II SA/Po 675/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Pismem z dnia 14 lutego 2024 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej również jako: "spółka"), reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej jako: "PINB" lub "organ pierwszej instancji") o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania przez D. i T. Ś. w lokalu mieszkalnym w lokalu mieszkalnym nr [...] znajdującym się w P. przy ul. [...] (dz. Nr [...], ark. 31, obr. Ł.), robót budowlanych polegających na rozbiórce fragmentu dachu mansardowego i wykonaniu otworu dla drzwi balkonowych umożliwiających wyjście na taras z istniejącego wykuszu, które to prace zostały wykonane bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz przy sprzeciwie Miejskiego Konserwatora Zabytków. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że do tego samego określonego przedmiotu prowadzone było już postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji z 18 grudnia 2012 r. nr [...] (znak: [...]), którą umorzono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót budowlanych, będących przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w P.. Z uzasadnienia oznaczonej wyżej decyzji wynika, iż robotami tymi było wykucie otworu okiennego (balkonowego) pomiędzy pokojami do wyjścia na taras z lokalu nr [...] i tarasu. Część akt wraz z kopią decyzji zostało dołączonych do akt administracyjnych niniejszej sprawy. Postanowieniem z 21 czerwca 2024 r. nr [...] (znak: [...]), PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wykonania przez D. i T. Ś. robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w P. polegających na rozbiórce fragmentu dachu mansardowego i wykonaniu otworu dla drzwi balkonowych umożliwiających wyjście z lokalu mieszkalnego nr [...] na taras na istniejącym wykuszu, które to prace zostały wykonane bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz przy sprzeciwie Miejskiego Konserwatora Zabytków. Zażalenie na powyższe postanowienie, z zachowaniem ustawowego terminu, wniosła B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. , będąca właścicielem nieruchomości przy ul. [...], reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r. (znak: [...]) [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WWINB" lub "organ drugiej instancji") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa dotycząca robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w P., polegających na rozbiórce fragmentu dachu mansardowego i wykonaniu otworu dla drzwi balkonowych umożliwiających wyjście z lokalu mieszkalnego nr [...] na taras na istniejącym wykuszu, została zakończona wydaniem decyzji z 18 grudnia 2012 r. nr [...] (znak: [...]), którą postępowanie to zostało umorzone z urzędu. Następnie WWINB stwierdził, że przedmiot wniosku o wszczęcie postępowania jest tożsamy ze wskazanym wcześniej, zakończonym postępowaniem. Wobec powyższego organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania, mimo że uzasadnienie jego rozstrzygnięcia przedstawia inny tok rozumowania, odnoszący się do prawidłowości wydania decyzji umarzającej. Pismem z 4 września 2024 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w P. , wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie WWINB z 12 sierpnia 20024 r. (znak: [...]) domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu spółka zarzuciła: - naruszenie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że przedmiot postępowania określony we wniosku spółki z 14 lutego 2024 r. jest tożsamy z przedmiotem postępowania zakończonego decyzją PINB z 18 grudnia 2012 r. nr [...] (znak: [...]); - naruszenie art. 61a § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia PINB z 21 czerwca 2024 r., w sytuacji gdy poczynione ustalenia i dowody przedłożone przez spółkę nie wskazywały na możliwość utrzymania w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 53a ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia PINB z 21 czerwca 2024 r., w sytuacji gdy roboty budowlane wykonane samowolnie przez D. i T. Ś. z 2001 r. nie zostały nigdy zalegalizowane, w szczególności stanu zgodnego z prawem nie przywróciła decyzja PINB z 18 grudnia 2012 r. nr [...], w związku z czym przywrócenie stanu zgodnego z prawem wymagało wszczęcia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych i merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko spółka argumentowała, że nie można mówić o tożsamości obu postępowań z uwagi na różnice w stronach, inny stan prawny oraz nowe ustalenia faktyczne. Wspomniane ustalenia faktyczne, w ocenie spółki nie zostały wzięte pod uwagę, a decyzja PINB została wydana na podstawie uprzednio zgromadzonego materiału dowodowego, do czego organ pierwszej instancji nie był uprawniony. Spółka podniosła także, że decyzja z 2012 r. całkowicie pominęła fakt, że roboty budowlane prowadzone były na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, a konsekwencji stan naruszenia prawa trwa nieprzerwanie od 2002 r. W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z 12 sierpnia 2024 r. (znak: [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z 21 czerwca 2024 r. nr [...] (znak: [...]), odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wykonania przez D. i T. Ś. robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w P. polegających na rozbiórce fragmentu dachu mansardowego i wykonaniu otworu dla drzwi balkonowych umożliwiających wyjście z lokalu mieszkalnego nr [...] na taras na istniejącym wykuszu, które to prace zostały wykonane bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz przy sprzeciwie Miejskiego Konserwatora Zabytków. Organy administracji działały w sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Regulacja ta przewiduje zatem dwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy do organu administracji publicznej zostanie wniesione tego rodzaju żądanie. Pierwsza z tych przesłanek ma miejsce w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania. Natomiast druga ma miejsce w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. W orzecznictwie wyjaśnia się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011r., II SA/Ol 893/11, LEX nr 1094438). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy trafnie uznały, że podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowi druga przesłanka wymieniona w art. 61a § 1 k.p.a. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo stwierdziły, że sprawa dotycząca robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w P. polegających na rozbiórce fragmentu dachu mansardowego i wykonaniu otworu dla drzwi balkonowych umożliwiających wyjście z lokalu mieszkalnego nr [...] na taras na istniejącym wykuszu została w 2012 r. przeprowadzona przez PINB pod znakiem [...] i zakończyła się wydaniem decyzji nr [...] z dnia 18 grudnia 2012 r. ([...]) umarzającej z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych, będących przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w P.. Z uzasadnienia wyżej wymienionej decyzji wynika, iż robotami tymi było wykucie otworu okiennego (balkonowego) pomiędzy pokojami do wyjścia na taras z lokalu nr [...] i tarasu. W tym względzie przesłanka przedmiotowa wyłączająca dopuszczalność wszczęcia postępowania obejmuje niedopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie, która jest rozpoznawana w toczącym się postępowaniu lub została zakończona decyzją. Nie jest dopuszczalne prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w tożsamej przedmiotowo sprawie, jak i nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w tożsamej sprawie, która została zakończona decyzją. Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie jest zakończeniem w inny sposób postępowania w sprawie, zamykając dopuszczalność prowadzenia w tożsamej sprawie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. II OSK 927/20). Zdaniem Sądu w sprawie wniosek skarżącej spółki prawidłowo uznano za dotyczący tych samych prac, które były objęte zakresem wcześniejszego rozstrzygnięcia podjętego przez organy administracji budowalnej. Skoro przedmiot postępowania we wniosku o jego wszczęcie był tożsamy z przedmiotem postępowania zakończonego decyzją PINB z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [...] zachodziła przesłanka wskazana w art. 61 a k.p.a. i organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania. Jakkolwiek z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynikał inny tok argumentacji niż przyjęty przez PINB to samo rozstrzygnięcie odpowiadało prawu, a tym samym nie podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Jednocześnie argumenty, które zostały podniesione przez stronę skarżącą dotyczyły okoliczności sprzed wydania tegoż orzeczenia, a więc należało przyjąć, że były objęte zakresem wspomnianego wcześniej rozstrzygnięcia. Wniosek strony skarżącej niewątpliwie stanowił impuls do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, jednak organy ustaliły krąg stron postępowania (w tym interes prawny wnioskodawcy) oraz tożsamość obiektu budowlanego, którego wniosek dotyczył. Reasumując w rozpoznawanej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organy były uprawnione do wydania rozstrzygnięcia będącego przedmiotem sądowej kontroli. Natomiast zarzuty dotyczące legalizacji spornego przedsięwzięcia nie mogły być bezpośrednią podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a tryb ewentualnej legalizacji obiektu nie był objęty przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.