II SA/Po 65/08
WyrokWSA w Poznaniu2008-05-28
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Barbara Drzazga, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości zabytkowej, której otoczenie może zostać negatywnie oddziałane przez planowaną inwestycję celu publicznego, mają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia lokalizacji tej inwestycji, nawet jeśli ich nieruchomość nie przylega bezpośrednio do terenu inwestycji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciele nieruchomości zabytkowej, której otoczenie może zostać negatywnie oddziałane przez planowaną inwestycję celu publicznego, powinni być uznani za strony postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że pojęcie oddziaływania należy rozumieć szeroko, obejmując zarówno wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie, a ochrona prawna obejmuje nie tylko sam zabytek, ale i jego otoczenie. Organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący braku interesu prawnego skarżących, naruszając tym samym przepisy kpa dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.Stan faktyczny
Skarżący, właściciele nieruchomości zabytkowej, zwrócili się o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego (budowa drogi, miejsc postojowych, terenów rekreacyjno-sportowych), twierdząc, że dowiedzieli się o decyzji dopiero niedawno i że inwestycja może negatywnie wpłynąć na zabytek. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając skarżących za strony jedynie w postępowaniu o wznowienie, a następnie odmawiając im tego statusu w dalszym etapie. Skarżący odwołali się, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów kpa i ustawy o ochronie zabytków, jednak SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, zasądził zwrot kosztów postępowania od SKO na rzecz skarżących i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 474,- zł (czterysta siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga
Decyzją Nr [...] z dnia [...], [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 50 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm. – dalej jako: upzp), ustalił na rzecz Gminy lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na "budowie drogi publicznej i miejsc postojowych, terenów rekreacyjno-sportowych obejmujących inwestycje typu: boisko sportowe z widownią, zieleń parkową, muszlę koncertową, urządzenia rekreacyjne, oświetlenie parkowe drogi, ulicy i terenu parku oraz infrastrukturę towarzyszącą na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], obręb [...]".
Wnioskiem z dnia 23 maja 2007 roku małżonkowie A. i J. W. zwrócili się do Wójta Gminy o wznowienie, na podstawie art.145 § 1 pkt 4 i art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), postępowania w sprawie zakończonej wyżej wymienioną decyzją oraz o uchylenie tej decyzji. Podnieśli m. in., że o istnieniu przedmiotowej decyzji Wójta Gminy dowiedzieli się dopiero w dniu 16 maja 2007 roku, choć w rozdzielniku tej decyzji byli wymienieni jako "otrzymują do wiadomości odpis decyzji" - w tym też dniu otrzymali oni w Urzędzie Gminy za potwierdzeniem odbioru kserokopię decyzji Wójta Gminy z dnia [...]. Zainteresowani swój status strony postępowania wywodzili z przepisu art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., nr 162, poz. 1568 ze zm.), zgodnie z którym "opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków zabudowy, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w najlepszym stanie". Zainteresowani podali, iż są "właścicielami działki o nr ewid. [...], mają także prawo przejazdu i przechodu przez działkę o nr ewid. [...]. Działki te, wraz z działką [...], powstałe po podziale działki [...], ze znajdującym się tu pałacem, wpisane są do rejestru zabytków", a więc obowiązkiem zainteresowanych jest dbanie o to, aby "nie zniszczono historycznie ukształtowanego układu urbanistycznego, aby zachowane zostały prawidłowe relacje przestrzenne w bezpośrednim otoczeniu zabytku", a także, aby zabezpieczyć zabytek przed możliwością jego uszkodzenia, co w przypadku bliskiej lokalizacji boiska z trybunami jest wysoce prawdopodobne. Ponadto wnioskodawcy podnieśli, że Wójt Gminy nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 53 ust. 1 upzp, który obliguje do zawiadomienia w drodze obwieszczenia i w sposób zwyczajowo przyjęty o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz o postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie, a tym samym uniemożliwiono zainteresowanym zapoznanie się z aktami postępowania, w tym z wymaganą art. 52 ust. 2 pkt 2 upzp charakterystyką inwestycji oraz charakterystyką zabudowy i zagospodarowania terenu.
Wójt Gminy postanowieniem [...] z dnia [...] wznowił, na podstawie art. 149 § 1 i 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy Nr [...] z dnia [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Decyzją [...] z dnia [...] Wójt Gminy, powołując się na art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmówił uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa. W uzasadnieniu podniesiono, że przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest na działce o nr ewid. [...], stanowiącej własność Agencji Nieruchomości Rolnej w Poznaniu, natomiast działka o nr ewid. [...], należąca do A. i J. W., nie przylega do działki, na której zlokalizowano przedmiotową inwestycję, gdyż obie działki rozdziela działka o nr ewid. [...]. Dodatkowo, od strony działki nr [...] wyznaczono na działce, będącej terenem inwestycji, nieprzekraczalną linię zabudowy w odległości 6 m od granicy działki, stąd też planowana inwestycja swym obszarem oddziaływania mieści się w granicach własnej działki, a więc wnioskodawcy nie są stronami postępowania ani podmiotem z art. 53 ust. 1 upzp.
Odwołując się od powyższej decyzji, A. i J. W. podnieśli m. in., że Wójt Gminy "rzekomo prowadząc wznowione postępowanie w jakikolwiek sposób nie uzupełnił wymaganych prawem dokumentów", uzasadniających twierdzenie, że "planowana inwestycja swym obszarem oddziaływania mieści się w granicach własnej działki". Podsumowując, odwołujący wskazali, iż mimo wznowienia postępowania, które dało możliwość naprawienia wyżej wymienionych rażących wad decyzji, Wójt Gminy nadal nie jest w stanie udowodnić swojego twierdzenia, iż planowana zabudowa i sposób zagospodarowania działki bezpośrednio przylegającej do nieruchomości zabytkowej nie będzie mieć na nią negatywnego wpływu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO) decyzją
Nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie uchylenie decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu SKO wskazało m.in., iż w przypadku wskazania jako przesłanki wznowienia okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, organ bada czy podmiot wnoszący podanie ma istotnie przymiot strony dopiero po wznowieniu postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Jeżeli okaże się, że wnoszący wniosek nie ma przymiotu strony, bądź ma taki przymiot, ale nie zachodziła przesłanka, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 kpa, tzn. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. SKO wskazało dalej, iż w rozpatrywanej sprawie przedmiotem kwestionowanej decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego jest "budowa drogi publicznej i miejsc postojowych, terenów rekreacyjno-sportowych, obejmujących inwestycje typu: boisko sportowe z widownią zieleń parkową, muszlę koncertową, urządzenia rekreacyjne, oświetlenie parkowe drogi, ulicy i terenu parku oraz infrastrukturę towarzyszącą", a więc nie można uznać, że takie zamierzenie inwestycyjne utrudnia lub uniemożliwia prawidłowe zagospodarowanie lub korzystanie z nieruchomości będącej własnością odwołujących się, tym bardziej, że nie sąsiaduje ona bezpośrednio z działką będącą terenem przedmiotowej inwestycji. Dodatkowo SKO podało, iż odwołujący się nie wykazali również ze swej strony, by inwestycja mogła spowodować konkretne ograniczenia, zagrożenia czy też uciążliwości dla nieruchomości, będącej w ich posiadaniu. Podsumowując, organ stwierdził, iż skoro nieruchomość będąca własnością odwołujących się nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, to nie mogą uzyskać statusu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a nie jest wystarczającym dla uzyskania statusu strony samo powołanie się na treść art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jeżeli nie wykazano, że w przypadku realizacji zamierzonej inwestycji na tym terenie ochrona zabytku bądź opieka nad zabytkiem znajdującym się na nieruchomości odwołujących się dozna uszczerbku.
Na powyższą decyzję skargę wnieśli A. i J. W., działając przez pełnomocnika, radcę prawnego A.D. Zarzucili oni organowi naruszenie art. 7, art. 28, art. 107, art. 138 § 1 w związku z art. 156 § 1 oraz art. 151 w związku z art. 149 § 2 i 3 kpa. Uzasadniając zarzuty naruszenia poszczególnych przepisów kpa skarżący podnieśli między innymi, że dla potrzeb wznowienia postępowania zostali uznani za stronę postępowania, a następnie - już w postępowaniu "wznowionym" - przymiotu tego im odmówiono. Zdaniem skarżących, jeżeli w obrocie prawnym pozostaje postanowienie o wznowieniu postępowania ze wskazaniem, iż przyczyną wznowienia jest brak udziału strony zgłaszającej wniosek o wznowienie postępowania, to organ pozbawiony jest możliwości badania przymiotu strony wnioskodawcy w dalszym etapie postępowania wznowieniowego. Skarżący swój status strony wywodzą głównie z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w szczególności z art. 5 tej ustawy, który stanowi, że "opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie". Skarżący wskazali także w skardze, iż w przypadku realizacji inwestycji budowy boiska z trybunami zabytkowe nieruchomości będą w bezpośredni sposób narażone na zniszczenie, a skarżący nie będą również w stanie skutecznie zabezpieczyć zabytku przed ewentualnym uszkodzeniem lub zniszczeniem przez grupy kibiców. Strona skarżąca podkreśliła dalej, iż widoki w kierunku ich nieruchomości jak i kościoła nie powinny być przesłaniane przez żadne inne obiekty budowlane, a w szczególności przez trybuny boiska sportowego. W skardze podkreślono przy tym, że decyzja ustalająca lokalizację inwestycji celu publicznego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy, powinna zawierać m. in. ustalenie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich zapisane w szczególności poprzez określenie warunków ochrony przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas i zanieczyszczenie powietrza. Skarżący podali też, iż organ odwoławczy pominął podnoszone przez nich kwestie konieczności przeprowadzania znacznych niwelacji terenu i wiążące się z nimi możliwe osuwanie się mas ziemnych czy też zagrożenie powodziowe. Skarżący wskazali również, iż także według Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków (pismo z dnia 5 listopada 2007 r.) ustalenia dotyczące nieruchomości położonej w obrębie strefy ochrony konserwatorskiej, pomiędzy dawnym dworem i kościołem, mają istotne znaczenie dla właściwej ochrony obu zabytkowych zespołów i z tej przyczyny oczywiste jest, że właściciele obu tych nieruchomości powinni mieć możliwość przedstawienia swego stanowiska w przedmiotowej sprawie. Strona skarżąca podała także, iż m. in. w kontekście art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej jako: kc) nie ma przesłanek dla uznania, że nie ma ona interesu prawnego w toczącym się postępowaniu jak też nie są jej znane przesłanki, z których SKO wywiodło wniosek, że nieruchomość będąca własnością strony skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego. W skardze zawarto również zarzuty kwestionujące legalność decyzji ostatecznej Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, podnosząc m.in. brak określenia przebiegu drogi publicznej, gabarytów projektowanej zabudowy i usytuowania poszczególnych obiektów budowlanych. W ocenie strony skarżącej, powołana wyżej decyzja dotknięta jest wadą nieważności, bowiem dotyczy lokalizacji drogi publicznej, nieobjętej wnioskiem inwestora.
Odpowiadając na skargę, SKO podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadną.
Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje jednak także zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ppsa. Zgodnie z tą zasadą, Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Wynika z tego, iż granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonał kontroli w niniejszej sprawie według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, jak uczyniło to SKO, iż zgodnie
z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojecie interesu prawnego musi być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeby ochrony prawnej, a interes ten musi być własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, oraz aktualny, a nie ewentualny. Trafnie SKO przypomniało również, iż postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu musi być prowadzone w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, z czego wynika, że właściciele czy też użytkownicy nieruchomości muszą wskazać konkretny przepis, przewidujący w tej konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości, wynikające z powstania w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Należy zgodzić się również z cytowanym przez SKO wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2001 roku, sygn. akt II SA/Ka 693/2000 (niepublikowany), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "interes prawny w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu może mieć szerszy krąg podmiotów, aniżeli właściciele i użytkownicy działek sąsiednich, ale zawsze są to właściciele i użytkownicy wieczyści działek, których mogą dotknąć skutki decyzji". Trzeba jednak na wstępie podkreślić, iż o ile powołane powyżej twierdzenia organu II instancji są słuszne i akceptowane przez Sąd, o tyle, zdaniem składu orzekającego, te prawidłowe założenia wstępne doprowadziły organy obu instancji do nieprzekonywujących wniosków.
Na wstępie należy wskazać, iż skarżący są właścicielami działki o nr ewid. [...] a mają prawo przejazdu i przechodu przez działkę o nr ewid. [...]. Działki te, wraz z działką [...], powstały po podziale działki [...] i ze znajdującym się na działce skarżących pałacem, wpisane są w całości do rejestru zabytków jako zespół dworski w miejscowości [...] na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków L. dz. [...] z dnia [...]. Jak wynika z akt sprawy, ww. obszar wpisany do rejestru zabytków bezpośrednio sąsiaduje z terenem lokalizacji spornej inwestycji celu publicznego, zaś wchodząca w skład opisywanego obszaru działka skarżących oddalona jest od granicy obszaru planowanej inwestycji o około 5 metrów (k. 26 – 32 akt sądowych).
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem pierwotnego postępowania było wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego w postaci "budowy drogi publicznej i miejsc postojowych, terenów rekreacyjno-sportowych, obejmujących inwestycje typu: boisko sportowe z widownią, zieleń parkową, muszlę koncertową, urządzenia rekreacyjne, oświetlenie parkowe drogi, ulicy i terenu parku oraz infrastrukturę towarzysząca". W przepisach upzp nie ma odrębnej od kpa regulacji określającej, jakie podmioty są stronami postępowania w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, z czego wynika, iż należy stosować w takim postępowaniu przepisy kpa. Skoro, zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie to kluczowym dla ustalenia przymiotu strony było ustalenie istnienia potrzeby ochrony prawnej A. i J. W. w postępowaniu administracyjnym.
W opinii składu orzekającego, wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko SKO, które uznało za niewystarczające dla uznania przymiotu strony A. i J. W., powołanie się przez nich na przepis art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, (który stanowi, że "opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków: zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie"), jak i na art. 140 kc, nie zostało w bliższy sposób umotywowane. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy powołanie się na treść art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wraz ze wskazaniem, iż możliwość uszkodzenia zabytku "w przypadku bliskiej lokalizacji boiska z trybunami, jest wysoce prawdopodobna" było wystarczające dla uzyskania statusu strony. Należy powtórzyć za wciąż aktualnym, choć wydanym w oparciu o poprzedzającą ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - ustawę o ochronie dóbr kultury, wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r., II RN 175/01, OSNP 2003/19/452, iż "ochroną prawną objęty jest nie tylko sam zabytek, ale i jego otoczenie [..]". Stąd też ustalenia dotyczące nieruchomości położonej w obrębie strefy ochrony konserwatorskiej, pomiędzy dawnym dworem i kościołem, mają istotne znaczenie dla właściwej ochrony obu zabytkowych zespołów. Należy podkreślić, iż pojęcie oddziaływania przez inwestycje powinno być rozumiane szeroko, zaś granice oddziaływania wyznacza oddziaływanie faktyczne. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 sierpnia 2008 r. (IV SA/Wa 886/06, LEX nr 276525) "[...] charakterystyka urbanistyczna projektowanej inwestycji musi pozwalać na stwierdzenie, czy zamierzenie spełnia zasadę dobrego sąsiedztwa [..]". Jak wynika więc z powyższego, zdaniem Sądu, nie może budzić wątpliwości, że małżonkowie W. powinni mieć możliwość przedstawienia swego stanowiska w przedmiotowej sprawie, bowiem to na nich spoczywa obowiązek zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, m.in. przez możliwość kwestionowania robót mogących przyczynić się do zeszpecenia otoczenia ich zabytku nieruchomego lub widoku na ten zabytek a taki efekt wywołać może planowana inwestycja zlokalizowana na terenie działki oddalonej zaledwie o 5 m od zabytkowego obszaru – to właśnie w tym przejawia się zignorowany przez organy interes prawny skarżących. Dodatkowo nie można wykluczyć, iż nawet abstrahując od przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wysoce prawdopodobnym jest, że skarżący i tak powinni uzyskać przymiot strony, bowiem są oni osobami uprawnionymi w stosunku do nieruchomości, na którą rozciąga się wpływ planowanej inwestycji. Na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. skarżący wskazali m in., iż "nie można wykluczyć, że inwestycja będzie szkodliwa dla środowiska z uwagi na nadmierny hałas, potrzebę makroniwelacji terenu, zmianę stosunków wodnych itd.". Biorąc pod uwagę, iż jak wynika ze stanowiącej załącznik do projektu decyzji Nr [...] z dnia [...], [...] mapy zasadniczej, cała nieruchomość skarżących oddalona jest od granicy działki przeznaczonej pod sporną inwestycję o około 5 m, zaś budynek mieszkalny – pałac znajdujący się na działce skarżących oddalony jest od granicy działki przeznaczonej pod sporną inwestycję o około 40 m, należy wskazać, że zważywszy na charakter inwestycji (boisko z trybunami, amfiteatr) rzeczywiście niewykluczony jest wpływ planowanej inwestycji na nieruchomość skarżących. Wynika to z faktu, że wpływ ten należy raczej rozumieć szeroko, jako oddziaływanie, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 upzp. Jak wskazuje Z.Niewiadomski w swoim komentarzu "pojęcie ‘oddziaływanie’ musi być [...] szeroko rozumiane, zarówno jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie (w szerokim znaczeniu sąsiedztwa)" (Red. Z. Niewiadomski, Upzp. Komentarz, Warszawa 2005 r.). Wydaje się więc że bliska odległość obydwóch nieruchomości w połączeniu np. z hałasem mogącym występować na terenie planowanej inwestycji, robotami ziemnymi czy też możliwą zbyt wysoką zabudową trybun może wskazywać na istnienie oddziaływania w rozumieniu art. 52 ust. 2 pkt 1 upzp, ograniczającego prawa właścicielskie skarżących gwarantowane m.in. przez art. 140 kc. Z powyższego wynika, iż jedynie niepodważalna i przekonywująca argumentacja (a takiej brak było w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) mogłaby uzasadnić nieprzyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu administracyjnym.
Niedostrzeżenie interesu prawnego A. i J. W. nie było jedynym naruszeniem przepisów, dokonanym przez organy administracji w niniejszym postępowaniu. Należy również wskazać, iż organ odwoławczy pobieżnie potraktował argumenty strony odwołującej się, czym naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Trzeba podkreślić, iż część zarzutów zawartych w skardze było zawartych już w odwołaniu (zarzut dotyczący braku oceny ewentualnych negatywnych skutków przestrzennych planowanej inwestycji dla nieruchomości skarżących, argumenty dotyczące makroniwelacji terenu i jej wpływu na nieruchomość skarżących), a SKO nie odniosło do nich w sposób wystarczający. Zdaniem Sądu, aby można było autorytarnie wypowiedzieć się co do interesu prawnego skarżących należało przecież rozpatrzyć całość argumentów odwołania i następnie biorąc je pod uwagę ustalić faktyczny obszar i zakres oddziaływania planowanej inwestycji, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Należy podkreślić, iż w ogóle nie został rozpatrzony argument, iż planowana budowa w zakresie jej funkcji narusza interesy osób trzecich, do których zaliczają się odwołujący, bowiem w uzasadnieniu decyzji brak jest obiektywnych argumentów przemawiających za przyjęciem poglądu o uznaniu braku oddziaływania przez inwestycje na nieruchomość odwołujących się, a za niewystarczające należy uznać przerzucanie obowiązku ustalenia i następnie prawidłowego uzasadnienia istnienie albo nieistnienia ograniczeń, zagrożeń czy też uciążliwości dla nieruchomości będącej zabytkiem na skarżących, skoro tym powinien, zgodnie z art. 7 kpa, zająć się organ. Nie ma bowiem żadnych podstaw, by twierdzić, że nałożenie przez ustawodawcę na stronę obowiązku wskazania dowodów na poparcie żądania zdejmuje z SKO podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - norma z art. 53 ust. 6 upzp nie koliduje z normą z art. 7 kpa. Te błędy, w połączeniu z dość ogólnikowym uzasadnieniem swoich twierdzeń sprawiły, że SKO naruszyło także art. 107 § 3 kpa.
Sąd nie podziela zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia art. 151
w związku z art. 149 § 2 i 3 kpa. Należy podkreślić, iż w sytuacji, kiedy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją oparty został na podstawie wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, decyzja o odmowie wznowienia postępowania wydana na podstawie art. 149 § 3 kpa nie może opierać się na ocenie czy wnoszący podanie był stroną postępowania zakończonego tą ostateczną decyzją, a ocena taka może być dokonana w tym przypadku dopiero po wznowieniu postępowania i przed wydaniem jednej z decyzji wskazanych w art. 151 kpa. Tak więc w tym przypadku ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego łączy się z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia postępowania, co winno, jak wynika z art. 151 § 1 zdanie wstępne kpa, nastąpić po wznowieniu postępowania, a nie w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2007 r., II OSK 1621/06).
Odnośnie pozostałych zarzutów strony skarżącej dotyczących prawidłowości i dopuszczalności decyzji ustalającej na rzecz Gminy lokalizację inwestycji celu publicznego należy wskazać, iż nie mogą być one przedmiotem kontroli Sądu w tym postępowaniu, bo nie było to przedmiotem orzekania organu w rozpatrywanej sprawie, która dotyczyła kwestii proceduralnych – przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji powinien uwzględnić przedstawioną wyżej argumentację Sądu, szczególnie odnośnie interpretacji i stosowania art. 28 kpa i art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
a także art. 140 kc. W przypadku zaistnienia przesłanki wznowieniowej, organ musi też mieć na uwadze art. 53 ust. 8 upzp ograniczający możliwość uchylenia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w przypadku wznowienia postępowania, które nastąpiło z powodu niewzięcia przez stronę udziału w postępowaniu bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Skoro uchylenie decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa staje się niedopuszczalne, jeżeli upłynęło 12 miesięcy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia, Sąd stoi na stanowisku, że w przypadku niemożności uchylenia takiej decyzji na zasadzie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, zastosowanie ma art. 151 § 2 kpa - por.: Z. Niewiadomski, Upzp. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 437.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.), a o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ppsa.
/-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga
MK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło