II SA/Po 738/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ J. Zieliński /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr [...] Prezydent Miasta G. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia – budowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] projektowanej w G. przy ul. W.. Organ doręczając tę decyzję stronom skierował ją m.in. do A. i Z. C.. Dokonał tego jednym listem za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Decyzję tę odebrał w dniu 23 października 2009 r. Z. C.. W dniu 7 stycznia 2010 r. Z. C. zwrócił się do Prezydenta G. z prośbą o wyjaśnienie, czy nadano bieg odwołaniu złożonemu w dniu 6 listopada 2009 r. drogą elektroniczną. W załączeniu przedstawił dowód nadania na adres poczty elektronicznej Urzędu Miasta G. ([...]). Pismem z dnia 13 stycznia 2010 r., zaadresowanym do A. i Z. C.. Prezydent Miasta G. wyjaśnił, że odwołanie od decyzji z dnia [...] 2009 r. nie wpłynęło do organu. Przedłożone zaś przez Z. C. wydruki o nadaniu listu droga elektroniczną nie stanowią dowodu w sprawie, ani potwierdzenia wpływu dokumentów do Urzędu Miasta G.. Odwołanie winno było wpłynąć do Biura Obsługi Interesanta Urzędu Miasta w określonym terminie. W wyniku powyższego w dniu 12 lutego 2010 r. do Urzędu Miasta Miejskiego w G. wpłynęło odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2009 r. podpisane przez Z. C. (w nagłówku: A. i Z. C.). Pismem z dnia Prezydent G. przekazał odwołanie to do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., zaznaczając, że ostatni dowód potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji przez jedną ze stron postępowania jest z datą 30 października, wobec czego decyzja stała się prawomocna w dniu 14 listopada 2009 r. Pismem z dnia 25 lutego 2010 r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta G. o informację, czy w dniu 6 listopada 2009 r. otrzymał drogą elektroniczną odwołanie A. i Z. C.. W odpowiedzi z dnia 4 marca 2010 r. Prezydent G. wyjaśnił, że o złożeniu droga elektroniczną odwołania A. i Z. C. dowiedział się z pisma złożonego w siedzibie Urzędu Miejskiego w G. w dniu 7 stycznia 2010 r., do którego załączone były wydruki o nadaniu e-maila (bez treści rzekomego odwołania). Pismem z dnia 26 marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wezwało A. C. w trybie art. 64 § 2 kpa do podpisania pisma z dnia 10 lutego 2010 r. w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Zachowując 7-dniowy termin A. C. złożyła organowi II instancji podpisane pismo z dnia 10 lutego 2010 r. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] po rozpoznaniu odwołania A. C. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium uznało, że skoro odwołująca A. C. nie odebrała zaskarżonej decyzji dlatego nie można określić, kiedy rozpoczął się dla niej bieg terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym, zdaniem Kolegium należało przyjąć, że odwołanie zostało wniesione w terminie, w szczególności, że w aktach nie ma zwrotnego poświadczenia odbioru odnoszącego się tylko i wyłącznie do A. C. Kolegium, podzielając stanowisko organu I instancji, stwierdziło, że z uwagi na fakt, iż najbliższa zabudowa mieszkaniowa od planowanej inwestycji znajduje się w odległości powyżej 150 m to inwestycja ta nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko wymienionych w § 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2009 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o jego oddziaływaniu na środowisko. A. C. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., zarzucając naruszenie przy jej wydaniu art. 7, 8, 9, 11, 77, 80, 107 § 3 kpa, art. 46, 46a ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (...). Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie wniosło o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi Z. C. na postanowienie Kolegium stwierdzające uchybienie przez Z. C. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2009 r. Na rozprawie przed Sądem w dniu 13 kwietnia 2011 r. stawił się Z. G. – prezes Stowarzyszenia [...] i oświadczył, że zgłasza udział stowarzyszenia w postępowania na podstawie art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Wskazał, że przedmiot tego postępowania dotyczy działalności statutowej Stowarzyszenia. Sąd postanowił dopuścić Stowarzyszenie [...] do udziału w niniejszym postępowaniu. Przedstawiciel Stowarzyszenia złożył do akt stanowisko Stowarzyszenia w niniejszej sprawie. Decyzji zarzucono między innymi naruszenie art. 7-9, 11, 107 § 3 kpa, art. 105 §1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, norm zawartych w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko Obecny na rozprawie Z. C. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji stwierdza, że została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania art. 109 § 1 kpa oraz art. 129 § 2 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa i tym samym zaszła podstawa do zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem sąd uwzględniając skarg na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Zważyć należy, iż zaskarżona do Sądu decyzja została wydana na skutek rozpoznania odwołania wniesionego z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja został ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Przepis art. 109 § 1 kpa określa zaś, że decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Doręczenie decyzji następuje z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-48 kpa i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne. Zaznaczyć przy tym należy, że data doręczenia decyzji powinna by traktowana tak samo jak data wydania decyzji, jako miarodajna dla oceny stanu faktycznego oraz prawnego sprawy podlegającej załatwieniu przez organ administracyjny. Stwierdzić należy, że przepis art. 40 § 1 kpa nakazuje doręczać pisma stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 kpa). Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, jak stanowi przepis art. 40 § 3 kpa, w sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism. Oznacza to, że pisma kierowane do strony powinny być imienne, tzn. wymieniające stronę jako indywidualnie określonego adresata. Strona bowiem jest wtedy podmiotem, w stosunku do którego dokonywana jest czynność doręczenia. W wyroku z 2 lutego 2000 r. (sygn. akt II SA/Kr 29/00, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w pierwszym zdaniu tezy, że pogląd, jakoby doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków, wywierało taki sam skutek jakby doręczono go obojgu, należy uznać za błędny, bo nie znajdujący uzasadnienia w przepisach prawa" (por. również wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Po 76/08, Lex nr 521854). Odnosząc treść powołanych wyżej przepisów do okoliczności niniejszej sprawy wskazać, że Prezydent Miasta G. błędnie doręczył swą decyzję z [...] 2009 r. w jednej przesyłce A. i Z. C. (k. 25 akt sądowych). Zgodnie z art. 109 § 1 w zw. z art. 40 § 3 kpa organ powinien był doręczyć decyzję każdemu z małżonków osobno. Mając na uwadze, że decyzję tę odebrał, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, w dniu 23 października 2009 r. Z. C. stwierdzić należy, iż decyzji organu I instancji nie doręczono w sposób prawidłowy jego żonie A. C.. W ten sposób A. C. została pozbawiona udziału w postępowaniu w I instancji. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie prawa administracyjnego ugruntowany jest pogląd, iż osoba, która pomimo posiadania interesu prawnego nie brała udziału w postępowaniu, zachowuje termin do wniesienia środka zaskarżenia w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Oznacza to, że ostateczny i nieprzekraczalny termin do złożenia odwołania dla takiej osoby jest taki sam jak termin do złożenia odwołania dla strony, której jako ostatniej doręczono decyzję (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1126/09, Lex nr 594908, również B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kpa, warszawa 2011, s. 494-495, A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do Kpa, Warszawa 20-05, s. 759). Stwierdzić należy, iż decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2009 r. została doręczona jako ostatniej ze stron postępowania A. spółce z o.o. z siedzibą w W. Nastąpiło to w dniu 30 października 2009r. Fakt ten potwierdził organ I instancji w piśmie z dnia 17 lutego 2010 r. skierowanym do organu odwoławczego (k. 169 akt adm.). Tym samym czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał skarżącej A. C. (licząc od ostatniego doręczenia stronie, a więc od 30 października 2009 r.) w dniu 13 listopada 2009 r. Tymczasem A. C. wniosła odwołanie w dniu 12 lutego 2010 r. (k. 165 akt adm.). Na skutek wezwania Kolegium skarżąca usunęła brak formalny odwołania poprzez złożenie pod nim podpisu (k. 181-186 akt adm.), a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołanie to rozpoznało. Tym samym organ odwoławczy rozpoznając odwołanie A. C. wniesione z uchybieniem terminu, dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 40 § 3 kpa. Kolegium nie miało podstaw, by przyjąć, że odwołanie skarżącej zostało wniesione w terminie, skoro nie doręczono jej decyzji organu I instancji i nie można było określić kiedy rozpoczął dla niej bieg termin do wniesienia odwołania. Takie stanowisko stoi w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 § 1 kpa. Przyjęcie bowiem, że niedoręczenie osobie będącej stroną postępowania decyzji organu I instancji prowadzi do wniosku, że może ona w każdym czasie wnieść od niej odwołanie uniemożliwia jednoznaczne określenie momentu, w którym decyzja staje się o stateczna. Przepis art. 16 § 1 kpa wyraźnie stanowi zaś, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Raz jeszcze podkreślić należy, iż obowiązkiem organu odwoławczego jest w postępowaniu wstępnym zbadanie, czy odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego w terminie przewidzianym przepisem art. 129 kpa. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania, gdyż uchybienie terminu powoduje bezskuteczność tego środka, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Zważywszy na wady zaskarżonej decyzji skutkujące koniecznością stwierdzenia jej nieważności, Sąd nie ustosunkował się merytorycznych zarzutów skargi, jak i stanowiska uczestnika postępowania Stowarzyszenia [...]. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a zwłaszcza fakt, iż odwołanie A. C. od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2009 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych w kwocie 200 zł. W oparciu zaś o przepis art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wykonalności zaskarżonej decyzji. /-/ J. Zieliński /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska