II SA/Po 713/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] 2016 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...] działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w P. na podstawie art. 1, art.3, art. 4, art.5, art.7, art. 9, art. 10, art. 13, art. 15, art. 18, art.21, art.27, art. 29, art.48 , art.49 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195) oraz § 1-8 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz.U. z 2016r., poz. 214) oraz na podstawie art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.) oraz upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. dla Dyrektora [...]OPS w P. z dnia 1 kwietnia 2016r. do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w sprawach świadczeń wychowawczych oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 23) odmówił I. C. (dalej zwanej: Skarżącą) świadczenia wychowawczego na dziecko: K. P., data urodzenia 2012-[...]. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na [...] [dziecko] Skarżąca złożyła 6 kwietnia 2016r. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (...) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 w/w ustawy pierwsze dziecko oznacza: jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Kryterium uprawniającym rodzinę Skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj syna K. P. jest kwota 800 zł, ponieważ członkiem rodziny Skarżącej nie jest dziecko niepełnosprawne, w przypadku którego kryterium wynosi 1200 zł (art. 5 ust. 4 w/w ustawy). Zgodnie z art. 2 pkt 1 w/w ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć jest mowa o dochodzie oznacza to m.in. inne dochody oraz świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres trwający od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). Na podstawie zaświadczeń pozyskanych drogą elektroniczną z systemu [...] obliczono, że za rok kalendarzowy 2014r. dochód Skarżącej wyniósł [...] zł (po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne – [...] zł, podatku należnego – [...] zł. Ponadto na podstawie oświadczenia Skarżącej z dnia 6.04.2016r. (załącznik nr 2) o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu (...) ustalono, że w 2014r. w/w osiągnęła również dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji na dziecko (w myśl art. 3 pkt 1 lit c) w kwocie [...] zł., alimenty otrzymane od dłużnika 2014r. – [...] zł (załącznik nr [...]). Co łącznie stanowi dochód rodziny za 2014r. w kwocie [...] zł. Ponadto na podstawie złożonego wniosku (pkt 7.3) ustalono, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na które ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku w rodzinie I. C. nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej, tj nastąpiła utrata dochodu oraz nastąpiło uzyskanie dochodu, co potwierdzają dokumenty złożone do wniosku: - pit 11 za 2014r. + informacja pozyskana z programu SEPIA o okresie pobierania stypendium (staż), - umowa o pracę na zastępstwo + zaświadczenie o dochodach netto za lipiec 2015r. Zgodnie z art. 2 pkt 19 lit b ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, utrata dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 20 lit c w/w ustawy uzyskanie dochodu oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ powołując treść art. 7 ust. 1 i 3 ustawy wskazał, że nie uwzględniając dochodu utraconego za 2014r. rodzina Skarżącej w 2014r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł (alimenty+ świadczenie pieniężne), co stanowi miesięcznych dochód rodziny w kwocie [...] zł. Natomiast po doliczeniu dochodu zyskanego przez Skarżącą za miesiąc lipiec 2015r. w kwocie [...] zł netto miesięczny dochód rodziny wynosi 1600,03 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby) daje miesięczny dochód w wysokości 800,01 zł a więc przekracza kwotę uprawniającą rodzinę skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj kwotę 800,00 zł o kwotę 0,01 zł. W związku z tym organ uznał, że Skarżąca nie kwalifikuje się do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. We wniesionym w terminie odwołaniu od tej decyzji Skarżąca podała, ze jest ona dla nie krzywdząca. Przekroczyła bowiem kryterium dochodowe o 1 grosz a samotnie wychowuje syna, alimenty nie są płacone w pełnej wysokości a jej wynagrodzenie wynosi [...] zł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. Nr [...] sprostowaną postanowieniem z [...] sierpnia 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny oraz powołało treść przepisów. W ocenie Kolegium dochodem członka rodziny Skarżącej jest kwota 800,01zł (1400,03 zł + 200 zł dzielone przez dwie osoby w rodzinie). Kwota ta przekracza tzw. kryterium dochodowe – choć nieznacznie. Jednakże dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia pozostaje, czy dochód w przeliczeniu na członka rodziny przekroczył to kryterium znacznie czy nieznacznie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że nawet nieznaczne przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia i stanowi przesłankę do odmowy pomocy. W związku z tym Kolegium uznało, że odmowna decyzja organu I instancji jest zgodna z przepisami i zasadna. We wniesionej w terminie skardze na w/w decyzję Skarżąca podała, że czuje się jej treścią pokrzywdzona i podniosła argumenty jak w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. 2016, poz. 718 j.t. dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] 2016r. odmawiającej przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na syna K. P. ur. [...] 2012r. Decyzja ta utrzymana była w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2016r. Materialnoprawną podstawą decyzji organów były przepisy ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016.195, zwana dalej ustawą ). Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budził wątpliwości. Skarżąca samotnie wychowuje małoletniego syna urodzonego [...] 2012r. Dziecko nie jest niepełnosprawne. Skarżąca z synem tworzy rodzinę dwuosobową. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożyła matka dziecka. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia. Małoletni K. P. – syn Skarżącej jest jej jedynym dzieckiem, w myśl ustawy - pierwszym. Wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia Skarżąca złożyła w dniu 6 kwietnia 2016r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016r.) i kończy się dnia 30 września 2017r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm.) przez dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c tiret 14 dochód oznacza alimenty na rzecz dzieci. W przedmiotowej sprawie w 2014r. Skarżąca w 2014r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł brutto. Było to stypendium za staż z urzędu pracy pobrane w okresie od 18.08.2014r. do 31.12.2014r. Staż Skarżąca zakończyła 17 lutego 2015r. Dochód ten słusznie został uznany przez organy za utracony i nie uwzględniony przy obliczaniu dochodu do ustalenia świadczenia. Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną, m.in. utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W 2014r. Skarżąca otrzymała również alimenty na syna w łącznej wysokości [...] zł od ojca dziecka oraz za grudzień 2014r. [...] zł z funduszu alimentacyjnego, łącznie [...] zł. I ta kwota prawidłowo została przyjęta przez organy do ustalenia dochodu Skarżącej. Od 1 czerwca 2015r. Skarżąca podjęła zatrudnienie na umowę o pracę w K. [...]. Umowa została zawarta w zastępstwie, na czas nieobecności innego pracownika za wynagrodzeniem od 1 czerwca 2016r. 1900 zł brutto i Skarżąca nie wskazała, by ten dochód utraciła. W lipcu 2015r. Skarżąca otrzymała wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto – [...] zł netto. Wynagrodzenie to zostało prawidłowo uznane przez organ za dochód uzyskany i uwzględnione przy obliczeniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 20 lit c ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu – oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Skoro w przypadku przedmiotowego wniosku rokiem poprzedzającym okres na jaki ustalane jest świadczenie (art. 2 pkt 2 ustawy) jest rok 2014r. (art. 48 ust. 2 ustawy), organy prawidłowo zastosowały art. 7 ust. 3 ustawy. Prawidłowo również ustaliły, że dochód dwuosobowej rodziny Skarżącej w przeliczeniu miesięcznie na jedną osobę wyniósł 800, 01 zł (1400,03 zł plus 200 zł alimentów podzielone na 2 osoby). Słusznie również organy wskazały, że dochód ten przekroczył kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 3 ustawy o 1 grosz. W ocenie Sądu odmowa przyznania świadczenia wychowawczego Skarżącej w takiej sytuacji jakkolwiek zgodna z literalnym brzmieniem art. 5 ust. 3 ustawy nie uwzględnia wykładni celowościowej tego przepisu ani treści art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem potrzeb życiowych. Ustawodawca w przypadku przyznania tego świadczenia na pierwsze dziecko ustalił kryterium dochodowe w wysokości 800,00 zł miesięcznie, tym samym w odniesieniu do pierwszego dziecka wskazał na socjalny charakter tego świadczenia. Nie kwestionując zasadności i konieczności ustalania przez ustawodawcę kryteriów dochodowych w przypadku świadczeń o charakterze socjalnym, Sąd w niniejszym składzie wyraża przekonanie, że racjonalny ustawodawca dopuścił możliwość uwzględnienia specyfiki konkretnego przypadku. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Kryterium dochodowe zostało przekroczone o 1 grosz, czyli kwotę, która nie ma żadnej wartości nabywczej w aktualnych realiach rynku w naszym kraju. Za 1 grosz Skarżąca nie nabędzie nawet najtańszego produktu żywnościowego. Skoro świadczenie wychowawcze stanowi częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka w tym zaspokojenia jego potrzeb życiowych a przekroczenie kryterium dochodowego nastąpiło o najmniejszą jednostkę monetarną, która nie ma żadnej realnej wartości, odmowa przyznawania świadczenia z tego powodu jest niezgodna ze wskazanym w art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia. Zauważyć również należy, że przekroczenie dochodu o 1 grosz pozostaje w granicy błędu matematycznego. Do ustalenia dochodu przyjmuje się dochód po potrąceniu podatków i należnych składek, które obliczane są po ustaleniu ich w wartościach stanowiących określony procent, a więc z możliwością różnicy w działaniach matematycznych w ramach 1 grosza. Marginalnie tylko wskazać można, że w umowie o pracę Skarżącej wskazano wynagrodzenie brutto w wysokości [...] zł, a za lipiec osiągnęła kwotę [...] zł brutto (1400,03 zł netto), co spowodowało przekroczenie dochodu o 1 grosz. Warto wskazać, że ustawodawca w samej ustawie zaokrągla np. przyznaną kwotę świadczenia do 10 groszy w górę (art. 5 ust.2 zd. 2 ustawy),. W innych aktach normatywnych np. w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2016.599) wskazuje na konieczność zaokrąglania do pełnych dziesiątek groszy (art. 27a ), tak też w ustawie z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 45c), co potwierdza przyjęcie stanowiska, że kwota 1 grosza stanowi wartość możliwą do pominięcia w konkretnej sprawie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzająca. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, zgodnie z którym przekroczenie dochodu o 1 grosz ze względu na cel świadczenia i kwotę przekroczenia nie stanowi w przedmiotowej sprawie podstawy do odmowy przyznania świadczenia.