II SA/Po 750/25

Dnia 11 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 roku sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 18 września 2025 r. nr [...] (znak sprawy: [...]) Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej również: WZON; organ odwoławczy; organ), w wyniku rozpatrzenia wniosku S. K. (dalej również: skarżący; wnioskodawca; strona) z dnia 22 kwietnia 2024. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której została wydana decyzja WZON z dnia 25 czerwca 2025 r. nr [...] ustalająca poziom potrzeby wsparcia, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy, przestawionym w postanowieniu WZON. Decyzja WZON z dnia 25 czerwca 2025 r. ustalająca poziom potrzeby wsparcia została doręczona S. K. w dniu 8 sierpnia 2025 r. Decyzja ta zawierała pouczenie, że od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Postanowieniem z dnia 18 września 2025 r., wydanym na podstawie art. 6b(5) ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 913) - dalej: r.z.s.z. i art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 769 [aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691]) - dalej: k.p.a., organ odwoławczy stwierdził "uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydanej przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w dniu 25.06.2025 r. nr [...]. W motywach tego postanowienia organ wyjaśnił, że "[w]niosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie) wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia został złożony przez stronę w dniu 26.08.2025 r.[,] czyli z uchybieniem 14[-]dniowego terminu do jego wniesienia". Organ stwierdził, że w ocenie WZON "argumenty przedstawione przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zaistniałej sprawy, nie pozwalają na stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. umożliwiające przywrócenie wnioskowanego terminu". W skardze z dnia 7 października 2025 r. na postanowienie WZON z dnia 18 września 2025 r. S. K. stwierdził, że składa skargę za pośrednictwem WZON i wnosi o "rozpatrzenie sprawy ponownie dotyczącej potrzeby poziomu wsparcia i przywrócenie terminu". Wyjaśnił, że "prośbę swoją (...) [motywuje] tym, że po otrzymaniu decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia ustalonej przez Komisję w wysokości 75 punktów nie (...) [mógł] się pozbierać psychicznie", gdyż decyzją tą został pozbawiony możliwości pomocy, na którą tak liczył w tym roku. W dalszej części skargi strona przedstawiła swoje niezadowolenie z wydanej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia na 75 punktów, jako nieadekwatnej do sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że przekazuje skargę S. K. "na przywrócenie terminu (...) [WZON] w przedmiocie rozpoznania wniosku (...) z dnia 22 kwietnia 2024 r. o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia". Organ wyjaśnił m.in., że w dniu 22 kwietnia 2024 r. do WZON został złożony wniosek w formie papierowej o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wraz z kwestionariuszem samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem. W dniu 25 czerwca 2025 r. została wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia, skutecznie doręczona stronie w dniu 8 sierpnia 2025 r. W dniu 26 sierpnia 2025 r. wnioskodawca wysłał odwołanie od decyzji (wpływ do WZON: 27 sierpnia 2025r.). W dniu 19 września 2025 r. WZON wydał postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zaś "[p]ismem z dnia 9.10.2025 r. strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ponowne rozpoznanie wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia". Ponadto w odpowiedzi na skargę przedstawiono wyjaśnienia dotyczące okresu trwania postępowania w tej sprawie. Końcowo organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy na to, że Sąd z urzędu rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego aktu z przepisami prawa, w tym z przepisami postępowania administracyjnego. Poza tym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Granice sprawy wyznaczone są zaś przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przy tym, z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa - czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (dotyczy przepisów prawa materialnego) bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (dotyczy przepisów postępowania). W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesione. Wydane na podstawie art. 6b(5) ust. 5 r.z.s.z. i art. 134 k.p.a. przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] postanowienie z dnia 18 września 2025 r. stwierdza "uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydanej przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w dniu 25.06.2025 r. nr [...]. Postanowienie takie podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż sprawy dotyczące postanowień wydawanych w toku postępowania administracyjnego w sprawach o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia należy do właściwości sądów administracyjnych. Sąd podziela w tym względzie stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (patrz np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 669/22 i powołane tam orzecznictwo, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że myśl art. 66 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w sprawach nieunormowanych przepisami tej regulacji stosuje się m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Chodzi tu o niektóre postanowienia procesowe i incydentalne, których nie reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w tym postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które to wydawane jest na podstawie § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r., poz. 857 ze zm.). Na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt OPS 12/99, ONSA z 2000 r. nr 2, poz. 47 - orzeczenie dostępne jw.). To samo odnosi się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, wniesionego od decyzji wydanej na podstawie art. 6b(3) ust. 1 i art. 6b(5) ust. 1 r.z.s.z. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że każdemu rozstrzygnięciu organu administracyjnego należy stawiać wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11 k.p.a.), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Przepisy te znajdują swoje odpowiednie zastosowanie do postanowień. Odnosi się to również do rozstrzygnięć organu odwoławczego, w tym i rozstrzygnięć procesowych - postanowień (patrz: art. 126 i art. 144 k.p.a.). Niemniej jednak nie każdy błąd o charakterze procesowym, popełniony przez organ, uzasadnia uchylenie zaskarżonego aktu, lecz tylko taki, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 r.z.s.z. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast według art. 6b(5) ust. 5 r.z.s.z. od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z kolei według art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Przy tym, wskazane w art. 134 k.p.a. stwierdzenie uchybienie terminu do wniesienia odwołania (tu: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) i orzeczona na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego stanowią dwie różne sytuacje procesowe. Są to bowiem rozstrzygnięcia procesowe oparte na odmiennych przesłankach. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności (patrz np. wyrok NSA z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt I OSK 452/20, dostępny jw.). Organ, orzekając na podstawie art. 134 k.p.a., obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania (por. np. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 1700/19, dostępny jw.). Z kolei zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Według art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania będzie wadliwe wówczas, gdy zostanie wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (patrz np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 408/09, dostępny jw.). Niemniej jednak rozstrzygnięcie w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne (art. 59 § 2 k.p.a.). W takiej zaś sytuacji rozstrzygnięcie w jednym postanowieniu zarówno o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jak i odmowie jego przywrócenia nie stanowi o naruszeniu prawa (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 września 2025 r. sygn. akt II GSK 254/22, dostępny jw.). W niniejszej sprawie uzasadnienie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwala na stwierdzenie, jaki stan faktyczny organ przyjął za podstawę orzekania ani też co finalnie było przedmiotem rozstrzygnięcia. W szczególności, organ w motywach tego postanowienia wskazuje na to, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie) został wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożony w dniu 26 sierpnia 2025 r., czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Zarazem organ stwierdza, że w jego ocenie "argumenty przedstawione przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności zaistniałej sprawy, nie pozwalają na stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. umożliwiające przywrócenie wnioskowanego terminu". Mając powyższe na uwadze, trzeba po pierwsze podkreślić, że osnowa postanowienia nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zachodzi zatem istotna niespójność pomiędzy rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Po drugie, w aktach sprawy administracyjnej Sąd nie ujawnił istnienia odrębnego wniosku o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast jeżeli organ wyinterpretował złożenie takiego wniosku z treści pisma odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2025 r., wniesionego przez stronę w dniu 26 sierpnia 2025 r., to powinien dać temu wyraz wprost w treści uzasadnienia postanowienia, jak też w jego osnowie rozstrzygnąć w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 r.z.s.z. Z tych wszystkich powodów Sąd stwierdził zaistnienie podstaw do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego poprzez uchylenie zakwestionowanego postanowienia. Zasadnie bowiem jego adresat zaskarżył to postanowienie, skoro zostało ono wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania - art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., jak też art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. art. 66 ust. 1 r.z.s.z. Uchybienie to niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do niezasadnego, bo co najmniej przedwczesnego wydania na podstawie art. 134 k.p.a. rozstrzygnięcia dotyczącego podania z dnia 18 sierpnia 2025 r., wniesionego w dniu 26 sierpnia 2025 r. (data nadania pocztowego). Postanowienie to jest niespójne w zakresie jego osnowy i uzasadnienia. Nie jest jasne, czy organ zamierzał jednocześnie rozstrzygnąć na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 k.p.a. w przedmiocie przewrócenia uchybionego terminu, czy jedynie na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzić wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu. Nie jest również pewne, z jakich konkretnie okoliczności organ wywiódł ustalenie, że "[w]niosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie)" został złożony "wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia". Zarazem Sąd podkreśla, że ze względu na przedmiot zaskarżonego aktu, jak też granice niniejszej sprawy i kompetencje sądu administracyjnego, nie mógł rozstrzygnąć, czy dopuszczalne jest przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji WZON z dnia 25 czerwca 2025 r. nr [...] ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Należy to bowiem do zadań organu odwoławczego. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ uwzględni wytyczne wynikające z rozważań przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu, a dodatkowo również i stanowisko strony wyrażone w skardze. Organ powinien ustalić stan faktyczny sprawy i jednoznacznie wypowiedzieć się co do wszystkich istotnych okoliczności postępowania, a następnie stosownie do tych ustaleń zdecydować, jakie rozstrzygnięcia należy wydać w tej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.