów ścigania, ale było to również konsekwencją prawomocnego wyroku sądu. Organ I instancji podkreślił, że w przypadku postępowań meldunkowych związanych z realizacją wyroków eksmisyjnych bezkrytyczne podejście do zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, doprowadziłoby do sytuacji utrzymywania fikcji meldunkowej, w przypadku wykonania czynności eksmisyjnych przez uprawnione do tego organy. Prezydent zwrócił także uwagę, że dla oceny charakteru opuszczenia lokalu istotne było obiektywne stwierdzenie faktycznej możliwości realizacji woli strony przebywania w przedmiotowym lokalu, po opuszczeniu zakładu karnego. W jego ocenie, skoro mieszkanie zostało sprzedane, to od nowych właścicieli nie można wymagać, aby zezwolili na zamieszkiwanie w nim obcej dla nich osoby. Dlatego utrzymanie zameldowania S. B. w przedmiotowym lokalu byłoby wyłącznie fikcją meldunkową, czyli stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu. Prezydent podkreślił, że zadaniem organu administracji publicznej właściwego w sprawach meldunkowych jest ochrona ewidencji ludności oraz likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżnościach stanu ewidencji ze stanem faktycznym. S. B. w odwołaniu od powyższej decyzji wyjaśnił, że miejsce pobytu stałego opuścił z przyczyn od niego niezależnych, gdyż został aresztowany. Podkreślił, iż lokalu przy ul. [...] w Krakowie nie opuścił dobrowolnie i na stałe, ponieważ po odbyciu kary pozbawienia wolności zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Wojewody, z uwagi na fakt, że ojciec S. B. w dniu 8 lipca 2013 r. przekazał protokolarnie mieszkanie przy ul. [...] w Krakowie do dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Krakowie w związku z orzeczoną eksmisją w stosunku do osób zameldowanych pod powyższym adresem, opuszczenie nabrało cech dobrowolności i ma charakter trwały. Ponadto obecni właściciele nie wyrażają zgody na zamieszkanie S. B. w przedmiotowym lokalu. S. B. w skardze na powyższą decyzję zarzucił, że nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie i zamierza do niego wrócić po odbyciu kary pozbawienia wolności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, zarzucając naruszenie: 1) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędna wykładnię, która polega na przyjęciu, że zatrzymanie skarżącego przez Policję stanowi dobrowolne opuszczenie lokalu i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, przez wymeldowanie skarżącego, 2) art. 7 K.p.a. poprzez nieustalenie, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał na przykłady z orzecznictwa m.in. wyrok WSA w Warszawie z 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 349/10, gdzie Sąd stwierdził, iż osoba odbywająca karę pozbawienia wolności i mająca zamiar powrotu do zajmowanego przez siebie przed aresztowaniem mieszkania po odbyciu kary, nie opuściła lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że centrum życiowych interesów skarżącego nie znajduje się pod adresem lokalu, z którego został wymeldowany. Egzekucja orzeczenia orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Ponadto wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie może być uznane za działanie nielegalne. Zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o dowodach osobistych sformułowanie "wydaje się" wskazuje na obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu, jeżeli tylko organ stwierdzi, że została spełniona przesłanka wymeldowania: fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Dla oceny zasadności wymeldowania skarżącego istotne znaczenie ma również fakt odbywania niego kary pozbawienia wolności. Oczywistym jest, że pozbawienie wolności nie następuje z woli skazanego, lecz jego przymusowy charakter nie przesądza jeszcze o tym, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności nie może zostać wymeldowana z powodu braku przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu. W takiej sytuacji konieczne jest uwzględnienie całokształtu okoliczności danej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1396/08, uznał, że: "przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań innych osób, a nie wtedy, gdy osoba jest zmuszona opuścić lokal wskutek zawinionych przez nią zachowań". W okolicznościach sprawy, w ocenie Sądu, opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] 3 w Krakowie nastąpiło w wyniku zawinionych działań skarżącego, za które został on skazany prawomocnym wyrokiem karnym i nadal odbywa karę pozbawienia wolności. Nie można więc uznać, że skarżący zmuszony był opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich względem niego. Dla ustalenia, czy opuszczenie lokalu w konkretnych okolicznościach daje podstawę do wymeldowania, istotne znaczenie ma też, czy dana osoba miała zamiar opuszczenia miejsca dotychczasowego zameldowania. Skarżący nadal deklaruje wolę powrotu do przedmiotowego lokalu oraz podnosi, że nie było jego zamiarem opuszczanie tego lokalu. Jednakże podkreślić trzeba też, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu zamiar skarżącego pozostania w przedmiotowym lokalu ogranicza się jedynie do deklarowania chęci powrotu do lokalu bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w lokalu po zakończeniu odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności. Pozbawienie skarżącego praw do przedmiotowego lokalu w wyniku wydania wyroku eksmisyjnego w praktyce uniemożliwiło skarżącemu powrót do tego lokalu w przyszłości. Zatem utrzymanie zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem obecnym (skarżący nie przebywa w lokalu, lecz odbywa karę pozbawienia wolności), a skoro skarżący nie ma realnych perspektyw na powrót do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Dalej Sąd przytoczył szereg orzeczeń potwierdzających zaistnienie przesłanek do wymeldowania w sytuacji wykonania orzeczenia o eksmisji oraz nieprzebywania w lokalu związanego z pobytem w zakładzie karnym. Sąd podkreślił, że skoro kluczowe znaczenie dla orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego miała okoliczność wykonania wobec niego wyroku eksmisyjnego wydanego przez sąd powszechny, była to wystarczająca podstawa do wymeldowania skarżącego. Dlatego nie można organom administracji postawić zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zasadności prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Także okoliczności związane z egzekucją tego wyroku nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. S. B. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonmu wyrokowi zarzucono: naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ administracji błędnie ustalił że opuszczenie lokalu miało miejsce w wyniku wyroku eksmisyjnego, podczas gdy zapadł on 9 miesięcy później, po zatrzymaniu S. B., i nie ma on znaczenia dla sprawy; naruszenie art. 151 p.p.s.a. z zw. z art. 133 poprzez niewzięcie pod uwagę, że wyrok sądu karnego, który jest dokumentem z którego przeprowadzono dowód w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zawiera ograniczenia art. 77 § 2 Kodeksu karnego; naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną wykładnię przepisów, oraz w związku z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 K.p.a., poprzez nieustalenie przez sąd czy zdarzenia zaistniałe w sprawie mają charakter trwały; naruszenie art. 151 p.p.s.a. z zw. art. 7 poprzez niesprawdzenie przez organ II instancji informacji sprzed niemal pół roku, o planowanej dacie opuszczenia zakładu karnego; naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez niedokonanie wszystkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. nieprzesłuchanie S. B. jako uczestnika postępowania; naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. zart. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez orzekanie bez uzyskania całości akt administracyjnych i niewezwanie organu do przedłożenia całości zawartych w przeglądzie akt dokumentów; naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez brak własnego uzasadnienia prawnego decyzji organu odwołąwczego, a powołanie się jedynie na wyrok sądu administracyjnego wydany w oparciu o okoliczności (wieloletnia kara), które istotnie różniły się od tych w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że według ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu nie można uznać aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności. Fakt przebywania w zakładzie karnym w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności nie może stanowić przesłanki wymeldowania z miejsca stałego pobytu, ponieważ pobyt w zakładzie karnym nie może być uznany za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania. W przedmiotowej sprawie doszło więc do błędnej wykładni przepisu mówiącego o charakterze opuszczenia miejsca stałego pobytu jako przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. Ponadto organ nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 7 K.p.a. i nie wyjaśnił, jaki w rzeczywistości charakter miało opuszczenie lokalu przez skarżącego. Sąd pominął fakt, że skarżący nie został w rzeczywistości eksmitowany. W momencie wydania wyroku o eksmisji, skarżący nie przebywał już w przedmiotowym miejscu, ponieważ został zatrzymany przez Policję 11 stycznia 2011 r. a wyrok dotyczący eksmisji zapadł 11 sierpnia 2011 r. Samo postępowanie eksmisyjne było więc bezprzedmiotowe, gdyż sam zainteresowany nie przebywał już pod wskazanym adresem. Skarżący w toku wydawanych w swojej sprawie decyzji nie został przesłuchany, nie dokonano więc ważnych czynności pozwalających na pełne rozpatrzenie stanu faktycznego w sprawie. Ponadto Sąd mając dostęp do przeglądu akt sprawy nie wezwał organu do przedłożenia całości zawartych w przeglądzie akt dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Odnosząc się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać na wstępie należy, na ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych w sprawie. Mianowicie wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt IC 959/10/P, zmienionym następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II Ca 32/12, nakazano skarżącemu i innym wymienionym osobom opuszczenie i opróżnienie z rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] 3 w Krakowie. Wyrok uprawomocnił się w dniu 8 października 2012 r. Wykonując postanowienia powyższego wyroku eksmisyjnego ojciec skarżącego, S. B. przekazał w dniu 8 lipca 2013 r. do dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Krakowie wskazane mieszkanie, które następnie zostało sprzedane a nabywcy weszli w jego posiadanie. Skarżący natomiast od dnia 11 stycznia 2011 r., od momentu zatrzymania przez Policję nie przebywał w spornym lokalu. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zgodzić się w tym miejscu należy z autorem skargi kasacyjnej, że za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu nie można uznać sytuacji, gdy dochodzi do aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności, a fakt pobytu w zakładzie karnym nie może być utożsamiany z opuszczeniem lokalu z własnej woli. Co do zasady więc opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże nie zawsze jest to konieczne. Mianowicie wola osoby zameldowanej nie ma znaczenia w razie gdy nastąpiło orzeczenie eksmisji. W rozpoznawanej sprawie prawomocnym wyrokiem Sądu orzeczono eksmisję skarżącego i członków jego rodziny ze spornego lokalu a wyrok ten został dobrowolnie wykonany, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej. W orzeczeniach sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że wykonanie wyroku eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji sądowej (v. wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10, z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 24/09). Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności. Należy podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wskazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów najczęściej w takich sytuacjach nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Nadto należy zauważyć, że przebywanie skarżącego w chwili wykonywania wyroku nakazującego eksmisję w zakładzie karnym w żaden sposób nie wpływa na legalność wykonania wyroku. Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zamieszkałą nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnego działania innych osób. Tymczasem skarżący był zmuszony opuścić lokal mieszkalny w wyniku osadzenia w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. W okresie, gdy przebywał w zakładzie karnym wykonano wyrok eksmisyjny, dotyczący również jego osoby. W tej sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu mieszkalnego doszło na skutek zatrzymania osoby zameldowanej w tym lokalu i osadzenia jej w zakładzie karnym kwestia dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie ma znaczenia prawnego. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że organy obu instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. W skardze kasacyjnej natomiast nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych w sprawie. Artykuł 174 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. Skuteczne podniesienie takiego zarzutu wymaga więc wykazania istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. Tymczasem w skardze kasacyjnej nie wykazano jaki wpływ na wynik sprawy miało nieprzesłuchanie skarżącego, czy też informacja o okresie odbywania przez niego kary. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia zaskarżonych decyzji. Trafnie również podkreślił Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku, ze sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zasadności prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Jako nietrafny należało uznać zarzut co do tego, że Sąd Wojewódzki orzekał na podstawie niekompletnych akt administracyjnych. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd Wojewódzki dysponował pełną dokumentacją zgromadzoną w postępowaniu administracyjnym, pozwalającą na weryfikację ustalonego stanu faktycznego sprawy. Wskazać trzeba, że znajdująca się w aktach administracyjnych karta przeglądowa nie kończy się na pozycji oznaczonej numerem 16, lecz na pozycji oznaczonej numerem 30. Kolejna strona karty przeglądowej akt administracyjnych zawiera spis materiałów sprawy wymienionych w pozycjach od numeru 17 do numeru 33, przy czym są to karty akt oznaczone odpowiednio numerami od 45 do 78. Teczka akt administracyjnych organu pierwszej instancji wymienionych w karcie przeglądowej w pozycjach numerów od 1 do 30 (karty 1-78) a także teczka akt administracyjnych organu drugiej instancji zawierająca wszystkie pisma wytworzone i otrzymane przez organ odwoławczy (w tym wydrukowane i uwierzytelnione pisma i dokumenty wytworzone w toku postępowania odwoławczego w formie elektronicznej) zostały przekazane sądowi w całości w dniu 3 czerwca 2014 r. wraz z odpowiedzią na skargę oraz pełnomocnictwem pełnomocnika organu. Natomiast dokumenty wymienione na stronie 3 pisma uzupełniającego skargę kasacyjną oznaczone numerami od 1 do 20 są dokumentami wytworzonymi i gromadzonymi przez sąd w postępowaniu sądowym – po wniesieniu skargi na decyzję administracyjną organu. Wobec powyższego niezasadny okazał się zarzut naruszenia artykuł 133 § 1 p.p.s.a Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło