II SA/Po 642/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta Ś. decyzją z [...] 2016 r., nr [...], odmówił M. K. zwrotu prawa jazdy kategorii B bez podania się kontrolnemu sprawdzeniu kalifikacji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż M. K. złożyła pismo z prośbą o wydanie dokumentu prawa jazdy bez konieczności poddania się egzaminowi kontrolnemu. Do pisma dołączyła urzędowy wniosek o przywrócenie cofniętego prawa jazdy kat. B wraz z kserokopią orzeczenia lekarskiego z dnia 15 września 2016 r., stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM,A1,A2,A,B1,B,B+E,T Dalej organ wskazał, iż decyzją z [...] 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w związku z negatywnym wynikiem orzeczenia lekarskiego cofnął M. K. prawa jazdy kategorii B. Powyższy przepis stanowi, iż decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Starosta wyjaśnił, iż w decyzji z 03 lutego 2015 r. nie określił terminu ważności decyzji o cofnięciu uprawnień, bowiem taki termin nie został wskazany w orzeczeniu lekarskim. Określenie terminu ważności przedmiotowej decyzji pozostałoby w sprzeczności z decyzją lekarza, który nie określił terminu kolejnego badania, a jednocześnie ograniczałoby prawa strony, narzucając jej termin wykonania kolejnych badań. Organ wskazał, iż w decyzji z 03 lutego 2015 r. pouczono M. K., iż w przypadku ubiegania się o przywrócenie uprawnienia po okresie jednego roku od wydania decyzji o jego cofnięciu, należy poddać się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje. Starosta zauważył, że M. K. osobiście odebrała ww. decyzję dnia 04 lutego 2015 r. i decyzja uprawomocniła się 18 lutego 2015r., natomiast dokument prawa jazdy kat. B, M. K. zwróciła do depozytu Wydziału Komunikacji i Transportu w dniu 23 kwietnia 2015r. Ponieważ od uprawomocnienia się decyzji o cofnięciu uprawnień (18 lutego 2015r.) do dnia dostarczenia pozytywnego orzeczenia lekarskiego (14 października 2016r.), minął okres przekraczający rok, to zwrot dokumentu prawa jazdy jest możliwy jedynie po poddaniu się przez M. K. kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, gdyż mają tutaj zastosowanie zapisy art. 49. ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K., zarzucając błędną interpretację art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami i wskazując, iż brak w treści rozstrzygnięcia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wskazań na jaki okres cofnięto uprawnienia oraz kiedy orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami strona ma przedłożyć nie oznacza, że dostarczenie takiego orzeczenia po upływie roku usankcjonowane będzie dodatkowym rygorem poddania się egzaminowi sprawdzającemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2017 r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż przepis art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, odczytywać należy łącznie z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem, cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji. W przedmiotowej sprawie wystąpiła sytuacja, gdy cofnięcie uprawnień w związku z negatywnym orzeczeniem lekarskim przekroczyło okres 1 roku. Dalej Kolegium zauważyło, że cofnięcie uprawnień nastąpiło na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 3 lutego 2015 r. , doręczonej stronie w dniu 4 lutego 2015r. Decyzja ta stała się ostateczna przed organem I instancji w dniu 19 lutego 2015r. M. K. dopiero w dniu 14 października 2016r. zwróciła się do organu z wnioskiem o wydanie prawa jazdy, dołączając do niego orzeczenie lekarskie nr [...] wystawione przez lekarza uprawnionego do badania kierowców w WCMP w dniu 15 września 2016r. W orzeczeniu tym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat. AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T. Podkreślono, iż M. K. była świadoma tego, że jeżeli okres cofnięcia prawa jazdy przekroczy 1 rok, wówczas przywrócenie uprawnień będzie się wiązało z obowiązkiem przeprowadzenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, bowiem została o tym pouczona w decyzji o cofnięciu uprawnień. Zdaniem organu odwoławczego tak długi okres cofnięcia prawa jazdy wymaga przeprowadzenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy - na podstawie przedstawionego wyżej art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Dopiero zdanie egzaminu kontrolnego w zakresie posiadanej przez M. K. kat. B pozwoli na przywrócenie uprawnień cofniętych decyzją z dnia 3 lutego 2015r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca podtrzymała stanowisko, iż wykładnia przepisu art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do stwierdzenia, iż cofnięcie na okres przekraczający 1 rok oznacza, że o okresie cofnięcia przesądza akt cofający uprawnienia. Nie ma natomiast znaczenia okres, w którym osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnień nie dysponowała uprawnieniami. To z decyzji o cofnięciu uprawnień powinno wynikać, że cofnięcie uprawnień następuje na okres przekraczający jeden rok. W przeciwnym wypadku ustawodawca użyłby innych zwrotów, chociażby "cofniętego na okres, czy do czasu, w którym nie ustały przyczyny cofnięcia". Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego podnosząc m.in. jednostronność organu, brak należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Wskazano, iż z faktu, że decyzja o cofnięciu uprawnień zawiera pouczenie o obowiązku poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, nie można wywodzić, iż w decyzji rozstrzygnięto o tym obowiązku. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. 1066) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności wskazać należy, że stan faktyczny w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów, z uwagi na orzeczenie lekarskie z 22 grudnia 2014r. stwierdzające istnienie po stronie M. K. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii: AM, B1, B, B+E, T , Starosta Ś. decyzją z dnia [...] 2015 r., wydaną na podstawie art. 103 ust. 1pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.), cofnął stronie skarżącej posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B. W decyzji nie określono terminu na jaki cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami. Skarżąca nie odwołała się od powyższej decyzji i w dniu 23 kwietnia 2015 r. złożyła do depozytu dokument prawa jazdy. Następnie w dniu 14 października 2016 r. M. K. złożyła w Starostwie Powiatowym w Ś. W. pismo z prośbą o wydanie dokumentu prawa jazdy bez konieczności poddania się egzaminowi kontrolnemu. Do pisma skarżąca dołączyła urzędowy wniosek o przywrócenie cofniętego prawa jazdy kat. B wraz z kserokopią orzeczenia lekarskiego z dnia 15 września 2016 r., stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM,A1,A2,A,B1,B,B+E,T. Wobec powyższego kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ocena prawidłowości zastosowania w realiach niniejszej sprawy przez organy obu instancji prawa materialnego, w tym wykładni przepisu art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z ust. 2 i art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami , tj. w oparciu o który to podjęto decyzję odmawiającą skarżącej zwrotu prawa jazdy. Zgodnie z art. 103 ust. 3 powołanej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z kolei w myśl art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o: a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji, b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (ust. 2 ustawy). Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, iż osoba, której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami na okres powyżej jednego roku ma obowiązek dokonać ponownego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Rację ma jednak skarżąca, iż organy obu instancji w sposób nieuprawniony utożsamiają warunek "cofnięcia na okres przekraczający rok" z faktyczną długością okresu cofnięcia uprawnienia. Jak wskazano to już wcześniej, organy obu instancji przyjęły, że istnieje obowiązek sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w przypadku gdy minął już rok od cofnięcia uprawnień, tymczasem taki pogląd nie zasługuje na akceptację. Sąd podziela pogląd wrażony w skardze i ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a powołanej ustawy dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy okres cofnięcia przekraczający rok wynika wprost z decyzji o cofnięciu uprawnień (ewentualnie wyroku sądowego). W tym miejscu należy wprost odwołać się wprost do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2016 r. o sygn. akt I OSK 2549/14 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, iż zwrot "cofniętego na okres roku" należy interpretować, jako cofnięcie odnoszące się do decyzji, a zatem to z decyzji o cofnięciu uprawnień powinno wynikać, że cofnięcie uprawnień następuje na okres przekraczający jeden rok. W przeciwnym wypadku ustawodawca użyłby innych zwrotów, chociażby " cofniętego na okres", czy "do czasu, w którym nie ustały przyczyny cofnięcia". Tymczasem ustawodawca wyraźnie stwierdził, że chodzi o cofnięcie uprawnień na okres przekraczający jeden rok. Cofnięcie na okres przekraczający rok oznacza, zatem, że o okresie cofnięcia przesądza akt cofający uprawnienia. Nie ma natomiast znaczenia okres, w którym osoba nie dysponowała uprawnieniami. Chodzi więc tu o okres, na który orzeczono cofnięcie uprawnień (okres w znaczeniu normatywnym), a nie okres rzeczywistego pozostawania osoby bez uprawnień. Innymi słowy art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a powołanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres przekraczający jeden rok, przy czym okres cofnięcia musi być wprost wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień. Natomiast gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło bez wskazania terminu, przywrócenie uprawnień następuje po ustaniu przyczyny, niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami (por. również wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt I OSK 24/12, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1264/15 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 9 września 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 23/17 - wszystkie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć należy, iż w świetle art.102 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, iż w przypadku postępowania w sprawie "zwrotu zatrzymanego prawa jazdy" ustawodawca zastrzegł, że warunkiem zwrotu, w sytuacji gdy od zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Tymczasem w art. 103 ust. 3 tej ustawy ustawodawca nie zawarł analogicznego stwierdzenia. Obowiązku poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje w postępowaniu o przywrócenie cofniętych, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, uprawnień do kierowani pojazdami, nie można także wywodzić z treści art. 104 , który stanowi, iż osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, odpowiednio w trybie art. 103 ust. 1 pkt 2, 3 lub 5, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Z treści tego przepisu wprost wynika, iż obowiązek "spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami" nie dotyczy osób, którym cofnięto uprawnienia w oparciu o orzeczenie lekarskie o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że co prawda decyzją z dnia 3 lutego 2015 r. Starosta Ś. – w związku z orzeczeniem lekarskim o istnieniu po stronie M. K. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem - orzekł o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, jednakże nie wskazał w tej decyzji - w jakiejkolwiek jej części okresu, na który nastąpiło cofnięcie tych uprawnień. W pouczeniu organ zawarł, iż w przypadku ubiegania się o przywrócenie uprawnia po upływie roku od wydania decyzji o cofnięciu uprawnień należy poddać się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, jednak to pouczenie (błędne w tym przypadku) w żaden sposób nie może być traktowane jako władcze rozstrzygnięcie w przedmiocie okresu, na który cofnięto uprawnienia. Oznacza to, że w takim przypadku nie doszło do cofnięcia uprawnień na okres przekraczający rok w rozumieniu art. 49 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. W konsekwencji zatem za nieuprawniony uznać należy pogląd, iż ubieganie się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami wobec uzyskania przez stronę w dniu 15 września 2016 r. orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami należy uzależnić, w oparciu o wskazany przepis, od wymogu poddania się egzaminowi sprawdzającemu. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przyjęcie przez organy, iż cofnięcie skarżącej uprawnień nastąpiło na okres przekraczający rok, co wypełniło, w ocenie organów obydwu instancji, dyspozycję 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, było wynikiem błędnej wykładni prawa materialnego mającej wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. Sąd zasądził na rzec strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w oparciu o przepis art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ). Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200,- zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480,- zł oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 , - zł – łącznie 697,- zł