II SA/Po 597/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. M., Z. M., G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżących kwotę 440,- (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...], Burmistrz Gminy K. na podstawie art. 83 ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151 poz. 1220 z późn. zm.) zezwolił wnioskodawcy P. S. E. O. SA na usunięcie 24 drzew z gatunku brzoza (4 szt. o obwodzie 56 cm, 8 szt. o obwodzie 59 cm, 6 szt. o obwodzie 53 cm, 6 szt. o obwodzie 63 cm), 4 drzew z gatunku wierzba o obwodach 69 cm, 66 cm, 72 cm i 78 cm, 45 drzew z gatunku olcha (15 szt. o obwodzie 44 cm, 10 szt. o obwodzie 47 cm, 10 szt. o obwodzie 41 cm, 5 szt. o obwodzie 50 cm, 5 szt. o obwodzie 53 cm), 3 drzew z gatunku świerk o obwodach 56 cm, 66 cm, 72 cm, 28 drzew z gatunku sosna (10 szt. o obwodzie 35 cm, 10 szt. o obwodzie 38 cm, 8 szt. o obwodzie 41 cm) oraz 1 drzewa z gatunku modrzew o obwodzie 54 cm i krzewów rosnących na działce nr [...], położonej w miejscowości S., obręb S. Ponadto, organ zwolnił wnioskodawcę od wnoszenia opłat za usunięcie tych drzew i krzewów, ustalając ostateczny termin ich usunięcia na dzień [...] grudnia 2011 r. z pominięciem okresu wegetacyjnego drzew i krzewów. Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. A. i Z. M. oraz G. i S. J. odwołali się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Odwołanie wniesiono za pośrednictwem Starosty P., do którego wymienione pismo wpłynęło w dniu [...] lutego 2011 r., Odwołanie to zostało następnie przekazane Burmistrzowi Gminy K. jako organowi właściwemu w tej sprawie, na mocy postanowienia Starosty P. z dnia [...] marca 2011 r., znak [...], wydanego na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.). Powyższe odwołanie wpłynęło zatem ostatecznie do organu I instancji w dniu [...] marca 2011 r. Następnie, pismem z dnia [...] lutego 2011 r. [...] i Z. M. wnieśli ponownie odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2011 r., za pośrednictwem Burmistrza Gminy K. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu – po rozpoznaniu odwołań A. i Z. M. oraz G. i S. J. – na podstawie art. 129 § 2 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia [....] lutego 2011 roku Burmistrz Gminy K. zezwolił PSE O. S.A. na usunięcie: 24 drzew z gatunku brzoza, 4 drzew z gatunku wierzba, 45 drzew z gatunku olcha, 3 drzew z gatunku świerk, 28 drzew z gatunku sosna, 1 drzewa z gatunku modrzew oraz krzewów rosnących na działce nr [...], położonej w miejscowości S., obręb S. Z ustaleń organu I instancji wynika zarazem, że PSE O. S.A. wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów w pasie technologicznym linii na odcinku pomiędzy słupem 62-64 napowietrznej linii elektroenergetycznej relacji P.-K. Drzewa te zostały przeznaczone do usunięcia, ponieważ stan zadrzewienia był niezgodny z normatywną minimalna odległością drzewostanu od przewodów linii o napięciu 220 kV, określoną w Polskiej Normie PN-E-05100-1:1998. Pozostawienie obecnego stanu zadrzewienia w ocenie Burmistrza Gminy K. mogło powodować występowanie zwarć doziemnych i międzyfazowych dolnych torów czterotorowej relacji, co z kolei stanowiłoby zagrożenie dla zdrowia i życia. Niepodjęcie opisanych działań mogło ponadto skutkować powstaniem niebezpieczeństwa wywołania pożaru i zawalenia się konstrukcji. Decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. doręczono skarżącym w dniu [...] lutego 2011 r. A. i Z. M. wnieśli do organu I instancji odwołanie w dniu [...] lutego 2011 r.. Ponadto, w dniu [...] marca 2011 r. wpłynęło do organu postanowienie Starosty P. z dnia [...] marca 2011 r. o przekazaniu odwołania A. i Z. M. oraz G. i S. J. od powyższej decyzji. W tej sytuacji zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego należało przyjąć, iż doszło do uchybienia terminu, wynikającego z faktu skierowania odwołania do niewłaściwego organu mimo prawidłowego pouczenia w decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. W konsekwencji odwołanie wpłynęło dopiero w dniu [...] marca 2011 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Podobnie należy też ocenić drugie odwołanie wniesione przez skarżących A. i Z. M. Organ zaznaczył także, iż w sprawie nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 roku A. i Z. M. oraz G. J. zaskarżyli powyższe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 roku decyzję z dnia [...] lutego 2011 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż decyzja z dnia [...] lutego 2011 roku nie zawiera oznaczenia organu, który ją wydał. Pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia nie wyjaśnia poza tym za pośrednictwem jakiego organu należy złożyć odwołanie. Błędne skierowanie odwołanie nie wynikało wobec tego z ich winy, gdyż całe postępowanie było prowadzone przed Starostą Powiatowym, w tym również trzy rozprawy. Skarżący podkreślili też, iż kwestionowana przez nich decyzja Burmistrza Gminy K. prowadzi w istocie do naruszenia art. 64 Konstytucji RP. Wycięcie tych drzew spowoduje całkowitą utratę wartości posiadanej przez nich nieruchomości oraz pozbawi ich działkę walorów estetycznych. Zwrócili oni przy tym uwagę, iż wcześniej nie budziło wątpliwości organów administracji publicznej, iż wystarczy tylko przycięcie rosnących drzew. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna, choć z innych powodów niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.). Zgodnie z ogólną zasadą z art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Ustawodawca precyzuje zarazem wymieniony powyżej przepis poprzez wskazanie w art. 127 § 1 kpa, iż stronie przysługuje odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Jak wynika z kolei z art. 129 § 1 i 2 kpa, odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie. Zachowanie wspomnianego 14-dniowego terminu stanowi przy tym warunek konieczny skutecznego podważenia rozstrzygnięcia, z którym nie zgadza się strona. W razie upływu tego terminu organ odwoławczy będzie natomiast zobowiązany w świetle art. 134 kpa do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy nie można zgodzić się z poglądem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Z materiału zebranego w aktach sprawy wynika bowiem, iż decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] lutego 2011 r., znak [....], doręczono A. i Z. M. w dniu [...] lutego 2011 r. (k. 32 v akt administracyjnych organu I instancji). G. i S. J. decyzji nie doręczono. Zatem wspomniany 14-dniowy termin do złożenia odwołania upływał zarówno A. i Z. M., jak i G. i S. J. w dniu [...] lutego 2011 r. Wprawdzie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. A. i Z. M. wnieśli odwołanie od opisanej decyzji Burmistrza Gminy K., lecz nie ulega wątpliwości, iż czynność ta jako dokonana po ustawowym terminie nie mogła już wywrzeć skutku prawnego (k. 5 akt administracyjnych organu II instancji). W tej mierze pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego można zatem uznać za uzasadniony. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżący A. M., Z. M. i G. J., oprócz opisanego wyżej odwołania, złożonego osobiście w dniu [...] lutego 2011 r., odwołali się także przez ich fachowego pełnomocnika. Już wcześniej, pismem z dnia [...] lutego 2011 r., skierowanym w dniu [...] lutego 2011 r. do Kolegium za pośrednictwem Starosty P., zostało bowiem złożone odwołanie od przedmiotowej decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. (k. 3-4 akt administracyjnych organu II instancji). Wbrew twierdzeniom wyrażonym w skardze nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości fakt, iż decyzja organu I instancji miała dostateczne pouczenie o sposobie wniesienia środka odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło jednak, iż datą złożenia odwołania był dzień [...] marca 2011 r., tj. data wpływu postanowienia Starosty P. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], o przekazaniu pisma skarżących według właściwości Burmistrzowi Gminy K. W rezultacie takiego wniosku organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż pismo z dnia [...] lutego 2011 r. zostało także wniesione po upływie ustawowego terminu z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka interpretacja nie zasługuje jednak na aprobatę. Trzeba bowiem jednoznacznie podkreślić, iż ustawodawca wprawdzie zobowiązuje organy administracji publicznej do badania swojej właściwości z urzędu i przestrzegania jej na każdym etapie postępowania, lecz negatywny wynik takiej weryfikacji nie powinien co do zasady obciążać strony postępowania. Wniosek ten wynika wyraźnie z art. 65 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem określonego prawem terminu uważa się za wniesione z zachowaniem tego terminu. Użyty zwrot "podanie" należy rozumieć przy tym jako ogólne określenie pism procesowych, składanych przez stronę, w tym także przysługujące jej środki odwoławcze od wydanych rozstrzygnięć. Dlatego też nawet w razie prawidłowego pouczenia o sposobie zaskarżenia decyzji złożenie od niej odwołania do niewłaściwego organu przed upływem ustawowego terminu nie powinno skutkować automatycznie uchybieniem terminu. Ustawodawca nie odróżnia ponadto na gruncie art. 65 § 2 kpa, czy podanie zostało złożone przez stronę działającą osobiście czy przez fachowego pełnomocnika. Należy więc uznać, że przepis ten dotyczy obu przypadków. Reasumując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, iż odwołanie A. i Z. M. oraz G. i S. J., zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r., zostało złożone w terminie, tj. w dniu [...] lutego 2011 r., choć do organu niewłaściwego. Okoliczność ta nie wpływa jednak bynajmniej na skuteczność samego środka zaskarżenia. Oznacza to z kolei, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak [...], wydane zostało z naruszeniem art. 129 § 2 w zw. z art. 134 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. było złożone w ustawowym terminie, to nie zaistniały również podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zaprezentowany wyżej pogląd znajduje również pełne oparcie w orzecznictwie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 547/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia .nsa.gov.pl; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 roku, sygn. akt I OSK 117/10, tamże). W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie Kolegium z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 129 § 2 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno uwzględnić dotychczasowe wnioski Sądu. Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348). Sąd orzekł o wykonalności na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.