II SA/Po 562/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 09 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca M. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Aktualnie zobowiązana jest do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu wniosku powołała się na ciężką sytuację materialną spowodowaną prowadzeniem przeciwko niej postępowania egzekucyjnego przez komornika na kwotę [...]zł. Prowadzone czynności egzekucyjne oraz spłata kredytu zaciągniętego na budowę domu (do spłaty [...]zł) skutkuje obecnie ciężką sytuacją finansową, albowiem na pokrycie tych zobowiązań przeznaczana jest większość dochodów skarżącej, co uniemożliwia poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca podała, że posiada nieruchomość w P. wraz z domem o powierzchni [...] m², o szacunkowej wartości [...]zł. Wskazała, że posiada udziały w trzech spółkach o wartości [...]zł, [...]zł oraz [...]zł. Nadto skarżąca oświadczyła, że majątek podlegający egzekucji jest niezbywalny, posiada zobowiązania z tytułu spłaty kredytu na budowę domu – do spłaty [...]zł oraz z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego - do spłaty [...]zł. Skarżąca oświadczyła, że uzyskuje dochody brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około [...]zł miesięcznie. Podała, że nie posiada wartościowych ruchomości o wartości ponad 3.000 euro, oszczędności, czy innych nieruchomości. Nie ma osób, z którymi prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawczyni powinna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych - aktualnie w wysokości 100 zł (ewentualnie dalszych 200 zł z tytułu opłaty za wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu, czy opłaty od skargi kasacyjnej). Z przedłożonych oświadczeń skarżącej wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód wielokrotnie przekraczający wysokość kosztów sądowych. Skarżąca wprawdzie powołuje się na wysokie zobowiązania – spłaca należności komornicze w znacznej wysokości, ale nie może ulegać wątpliwości, że dysonuje kwotą 100 zł celem opłacenia wpisu od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych w podobnej wysokość, które nadto będą rozłożone w czasie. Zaznaczyć należy, że fakt ponoszenia wysokich kosztów spłaty zaciągniętych zobowiązań nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami koniecznego utrzymania. Kredyty zaciągnięte przez skarżącą nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Tym bardziej, że skarżąca wskazała, że powyższe zobowiązania reguluje, mimo że pochłaniają one większą część dochodów. Oznacza to, że po uiszczeniu zobowiązań pozostaje jeszcze dalsza część dochodów. Przyjąć należy, że ma możliwości finansowe na bieżące regulowanie swoich zobowiązań, a uiszczenie kwoty 100 zł nie będzie stanowić uszczerbku w koniecznych bieżących wydatkach jej utrzymania. Zauważyć bowiem należy, że ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych koniecznych kosztów utrzymania, a nie wszystkich wydatków jakie skarżąca decyduje się ponieść (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14 – dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarżąca nie wykazała, że nie ma możliwości wygospodarowania środków na opłacenie pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz realnych możliwości majątkowych i zarobkowych wnioskodawczyni wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania. A tych przesłanek przyznania prawa pomocy skarżąca w niniejszej sprawie nie wypełniła. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska