II SA/Po 823/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2022 r. zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...] w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. K. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], MOPR [...], [...] w przedmiocie wniosku o udzielenie pomocy finansowej postanawia odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] odrzucającego skargę T. K. (zwanego dalej "Skarżącym") w sprawie opisanej w rubrum. Skarżący wniósł zażalenie na wskazane postanowienie działając samodzielnie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Jednocześnie Skarżący wniósł o przyznanie jemu prawa pomocy poprzez ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżący stwierdził, że tut. Sąd jest zobowiązany do stosowania przepisów Konstytucji RP w każdej sytuacji, kiedy ustawa rażąco narusza ją i tym samym prawa procesowe – prawo do sądu. Działanie Sądu, zdaniem Skarżącego, uniemożliwia jemu skorzystanie z prawa do sądu z uwagi na jego stan majątkowy. Ponadto, jego skarga kasacyjna została rozpoznana bez uprzedniego rozpoznania wniosku o udzielenie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."): "Zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio". Oznacza to, że w tym przypadku zażalenie, tak jak skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym. Jak każde pismo procesowe, zażalenie powinno odpowiadać wymogom, o którym mowa w art. 46 p.p.s.a. Ponadto zażalenie musi zawierać elementy charakteryzujące tenże środek zaskarżenia. Wymagania formalne dla zażalenia zostały określone w art. 194 § 3 p.p.s.a. Dodatkowo, zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej zostało obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 p.p.s.a.). Oznacza to, że zażalenie może sporządzić adwokat, radca prawny, a także osoby wskazane w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. w warunkach określonych w tych przepisach. Obowiązek sporządzenia zażalenia przez adwokata lub radcę prawnego oznacza, że strona skarżąca nie może sporządzić tego pisma, a tym bardziej podpisać się pod nim. Powołany przymus opiera się na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia tego zażalenia zawodowym prawnikom zapewni Skarżącemu odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Sporządzenie zażalenia z uwzględnieniem przymusu adwokacko-radcowskiego sprowadza się do jego napisania, a także podpisania. Jedynie podpis złożony pod zażaleniem potwierdza, z punktu widzenia Sądu oceniającego jego dopuszczalność, że przy konstruowaniu tego środka zaskarżenia brał udział, zgodnie z obowiązkiem nałożonym przez art. 175 p.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot. W tym zakresie orzecznictwo dotyczące przesłanek dopuszczalności skargi kasacyjnej jest zbieżne z orzecznictwem dotyczącym zażalenia, które jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim. "Brak podpisu osoby składającej skargę kasacyjną jest co prawda brakiem usuwalnym, jednakże sporządzanie tej skargi przez podmiot nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest zatem brakiem, który nie podlega uzupełnieniu." (postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a. Jest to brak nieusuwalny. W tym miejscu należy zatem zaznaczyć, że tak jak w przypadku odrzucenia jego skargi kasacyjnej, jak i zażalenia, którego dopuszczalność rozpoznano w niniejszym postanowieniu, nieusuwalność braku formalnego w postaci podpisu pod środkiem zaskarżenia obwarowanym przymusem adwokacko-radcowskim, czyni rozpoznanie wniosku o udzielenie prawa pomocy we wskazanym zakresie zbytecznym. Jest to podyktowane nieusuwalnością tego braku formalnego. Zakładając zatem, że Skarżącemu zostanie przyznane prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jego próba uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie skargi kasacyjnej, czy też zażalenia na postanowienie o odrzuceniu tejże skargi będzie prowadziło do takiego samego rozstrzygnięcia. "Zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Oznacza to, że pełnomocnik ten winien przedmiotowe zażalenie fizycznie sporządzić, a nie tylko podpisać pismo sporządzone już przez samą stronę." (postanowienie NSA z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12, dostępne w CBOSA). Wobec takiego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, zachodzi przesłanka odrzucenia zażalenia wniesionego jako niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 278/14, dostępne w CBOSA). Z uwagi na wiążący charakter tego przepisu, Sąd nie może postąpić inaczej niż stanowi o tym norma prawna wynikająca z powołanego przepisu. Z tego właśnie względu, Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.