II SA/Po 631/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi L.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2015r. Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2015r. znak [...] , II. przyznaje radcy prawnemu J. T. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. Prezydent Miasta P., po rozpoznaniu wniosku L. D. z dnia 9 grudnia 2014 r., wydał w dniu [...] 2015 r. decyzję nr [...], którą odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy finansowej. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż po wszczęciu postępowania ustalił datę wywiadu środowiskowego na dzień 15 grudnia 2014 r. w godzinach 13- 14. W dniu 12 grudnia 2014 r. L. D. poinformowała, iż ustalony termin jej nie odpowiada i że skontaktuje się z pracownikiem socjalnym w godzinach dyżuru w celu ustalenia innego dogodnego dnia do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 16 grudnia 2014 r. wystosowano do strony wezwanie w którym wyznaczono datę rodzinnego wywiadu w środowisku na 29 grudnia 2014 r. We wskazanym dniu nie zastano L. D. w miejscu zamieszkania i nie można było też nawiązać z nią kontaktu telefonicznego. W dniu 13 stycznia 2015 r. pracownik socjalny nawiązał kontakt telefoniczny z L. D., która oświadczyła, iż posiada własny dochód. Nie ustalono nowej daty wywiadu gdyż strona oświadczyła, że nie jest zainteresowana otrzymaniem pomocy z MOPR. Dalej organ wskazał, iż w myśl art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 i 3 w/w ustawy, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny. Natomiast zgodnie z art. 107 ust. 4a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem organu udaremniając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego L. D. uniemożliwiła zbadanie okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i ustalenie czy istnieją przesłanki do przyznania świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. Tym samym jej wniosek o udzielenie pomocy finansowej została załatwiony odmownie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła L. D. podnosząc, iż brak możliwości wywiadu środowiskowego nie był z jej strony zawiniony, a raczej wynikał z nieporozumienia. Wskazała, iż nigdy nie twierdziła, że termin wywiadu środowiskowego jej nie odpowiada i że postara się ustalić inny. Informowała jedynie organ, że na razie sprawa jej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jest w toku wyjaśniania i gdy coś będzie wiedziała skontaktuje się z MOPR. Podniosła, że nie otrzymała innych instrukcji od pracownika MOPR, z którym rozmawiała, a którego nazwiska nie pamięta. W tym stanie rzeczy uznała, iż dopełniła wszelkich niezbędnych formalności. Dalej wyjaśniła, że nie odebrała wezwania dotyczącego daty przeprowadzenia wywiadu, gdyż z uwagi na okres świąteczny i brak środków finansowych przebywała u rodziny. W styczniu 2015 r. skontaktował się z nią pracownik socjalny, któremu opisała swoją sytuację związaną z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej i została poinformowana, że powinna w takim razie udać się do MOPR i odwołać swój wniosek. W czasie tej rozmowy strona wyraziła stanowisko, iż na daną chwilę nie może się ubiegać o pomoc, gdyż nie ma uregulowanej sytuacji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Dalej L. D. wyjaśniła, iż po tej rozmowie jej sytuacja diametralnie zmieniła, gdyż decyzję o wyrejestrowaniu jej z PUP uchylono. W związku z powyższym na dzień 9 grudnia 2014 r. była uprawniona do ubiegania się o pomoc finansową i dlatego uważa, że wydaną decyzję o odmowie pomocy należy zweryfikować. Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium zaznaczyło, iż zgodnie z treści art. 106 ust 4. oraz art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wydanie decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy świadczenia z pomocy społecznej wymaga uprzedniego przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Według organu odwoławczego bezspornym jest, iż z inicjatywy strony nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 15 grudnia 2014 r. Ponadto nie była obecna w miejscu zamieszkania w dniu 29 grudnia 2014 r. mimo, iż organ przesłał jej zawiadomienie o planowanym na ten dzień wywiadzie środowiskowym. Według Kolegium to obowiązkiem L. D. było skontaktowanie się z pracownikiem socjalnym odnośnie skutecznego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Postawa strony jest wyrazem braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Tymczasem zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła L. D. zarzucając naruszeni art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenie szeregu przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 103 § 3, art. 80, art. 8, art. 136, art. 9 K.p.a. Zdaniem strony organ odwoławczy bardzo lakonicznie uzasadnił swoją decyzję, pominął w stanowisko strony wyrażone w odwołaniu. Organ nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia rzeczywistych okoliczności nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, mimo iż stanowisko organu I instancji oraz strony w tej kwestii były zupełnie różne. Kolegium nie ustaliło także, czy notatkę służbową sporządził ten sam pracownik, który rzeczywiście przeprowadził z nią rozmowę telefoniczną w dniu 12 grudnia 2014 r. Organ II Instancji nie odniósł się także ani do faktu rozmowy z dnia 13 stycznia 2015 r. ani do rozbieżności w relacjach co do jej przebiegu. Zawarte w odwołaniu wyjaśnienia skarżącej dotyczące tej okoliczności, a zupełnie odmienne od tego co wynika z uzasadnienia decyzji organu I Instancji - organ II Instancji pominął milczeniem. Skarżąca podniosła, iż informacja (wezwanie) o planowanym na dzień 29 grudnia 2014 r. wywiadzie środowiskowym wystosowana dnia 16 grudnia 2014 roku w ogóle nie dotarła do niej z uwagi na jej obecność w czasie świąt w miejscu swego zamieszkania. Organ II instancji nie odniósł się do zawartych w odwołaniu wyjaśnień, co do przyczyn nieobecności w wyżej wskazanym dniu. Zarzucono także, że organ I instancji nie udzielił stronie wyraźnego pouczenia, że brak współpracy z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (rodzinnego) w konsekwencji może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Zarówno organ I jak i II instancji nie zbadały tej okoliczności. Ponadto organ I instancji nie udzielił skarżącej należytej informacji o podstawach i warunkach przyznawania świadczeń na podstawie ustawy o pomocy społecznej. W całym toku postępowania skarżąca kierowała się bowiem przeświadczeniem, że podstawą i warunkiem do przyznania jej pomocy jest posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Mimo informowania pracownika socjalnego (rozmowa telefoniczna z 12 grudnia 2014 r.) o komplikacjach z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej skarżąca nie została poinformowana czy i jak utrata statusu osoby bezrobotnej wpływa na prawo do otrzymania pomocy społecznej, nie wskazano żadnej drogi postępowania. Organ I Instancji nie podjął żadnych starań, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W ocenie skarżącej w sprawie nie doszło do ani do "braku współdziałania z pracownikiem socjalnym" ani do "niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Występujący na rozprawie pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy wnosił i wywodził jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W ocenie Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 9 K.p.a., art. 7 , art. 77 § 1 K.p.a. i art. 67 § 1 i 68 § 1 K.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż przepis art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. 163 ze zm.) stanowi, iż decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad ten przeprowadzany jest m.in. w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób o których mowa w art. 103 (art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy. Stosownie do treści art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zatem z treści powyższych przepisów wynika, iż nieodzownym elementem postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest rodzinny wywiad środowiskowy. Jednocześnie zauważyć należy, iż z treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień i inne okoliczności w nim wskazane mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepis ten określa zatem między innymi skutki braku chęci współpracy osoby ubiegającej się o świadczenie w ramach pomocy społecznej. Skutkiem takim jest odmowa przyznania świadczenia. Jedną zaś z postaci braku takiej współpracy, co nie budzi wątpliwości w świetle ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, jest uniemożliwienie przeprowadzenia organowi pomocy społecznej rodzinnego wywiadu środowiskowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt I OSK 37/08, z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 561/08, z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 554/09, z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 59/11 oraz z dnia 6 września 2011 r., sygn. I OSK 572/11). Jednocześnie pamiętać jednakże należy, iż zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy podzielić należy zarzut strony dotyczący naruszenia przepisów art. 9 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy nie wynika by skarżąca była przez organ I instancji w jakikolwiek sposób informowana o skutkach prawnych uniemożliwienia pracownikowi organu I instancji przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, w tym w szczególności, iż musi to skutkować odmową udzielenia jej pomocy finansowej. Informacji takiej nie zawiera ani adnotacja z 30 grudnia 2014 r. jak i z dnia 13 stycznia 2014 r. sporządzone przez pracownika socjalnego M. K.. Także niedoręczone, o czym dalej, stronie pismo z dnia 16 grudnia 2014 r. nie zwiera pouczenia o skutkach uniemożliwienia pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Powyższe naruszenie art. 9 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy, albowiem to właśnie brak współdziałania L. D. z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie rozprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowił jedyną i wyłączną przesłankę rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji. Reasumując podkreślić należy, iż organ powinien wyraźnie pouczyć stronę postępowania, że brak współpracy z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w konsekwencji może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Takiego pouczenia w niniejszej sprawie zabrakło. Skoro zaś organy nie pouczyły w sposób prawidłowy skarżącej o skutkach braku współdziałania z pracownikami socjalnymi to nie powinna ona ponosić negatywnych konsekwencji nieznajomości swoich obowiązków. Wobec braku pouczenia strony o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i skutkach jego nieprzeprowadzenia nieuprawnione jest twierdzenie organu II instancji, iż to na skarżącej, po odwołaniu terminu wywiadu środowiskowego wyznaczonego na 15 grudnia 2014 r., spoczywał obowiązek skontaktowania się z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia daty przeprowadzenia tego wywiadu. Dalej zauważyć należy, iż organy w uzasadnieniu decyzji podnosiły, że pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. zawiadomiono L. D. o planowanym na dzień 29 grudnia 2014 r. terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak pracownik socjalny nie zastał w tym dniu skarżącej w miejscu zamieszkania. Wskazać w tym miejscu trzeba, którą to okoliczność przeoczyły orzekające w sprawie organy, iż z akt sprawy wynika, iż pismo to nie zostało doręczone stronie i po podwójnym awizowaniu zostało zwrócone do organu w dniu 7 stycznia 2015 r. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.). W świetle powyższych regulacji stwierdzić trzeba, iż przesyłkę zawierającą pismo z dnia 16 grudnia 2015 r. należy uznać za doręczoną stronie (w trybie tzw. fikcji doręczenia) z upływem 14 dni liczonych od dnia pozostawienia zawiadomienia złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Jak wynika z adnotacji pracownika Poczt Polskiej takie zawiadomienie złożono w skrzynce pocztowej skarżącej w dniu 22 grudnia 2014 r., a zatem przesyłkę tą należy uznać za doręczoną po dniu 5 stycznia 2015 r. czyli kilka dni po zaplanowanym termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z tej też przyczyny zawiadomienie z dnia 16 grudnia 2015 r. nie może zostać uznane za skuteczne skoro jego formalne, prawnie skuteczne doręczenie nastąpiło po zaplanowanej dacie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie można zatem czynić stronie zarzutu, iż uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w dniu 29 grudnia 2014 r. skoro nie została skutecznie o zamiarze przeprowadzenia tegoż wywiadu poinformowana przed tą datą. Dalej zauważyć należy, iż w notatce urzędowej z dnia 30 stycznia 2014 r. pracownik socjalny wskazał, iż podjęto próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej w dniu 17 grudnia 2014 r. Niemniej w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji czy skarżąca była poinformowana, iż w tej dacie planowane jest przeprowadzenie takiego wywiadu. W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 67 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie, zaś art. 72 K.p.a. stanowi, że czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. Bezspornym pozostaje, że czynność pracownika organu, który podjął próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, a próba ta okazała się bezskuteczna ze względu nieobecność strony osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej ma istotne znaczenie dla sprawy i winna odpowiednio udokumentowana. Notatka sporządzona w niniejszej sprawie przez pracownika socjalnego M. K. w dniu 30 stycznia 2014 r. nie odpowiada jednakże wymogom określonym w przepisach K.p.a., albowiem nie wynika z niej by to M. K. dokonywała opisanych w niej czynności, a jednocześnie brak wskazania kto tych czynności dokonywał. Organ I instancji wskazał także w uzasadnieniu decyzji, iż po rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 13 stycznia 2015 r. z L. D. uznano za bezcelowe wyznaczanie nowego terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, bowiem strona oświadczyła, że nie potrzebuje już wnioskowanej pomocy. Tymczasem w aktach sprawy brak jest oświadczania strony o cofnięciu swojego wniosku o udzielenie pomocy finansowej. W świetle treści art. 63 § 1 i 68 § 2 pkt 1 K.p.a. oświadczenie o cofnięciu wniosku inicjującego postępowanie administracyjne może być wniesione na piśmie lub ustnie do protokołu. Niemniej zgodnie z art. 63 § 3 K.p.a. podanie (żądanie, wyjaśnienie) wniesione ustnie do protokołu winno zostać podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Co za tym idzie adnotacji sporządzonej w dniu 13 stycznia 2015 r. przez pracownika socjalnego M. K. nie można uznać za protokół zawierający oświadczenie strony o cofnięciu jej wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Brak było zatem podstaw do odstąpienia przez organ od wyznaczenia kolejnego terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym dla sprawy wskazać nadto należy, iż nawet ewentualne, skuteczne cofnięcie wniosku inicjującego postępowanie administracyjne dotyczące udzielenia świadczeń z pomocy społecznej winno skutkować wydaniem decyzji umarzającej postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.), a nie wydanie decyzji merytorycznej odmawiającej przyznania świadczenia. Powyższe nieprawidłowości, a zwłaszcza brak pouczenia strony o skutkach prawnych nieprzeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, wskazują, iż zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wydano z naruszeniem przepisów postępowania, a ponieważ naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić wskazówki zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, w tym w szczególności ponownie podjąć próbę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowisko poprzedzając ją jednakże pouczeniem osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy o skutkach prawnych odmowy współpracy z organem. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm).