II SA/Po 71/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ... 2014r. Nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia ... 2014 r. nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania R. G. od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia ...2014 r. nr ... o uchyleniu z dniem 1 maja 2014 r. w całości decyzji z dnia ... 2014 r. nr ... przyznającej R. G. zasiłek stały od dnia 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 329,50 zł, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia ... 2014 r. Burmistrz K. przyznał R. G. zasiłek stały na okres od 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 329,50 zł. Następnie ten sam organ decyzją z dnia ...2014 r. uchylił z dniem 1 maja 2014 r. w całości powyższą decyzję z dnia ... 2014 r., z uwagi na okoliczność, iż w trakcie okresu zasiłkowego zmienił się dochód strony (wspólne zamieszkiwanie z bratem osiągającym dochód) i nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego. Decyzją z dnia ... 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia ...2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją z dnia ...2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność swej decyzji z ... 2014 r. z powodu rażącego naruszenia art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej: u.p.s. W związku z powyższym Kolegium zobowiązane było ponownie rozpatrzyć odwołanie R. G. od decyzji Burmistrza K. z dnia ...2014 r. nr ... uchylającej z dniem 1 maja 2014 r. w całości decyzję z dnia ... 2014 r. nr ... przyznającą R. G. zasiłek stały od dnia 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 329,50 zł. W odwołaniu strona podniosła, iż organ błędnie ustalił jego sytuację. Kolegium powołując art. 106 ust. 5 u.p.s. wskazało, że z uwagi na fakt, że decyzja zmieniająca ma charakter konstytutywny może wywoływać skutki wyłącznie ex nunc tj. na przyszłość. Dlatego brak jest podstaw, by uchylać decyzję przyznającą prawo do świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną ex tunc np. z chwilą zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. Kolegium zaznaczyło, że z akt sprawy wynika, że brat strony od kwietnia 2014 r. podjął staż. Organ I instancji uznał, że od kwietnia 2014 r. podwyższeniu uległ dochód rodziny strony, jednak nie uwzględnił, że strona podnosiła, że prowadził wraz z bratem gospodarstwo domowe, lecz od kwietnia 2014 r. już z nim nie mieszka. W wywiadach środowiskowych pracownik socjalny raz podał, że strona mieszka z bratem (6.05.2014 r.), by następnie stwierdzić, że od 4 miesięcy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (wywiad z 22.07.2014 r. i z 11.08.2014 r.). Wynika z tego, że od kwietnia 2014 r. strona prowadziła jednoosobowe gospodarstwo domowe, co oznacza, że jej dochód nie uległ zmianie. Ponadto na dzień wydania decyzji tj. ...2014 r. zasiłek stały został zapewne przez stronę skonsumowany, a tryb uchylenia decyzji określony w art. 106 ust. 5 u.p.s. nie znajduje zastosowania do decyzji już zrealizowanej. R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, wskazując na bezprawność działania organów. W odpowiedzi SKO w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. W pierwszej kolejności zważyć należy, iż przedmiotem skargi R. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego k.p.a. uchylająca decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia ...2014 r. o uchyleniu z dniem 1 maja 2014 r. w całości decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia ... 2014 r. przyznającej R. G. zasiłek stały od dnia 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 329,50 zł i umarzająca postępowanie w sprawie. Decyzja ta jest dla skarżącego korzystna, albowiem organ odwoławczy uchylił niekorzystną dla skarżącego decyzję Burmistrza K. uchylającą decyzję, którą przyznano skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 marca 2014 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. w kwocie 329,50 zł i umorzył postępowanie w sprawie, stwierdziwszy, że niedopuszczalne jest decyzji z mocą wsteczną, a ponadto uznawszy, iż nie uległ zmianie dochód skarżącego (tj. w ocenianym okresie prowadził on samodzielnie gospodarstwo domowe). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej w rozumieniu art. 134 § 2 p.p.s.a. będzie każde orzeczenie, które pogarsza sytuację skarżącego w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem skargi, przy czym pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wydania zaskarżonego aktu bądź dokonania czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., II FSK 980/12, Lex nr 1488028, również wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., II FSK 2114/10, Lex nr 1167876). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że sytuacja prawna skarżącego uregulowana zaskarżoną decyzja jest dla niego bez wątpienia korzystna. Organ odwoławczy nie tylko bowiem uchylił decyzję Burmistrz K. z dnia ...2014 r., którą uchylono decyzję Burmistrza K. z dnia ... 2014 r. o przyznaniu skarżącemu na okres od 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. zasiłek stały w kwocie 329,50 zł, lecz również umarzając postępowanie w sprawie (uchylenia korzystnej dla skarżącego decyzji przyznającej mu zasiłek stały na okres 2014/2015)14 r.) organ odwoławczy ostatecznie przesądził, że brak było podstaw do kwestionowania decyzji przyznającej to świadczenie na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. W związku z powyższym wziąwszy pod uwagę dyspozycję art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. kognicja Sądu w niniejszej sprawie ogranicza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Sąd z uwagi na korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie sformułowane zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie mógł oceniać, czy decyzja ta nie zawiera innych wad; dopuściłby się bowiem naruszenia zasady reformationis in peius (niedziałania na niekorzyść strony). Sąd pragnie stwierdzić, że podziela stanowisko organu odwoławczego zarówno co do braku podstaw uchylenia decyzji świadczeniowej z mocą wsteczną w oparciu o przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., jak i co do niezaistnienia przesłanki zmiany sytuacji dochodowej skarżącego, która oznaczałaby konieczność zweryfikowania w nadzwyczajnym trybie decyzji świadczeniowej z dnia 21 marca 2014 r. Po pierwsze należy wskazać, że zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że brak jest podstaw do uchylania lub zmiany decyzji przyznającej prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną (ex tunc) [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2011 r., I OSK 655/11, Lex nr 1068524, również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2014 r., II SA/Łd 457/14, Lex nr 1520146). Wynika to z faktu, że decyzje zmieniające lub uchylające mają charakter konstytutywny, co oznacza, że kształtują stosunki prawne na przyszłość (ex nunc). Ponadto Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego i skarżącego, że z akt sprawy (przeprowadzonych wywiadów środowiskowych i oświadczeń strony) wynika, że od kwietnia 2014 r. skarżący prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe, co oznacza, że brak było podstaw do uznania, że zmieniła się jego sytuacja dochodowa i zaistniały podstawy do stwierdzenia, że od 1 maja 2014 r. przekraczał on kryterium dochodowe i tym samym nie był uprawniony do uzyskania zasiłku stałego. Wystarczy wskazać, że w wywiadach środowiskowych z 22 lipca 2015 r. i 11 sierpnia 2014 r. skarżący podał, że mieszka samotnie, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe", a ponadto ustalono, że "strona od ponad 4 miesięcy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe". Uznać zatem należy, że od miesiąca kwietnia 2014 r. skarżący prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochód nie uległ zmianie i nie było podstaw do uznania, że od miesiąca następnego tj. maja 2014 r. nie spełnia on wymogów uzyskania zasiłku stałego. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Gwoli wyjaśnienia Sąd pragnie wskazać skarżącemu, że okoliczność ostatecznego uchylenia przez organ odwoławczy decyzji Burmistrz K. z dnia ...2014 r. uchylającej decyzję Burmistrza K. z dnia ... 2014 r. i umorzenia postępowania w sprawie oznacza, że po stronie Burmistrza K. (Ośrodka Pomocy Społecznej w K.) powstał obowiązek wypłaty skarżącemu zaległych, a niewypłaconych od dnia 1 maja 2014 r. świadczeń w postaci zasiłku stałego. Rozstrzygnięcie to przywróciło bowiem do obrotu prawnego decyzję przyznającą skarżącemu od dnia 1 marca 2014 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. zasiłek stały w kwocie 329,50 zł miesięcznie.