II SA/Po 776/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; I. oddala skargę, II. przyznaje r.pr. A. W. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę (...) zł w tym (...) zł tytułem podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia (...) czerwca 2015 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, działając na podstawie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "K.p.a."), odmówiło przywrócenia na wniosek Z G., terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia (...) kwietnia 2005 r., nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej na osoby uprawnione – M. i B. G. Uzasadniając powyższe stanowisko wyjaśniono, że opisaną powyżej decyzją z dnia (...) kwietnia 2015 r., Burmistrza Miasta i Gminy O. umorzył w całości postępowanie w sprawie umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej na osoby uprawnione – M. i B. G. Przedmiotowa decyzja została odebrana przez Z. G. w dniu (...) kwietnia 2015 r. Termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., upłynął zatem w dniu (...) kwietnia 2015 r. W dniu (...) maja 2015 r. Z. G. złożył nadane listownie odwołanie od decyzji z dnia (...) kwietnia 2015 r. Wraz z odwołaniem Z. G. złożył odrębny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu swojego wniosku odwołujący wskazał, iż jest murarzem z wykształceniem zawodowym i nieprawidłowo zrozumiał zarówno treść samej decyzji i uznał ją za korzystną dla siebie, jak i pouczenia o przysługującym mu prawie odwołania od przedmiotowej decyzji, w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Odwołujący wyjaśnił także, iż w dniu (...) maja 2015 r. zgłosił się do Studenckiej Informacji Prawa, gdzie uzyskał informacje, iż nieprawidłowo zrozumiał treść samej decyzji jak i pouczenia. Odwołujący wskazał, iż uchybienie terminowi spowodowane było bez jego winy i wynikało z braku doświadczenia i znajomości prawa. W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło treść art. 58 K.p.a., wyjaśniając, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe w przypadku stwierdzenia braku winy po stronie osoby zainteresowanej. Podkreślono przy tym, że dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. Zdaniem organu Z. G. nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby zaistniała jakakolwiek z okoliczności, które powodowałyby niemożność dokonania przez niego czynności w przewidzianym terminie. Przedmiotowa decyzja zawierała bowiem wyraźne pouczenie, co do możliwości zaskarżenia decyzji z dnia (...) kwietnia 2015 r. Jak wyjaśniono, w sytuacji, w której wydana decyzja wydawała się wnioskodawcy niejasna, miał on możliwość skontaktowanie się z organem, który stosowanie do treści art. 8 i 9 K.p.a. - udzieliłby mu wyjaśnień i wskazówek. Mógł on również wcześniej zwrócić się do Studenckiej Poradni Prawa, z której porad korzystał już na etapie sporządzania wniosku o umorzenie przedmiotowych należności. Z. G. nie skorzystał z tej możliwości, a zarazem był prawidłowo pouczony w decyzji o przysługujących mu środkach zaskarżenia. W opinii Kolegium tym samym uznać należy, że niedochowanie przez niego terminu do złożenia odwołania nastąpiło w wyniku niedbalstwa w zakresie dbałości o swoje interesy. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. G., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego, 2) naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 77 i art. 107 K.p.a. poprzez przyjęcie argumentacji, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do wyczerpującego informowania strony dopiero w momencie, gdy strona o to wniesie. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący, korzystając z pomocy Studenckiej Poradni Prawa, dąży do umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Nie rozumiejąc sentencji decyzji Burmistrza Gminy i Miasta O. z dnia (...) kwietnia 2015 r., skarżący skierował się ponownie do Studenckiej Poradni Prawa w celu określenia treści wydanego rozstrzygnięcia, które brzmiało: "umarza on w całości postępowanie w sprawie umorzenia". Skarżący podkreślił, że jako osoba niemająca styczności ze sformułowaniami tego typu uznał, że jego wniosek został rozpatrzony pozytywnie. Dopiero po konsultacji w Studenckiej Poradni Prawa dowiedział się, iż treść decyzji jest odmienna od przyjętej przeze niego interpretacji. Co więcej, również z treści pouczenia skarżący nie wywnioskował, jakoby przysługiwało mu odwołanie, szczególnie iż przyjął, że decyzja została rozpatrzona pozytywnie. Z tego powodu nie próbował również uzyskać informacji na temat przysługujących mu środków odwoławczych. W dalszej części skargi wyjaśniono, że argumentacja Kolegium budzi wątpliwości, gdyż opiera się na zarzuceniu skarżącemu niewłaściwego zachowania pomimo, iż podjęte przez niego starania były nieskuteczne z powodu niewłaściwego sformułowania decyzji przez organ I instancji, a nie z powodu ignorancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło w treści uzasadnienia argumentację, iż skarżący powinienem w sytuacji, w której treść decyzji jest dla niego niejasna, skontaktować się z organem, który na podstawie art. 8 i 9 K.p.a. był zobowiązany udzielić wyczerpującej w tym zakresie informacji lub też udać się odpowiednio wcześnie do Studenckiej Poradni Prawa. Zdaniem skarżącego, argumentacja ta wydaje się być chybiona, gdyż z natury postępowanie administracyjne winno być dla przeciętnego obywatela jasne i klarowne. Przywołane zatem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisy K.p.a. rodzą pierwotnie po stronie organu I instancji obowiązek niebudzącego wątpliwości formułowania treści decyzji, a nie dopiero w momencie, gdy strona zgłosi się po otrzymanie wyjaśnienia treści rozstrzygnięcia. Obowiązek organu powinien zostać spełniony bowiem z urzędu, a nie po wezwaniu strony do uczynienia temu obowiązkowi zadość. Skarżący podkreślił również, że treść uzasadnienia, w którym organ I instancji ograniczył się głównie do zacytowania treści podstawy prawnej, nie rozwiewa w żadnym miejscu wątpliwości, co do poprawnej interpretacji wyrażonej decyzji. Skarżący zakwestionował następnie stanowisko organu I instancji, wyrażone w decyzji z dnia (...) kwietnia 2015 r. oraz wyjaśnił, że jest osobą przewlekle chorą oraz ubogą, korzystającą z zasiłku. Jak wyjaśnił skarżący, to jego sytuacja materialna zmusiła go do wniesienia o umorzenie należności wypłacanych z zaliczki alimentacyjnej, W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uczestniczący w rozprawie przeprowadzonej w dniu 17 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego poparła skargę i jej zarzuty wskazując, że skarżący został wprowadzony w błąd poprzez nieprecyzyjną sentencję decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które działając na podstawie art. 58 K.p.a. odmówiło przywrócenia na wniosek Z. G., terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia (...) kwietnia 2005 r., w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej na osoby uprawnione – M. i B. G. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). A zatem organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, (2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, (3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Ocena przesłanek zastosowania art. 58 K.p.a., musi przy tym odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05, Baza NSA). W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np.: przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2011/13, Baza NSA), na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, zauważyć należy, że skarżący wskazuje, iż brak jego winy w naruszeniu terminu do wniesienia odwołania wynikał z treści sentencji decyzji organu I instancji mocą której umorzono postępowania w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Skarżący podnosi, że jako osoba niemająca styczności ze sformułowaniami tego typu uznał, że jego wniosek został rozpatrzony pozytywnie i dopiero po konsultacji w Studenckiej Poradni Prawa dowiedział się, iż treść decyzji jest odmienna od przyjętej przeze niego interpretacji. Co więcej, skarżący również z treści pouczenia nie wywnioskował, jakoby przysługiwało mu w odwołanie, szczególnie iż przyjął, że decyzja została rozpatrzona pozytywnie. W ocenie Sądu argumenty podnoszone przez skarżącego nie wskazują na uprawdopodobnienie przesłanki braku winy uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności, co ma podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie, w decyzji z dnia (...) kwietnia 2015 r. skarżący został prawidłowo pouczony o zasadach oraz trybie wniesienia odwołania. Jednoznacznie brzmiąca treść pouczenia przesądza, że z dniem doręczenia powyższej decyzji (co miało miejsce w dniu (...) kwietnia 2015 r.) rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. Skarżący, w ustawowym terminie nie skorzystał z powyższego prawa, gdyż jak argumentuje, uznał on, że decyzja organu I instancji była dla niego pozytywna. Pomimo tego, w dniu (...) maja 2015 r. skarżący zwrócił się do Studenckiej Poradni Prawa, w celu, jak wyjaśnił sam skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, "przekazania wiadomości o treści otrzymanej przeze mnie decyzji". W ocenie Sądu, w tych okolicznościach faktycznych nie można przyjąć, aby skarżący dochował miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Sąd podziela argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby zaistniała jakakolwiek z okoliczności, które powodowałyby niemożność dokonania przez niego czynności w przewidzianym terminie. W sytuacji, w której wydana decyzja wydawała się skarżącemu niejasna, miał on możliwość skontaktowanie się z organem, który stosowanie do treści art. 8 i 9 K.p.a. - udzieliłby mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak również miał on możliwość wcześniejszego zwrócenia się do Studenckiej Poradni Prawa, z której porad korzystał już wcześniej, bo na etapie sporządzania wniosku o umorzenie przedmiotowych należności. Skarżący nie skorzystał niezwłocznie z tych możliwości, a uczynił to dopiero po dwóch tygodniach od doręczenia decyzji – w dniu (...) maja 2015 r., co przyznał w treści wniosku o przywrócenie terminu. W opinii Sądu podnoszona okoliczność, że niejasna sentencja decyzji mogła wprowadzić skarżącego w błąd oceny tej nie zmienia. Argumentacja zawarta w przedmiotowym wniosku dowodzi jedynie, że skarżący powziął wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia dopiero wówczas, gdy ponownie je przeczytał, co miało miejsce już po terminie do wniesienia odwołania. Tymczasem omawiany miernik należytej staranności wymagał od strony takiej skrupulatności już przy pierwszym zapoznawaniu się z treścią decyzji. Tym samym uznać należy, że niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia odwołania nie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, lecz było wynikiem niedbalstwa w zakresie dbałości o swoje interesy. Sąd dodatkowo wskazuje, że brak jest podstaw do zarzucania organowi I instancji naruszenia, wynikającego z art. 8 oraz art. 9 oraz art. 107 § 3 K.p.a. obowiązku prawidłowego formułowania treści decyzji. Zauważyć bowiem należy, że treść sentencji decyzji z dnia (...) kwietnia 2015 r. była podyktowana z jednej strony rodzajem rozstrzygnięcia (umorzeniem postępowania) oraz jej przedmiotem (którym było umorzenie należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej). Ponadto z treści uzasadnienia jasno wyjaśniono, że organ I instancji uznał się niewłaściwy w sprawie, pouczając równocześnie skarżącego, że organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania. Na marginesie powyższych rozważań Sąd wyjaśnia, że decyzja organu I instancji z dnia (...) kwietnia 2015 r. nie stanowi przeszkody do ponownego złożenia wniosku o umorzenie należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej, tym razem do organu właściwego. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie organu II instancji o charakterze procesowym, zatem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie ocenia prawidłowości działania organu I instancji – Burmistrza Gminy i Miasta O., który uznając swoją niewłaściwość wydał w dniu (...) kwietnia 2015 r. decyzję o umorzeniu postępowania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając w oparciu o przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1c) i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804). Ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego przyznano łącznie kwotę 295,20 zł, na którą składa się kwota (...) zł, oraz kwota należnego podatku od towarów i usług w łącznej wysokości (...) zł.