II SA/Po 76/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi H. i P.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – działając na podstawie art. 51 ust. 7 w związku z art. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane – decyzją z dnia [...] r. nałożył na H. i P.G. obowiązek doprowadzenia systemu grzewczego do stanu poprzedniego, poprzez likwidację przyłącza kotła typu UNI i przywrócenie zasilania instalacji grzewczej do istniejącego systemu. Decyzja została wydana po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez organ II instancji, zalecającej dokonanie szczegółowych oględzin poprzedzających ustalenia. Wydając decyzję w tej samej kwestii po raz drugi, organ nadzoru budowlanego powołał się na brak możliwości przeprowadzenia wizji w przedmiotowym mieszkaniu z powodu odmowy udostępnienia lokalu przez właścicieli. Opinia biegłego J.K. z tego powodu musiała ograniczyć się do analizy wyniku oględzin przewodów kominowych i dymowych ponad dachami budynku. W ocenie organu, samowolne zainstalowanie między innymi w mieszkaniu przy ul. [...] w miejscowości J., podłączenia kotła centralnego ogrzewania do przewodu kominowego wykonanego z kształtek ceramicznych jest niedopuszczalne, z uwagi na wysoką temperaturę spalin wynoszącą 350-400oC. Może to spowodować uszkodzenie kształtek kominowych i zablokowanie przewodu kominowego, dymowego, co będzie stanowić zagrożenie dla życia. Zainstalowany kocioł typu UNI wymaga również innych parametrów dotyczących przewodu kominowego, niż istniejące w budynku. Przekrój przewodu kominowego wynosi 15 cm, podczas gdy z instrukcji obsługi kotła typu UNI wynika, że winien wynosić minimum 14 cm x 20 cm i wystawać 1,5 m ponad dach. Organ przyjął, iż zainstalowanie kotła grzewczego wymaga pozwolenia na budowę, której to procedury instalujący nie zachowali. Zatem wobec tego, że dokonanie instalacji kotła centralnego ogrzewania stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia organ, na podstawie art. 51 ust. 7 w związku z ust. 1 pkkt 1 tego artykułu Prawa budowlanego (Dz.U. Nr 156, poz. 1118 z 2006r.-tekst jedn.), orzekł nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Organ powołał się nadto na przepisy § 16 ust. 1 pkt 1 i § 19 ust. 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia z dnia 16 sierpnia 1999r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, które wskazują, że sposób użytkowania instalacji i urządzeń stanowiących wyposażenie lokali powinien być zgodny z założeniami projektu oraz instrukcjami użytkowania instalacji i urządzeń oraz w sposób zapewniający bezpieczeństwo użytkownikom. Organ podkreślił też, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. (Dz.U. Nr 75, poz. 690) w § 136 określa szczegółowo zasady, według których mogą być instalowane kotły na paliwo stałe. W żadnym zakresie zasad tych nie spełnia przedmiotowa instalacja. Nadto mieszkania, w których wykonano odrębne systemy grzewcze nie są przygotowane do wprowadzenia takich systemów. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyli H. i P.G. podnosząc, iż błędnych ustaleń dokonano bez oględzin mieszkania oraz błędnie przyjęto, że instalacja kotła centralnego ogrzewania wymaga pozwolenia na budowę. Zakwestionowano też stanowisko, że wykonany przez nich odrębny system grzewczy stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu, ustalenia PINB w zakresie powstałego w wyniku działań inwestorów zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia są prawidłowe. Poprawnie organ I instancji zastosował wskazane przepisy Prawa budowlanego i rozporządzeń, co w konsekwencji uzasadnia orzeczenie nakazujące przywrócenie systemu grzewczego do poprzedniego stanu. Organ II instancji wskazał na celowość działania organów nadzoru budowlanego w stosunku do majątku Wspólnoty Mieszkaniowej w zakresie prawem przewidzianym. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli H. i P.G., domagając się uchylenia decyzji obu instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że uchwała nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej dotycząca sposobu ogrzewania mieszkań w budynkach z kotłowni centralnej na paliwo stałe wywołuje jedynie skutki cywilnoprawne. Zdaniem skarżących decyzje organów obu instancji wydane zostały bez podstawy prawnej, gdyż instalacja kotła centralnego ogrzewania nie wymaga pozwolenia na budowę. W skardze zakwestionowano również ustalenia organu, co do zagrożenia bezpieczeństwa poprzez wykonanie przedmiotowej instalacji. Podniesiono, że nie ustalono nawet typu pieca – co ma znaczenie dla przyjętych ustaleń i wiarygodności opinii biegłego. Podniesiono nadto zarzut naruszenia przepisów postepowania w zakresie sposobu powołania biegłego. Mimo że do akt złożone zostały trzy opinie kominiarskie, w tym opinie A.L. i J.K. zawierające sprzeczne ze sobą wnioski, to organ uznał prawidłowość tej drugiej, niekorzystnej dla skarżących opinii. Poza tym walor opinii biegłego ma opinia wydana przez biegłego powołanego przez organ. Na rozprawie w dniu 22 maja 2007r. pełnomocnik skarżących podniósł zarzut naruszenia przepisów proceduralnych przez brak uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym Wspólnoty Mieszkaniowej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uzasadniony okazał się zarzut braku udziału strony, Wspólnoty Mieszkaniowej, w postępowaniu administracyjnym. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z dnia 27.07.1994r.) określiła nie tylko sposób ustanawiania odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych, do których należy lokal skarżących, ale także prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną (art. 1 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 3, po wyodrębnieniu własności lokali w budynku wielomieszkaniowym powstaje tzw. nieruchomość wspólna, jako prawo związane z własnością lokalu określone w formie udziału. Nieruchomość wspólną stanowią grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Do nich zaliczyć należy kominy, systemy wentylacyjne, urządzenia grzewcze. Skarżący zakładając własny system ogrzewania mieszkania dokonali instalacji przyłącza kotła centralnego ogrzewania do systemów kominowych stanowiących współwłasnośćwłasność wspólną. Tym samym wkroczyli w zakres funkcjonowania nieruchomości wspólnej, czym naruszyli obowiązki wspólnoty mieszkaniowej (art. 17). Powyższe przesądza o konieczności udziału wspólnoty mieszkaniowej, w imieniu której działa zarząd, jako strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 09.09.1998r. sygn. akt IV SA2027/76, Lex nr 43794 oraz wyrok WSA z 01.12.2005r. sygn. akt VII SA/Wa 725/05, Lex nr 196276) na podstawie art. 29. W niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia zasady udziału strony – wspólnoty mieszkaniowej – w postępowaniu, która jest przesłanką wznowienia postępowania i powoduje konieczność uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02 lutego 2006r., sygn. II OSK 496/05 (Lex nr 19670), naruszenie zasady udziału stron w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez Sąd Administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. nie ma przy tym znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 §1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony. Wobec powyższego należało uchylić zaskarżona decyzję i na podstawie art. 135 p.p.s.a. poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zawiadomić o toczącym się postępowaniu Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], w imieniu i na rzecz której działa, jak wynika z materiału dowodowego, Zarząd – osoba fizyczna. Nie może jej skutecznie zastąpić Spółdzielnia Mieszkaniowa w R. wykonująca, na podstawie zawartej umowy (k. 83) obowiązki administratora nieruchomością. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze, że dokonana przez skarżących instalacja kotła centralnego ogrzewania, stanowi roboty budowlane określone w art. 3 pkt 7 jako montaż, a zatem słusznie organy nadzoru budowlanego wskazały na przepisy art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1. Ocenie organu pozostawić należy, czy wykonane roboty budowlane mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2. Podkreślić jedynie należy, iż skarżący bezpodstawnie zarzucali, iż powyższe ustalenie dokonane zostało z pominięciem oględzin mieszkania, skoro na oględziny nie wyrazili zgody. W toku dalszego postępowania skarżący powinni umożliwić sprawdzenie, jakiego typu i wielkości kocioł c.o. na paliwo stałe zainstalowali w swoim mieszkaniu i podłączyli do przewodów kominowych. Z protokołu oględzin z dnia [...] r. te dane nie wynikają. Rzeczą organów orzekających będzie ustalenie i wyjaśnienie, czy podłączenie tego konkretnego kotła do przewodu dymowego pobudowanego – jak ustalono – z kształtek ceramicznych domurowanych cegłami – jest prawidłowe i bezpieczne, nie tylko dla skarżących, ale i dla innych mieszkańców wielomieszkaniowego domu. Mistrz kominiarski inż. J.K. w opinii kominiarskiej z dnia [...] r. przyjął, że spaliny wydzielane przez kocioł skarżących mają temperaturę około 350-400oC i z uwagi na to mogą uszkodzić kształtki kominowe, natomiast skarżący zarzucają w skardze, że spaliny odprowadzane do przewodu mają niższą temperaturę. Zarzut ten popierają raportem nr [...] z badań kotłów różnej wielkości przeprowadzonych przez Laboratorium Badań Kotłów i Urządzeń Grzewczych, pochodzącym sprzed kilku lat (z [...] r.). Czy mistrz kominiarski A.L. wydający dnia [...] r. – na zlecenie H.G. – opinię nr [...] o prawidłowości podłączenia kotła c.o. miał na względzie także temperaturę spalin odprowadzanych do przewodu kominowego i rodzaj materiałów z których konkretny przewód kominowy został wykonany – także należy ustalić w toku dalszego postępowania, chociażby przez uzyskanie dodatkowych wyjaśnień A.L. Gdyby A.L. i J.K. - po uzupełnieniu materiału dowodowego o dane dotyczące konkretnego kotła c.o. znajdującego się w mieszkaniu skarżących i sposobu jego zainstalowania do przewodu kominowego - obstawali przy swoich stanowiskach, które są zarazem stanowiskami skarżących i Spółdzielni Mieszkaniowej, to organ orzekający będzie mógł zwrócić się o wydanie opinii do wybranego biegłego posiadającego wiedzę kominiarską – w trybie art. 84 § 1 kpa, o ile uzna to za niezbędne dla wyjaśnienia, czy roboty instalacyjne zostały wykonane przez skarżących w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wyjaśnienie tej kwestii ma zasadnicze znaczenie w sprawie, bowiem wydając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego organy obu instancji uznały, że z uwagi na te właśnie zagrożenia nie można legalizować samowoli skarżących. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b", art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska MarK