II SA/Po 851/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi S. A. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia 24 września 2025 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Orzeczeniem nr [...] z dnia 24 września 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji, po rozpoznaniu odwołania S. A. (dalej również jako Skarżący), utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia 6 sierpnia 2025 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec obwinionego mł. asp. S. A.. Z akt sprawy oraz uzasadnień zapadłych w sprawie rozstrzygnięć wynika następujący stan faktyczny i prawny. W dniu 1 maja 2025 r. o godzinie 09:40 w miejscowości [...], w powiecie [...] (województwo [...]), na ulicy [...], patrol Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...] zatrzymał do kontroli drogowej motocykl marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] Kierującym był mł. asp. S. A.. Razem z nim, w charakterze pasażera, motocyklem podróżował jego [...]. W związku z powziętym przez funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę drogową uzasadnionym podejrzeniem znajdowania się przez kierującego w stanie po użyciu alkoholu, przeprowadzono stosowne badanie stanu trzeźwości. Użyto w tym celu certyfikowanego urządzenia kontrolno-pomiarowego, analizatora wydechu [...] nr [...]. Pierwsze badanie, przeprowadzone o godzinie 9:56, wykazało obecność alkoholu w organizmie kierującego na poziomie 0,18 mg/l w wydychanym powietrzu. Z kolei drugie badanie, przeprowadzone o godzinie 10:12, wskazało wynik 0,15 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. W dniu 7 maja 2025 r. zostało wszczęte przeciwko mł. asp. S. A. postępowanie dyscyplinarne. Sąd Rejonowy w [...], wyrokiem nakazowym z dnia 11 czerwca 2025 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt [...], uznał obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 87 § 1 k.w. W dniu 22 lipca 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu mł. asp. S. A. ze służby w Policji z dniem 4 sierpnia 2025 r.. Rozkaz ten został doręczony pełnomocnikowi Skarżacego w dniu 29 lipca 2025 r. W dniu 6 sierpnia 2025 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] wydał orzeczenie nr [...], na mocy którego postępowanie dyscyplinarne przeciwko mł. asp. S. A. zostało w całości umorzone. Jako materialnoprawną i procesową podstawę tegoż rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał treść art. 135j ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji, argumentując w uzasadnieniu decyzji, że z uwagi na definitywne zwolnienie ze służby w formacji policyjnej obwiniony w sposób jednoznaczny przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Nie zgadzając się z wydanym przez organ I instancji orzeczeniem Skarżący złożył odwołanie zarzucając naruszenie: 1. art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie i przedwczesne umorzenie postępowania dyscyplinarnego w sytuacji, gdy rozkaz personalny dotyczący zwolnienia obwinionego ze służby w Policji nie jest prawomocny, zaś w postępowaniu odwoławczym skierowano do Organu Odwoławczego wniosek o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności ww. rozkazu; 2. art. 135h ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie zawieszenia postępowania dyscyplinarnego na podstawie ww. przepisu do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia odwołania od rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Komendant Wojewódzki Policji wskazanym na wstępie orzeczeniem utrzymał zaskarżone orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2025 r. w mocy wskazując, że zgromadzony w toku procedury dyscyplinarnej materiał bezsprzecznie odzwierciedla stan faktyczny, natomiast zaskarżone orzeczenie wydane przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] jest w pełni prawidłowe pod względem wymogów formalnych, gdyż spełnia wszystkie kryteria enumeratywnie wyliczone przez ustawodawcę w treści art. 135j ust. 2 ustawy o Policji (w tym zawiera oznaczenie przełożonego, datę wydania, stopień i dane obwinionego, opis zarzucanego przewinienia wraz z przyjętą klasyfikacją prawną, merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia, obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o odpowiednich środkach zaskarżenia). Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż odpowiedzialności dyscyplinarnej w rozumieniu przepisów ustawy o Policji może podlegać wyłącznie, i to przez cały czas trwania postępowania, czynny funkcjonariusz polskiej Policji, z którym formację wiąże swoisty węzeł pracowniczo-administracyjny w postaci mianowania. Z chwilą faktycznego i prawnego pozbawienia funkcjonariusza jego statusu (co w niniejszej sprawie nastąpiło na skutek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i jej zmaterializowania się w obrocie prawnym w dniu 4 sierpnia 2025 r.), nie tylko ustaje z mocy prawa jego ścisła podległość służbowa wobec wyższych przełożonych, ale także z samej swej istoty bezprzedmiotowe staje się dalsze stosowanie wobec niego przepisów o procedurze dyscyplinarnej. Przełożony dyscyplinarny wraz z opuszczeniem przez policjanta szeregów formacji traci bezpowrotnie jakiekolwiek władztwo i uprawnienia, które przysługiwały mu wcześniej w zakresie pociągnięcia funkcjonariusza do odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione uchybienia czy naruszenia etyki. Tym samym w sprawie powstała nieusuwalna prawnie przeszkoda, która całkowicie uniemożliwiała kontynuowanie postępowania dyscyplinarnego i czyniła niemożliwym wydanie jakiegokolwiek orzeczenia stricte merytorycznego. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S. A. zarzucając obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na wynik sprawy, polegającą na naruszeniu: 1. art. 16 § 1 k.p.k., w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie, w jakim Organ błędnie pouczając Skarżącego o konieczności umorzenia postępowania z uwagi na jego zwolnienie ze służby, wskazując datę 4 sierpnia, naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, albowiem rygor natychmiastowej wykonalności nadany przez Organ wywołuje skutki prawne z dniem wydania, tj. od 29 lipca 2025 r.; 2. art. 7 k.p.k., w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, i ustalenie na tej podstawie, że wobec Skarżącego istniały podstawy do umorzenia postępowania, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia, że podjęcie przez Organ takiej czynności jest zasadne. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, a także poprzedzającego go orzeczenia wydanego w I instancji oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie dyscyplinarne dotyczące policjantów zostało uregulowane w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 145). Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Podstawę prawną umorzenia postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie stanowił art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. W związku z tym, że przepisy rozdziału 10 ustawy o Policji odnoszą odpowiedzialność dyscyplinarną wyłącznie do policjantów pozostających w służbie, za prawidłowe uznać należało umorzenie przez KWP postępowania dyscyplinarnego wobec Skarżącego. Jak wskazano już wyżej, odpowiedzialność dyscyplinarna dotyczy wyłącznie policjantów (funkcjonariuszy pozostających w służbie). Wskazany rozdział 10 ustawy o Policji reguluje odpowiedzialność karną i dyscyplinarną wyłącznie policjantów pozostających w służbie. Ustawodawca nie tylko posłużył się dla określenia osoby podlegającej odpowiedzialności pojęciem "policjant", ale i formułując katalog kar wskazuje, że mogą one być wymierzone wyłącznie osobie pozostającej w stosunku służbowym. Wskutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje władza dyscyplinarna nad nim ze strony prowadzącego postępowanie dyscyplinarne (zob. wyrok NSA z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2678/14). Zatem skoro w niniejszej sprawie rozkazem personalnym Komendant Wojewódzki Policji nr [...] zwolniono S. A. ze służby określając datę zwolnienia na dzień 4 sierpnia 2025 r., to nie ulega wątpliwości, iż w dniu umorzenia postępowania tj. w dniu 6 sierpnia 2025 r. Skarżący nie podlegał już odpowiedzialności dyscyplinarnej. W tym miejscu wskazać należy, iż rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że stosunek zatrudnienia skarżącego w Policji ustał bez względu na to czy został on zaskarżony. Sąd jedynie na marginesie wskazuje, iż w aktach znajduje się rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 29 września 2025 r. o utrzymaniu w mocy rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] Odnosząc się zaś do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż okoliczność z jaką datą doszło do faktycznego zwolnienia Skarżącego ze służby tzn. czy był to dzień 29 lipca 2025 r. czy też 4 sierpnia 2025 r. pozostaje bez znaczenia sprawie. Istotne jest, iż w dniu 6 sierpnia 2025 r. tj. w dniu umorzenia postępowania dyscyplinarnego Skarżący nie podlegał już odpowiedzialności dyscyplinarnej, co obligowało organ do umorzenia postępowania dyscyplinarnego. Na marginesie Sąd jedynie wskazuje, iż nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności orzeczeniu nie powoduje, że podlega ono wykonaniu przed datą wskazaną w orzeczeniu. Zatem skoro w niniejszej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w rozkazie personalnym jednoznacznie określił termin zwolnienia Skarżącego ze służby na dzień 4 sierpnia 2025 r., to z tym dniem ustał stosunek służbowy pomimo, że decyzji wydanej z datą wcześniejszą nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z tych też względów organ I instancji prawidłowo wskazał w orzeczeniu nr [...], że S. A. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 4 sierpnia 2025 r. a nie z chwilą doręczenia pełnomocnikowi strony rzeczonego rozkazu. W tym miejscu wskazać ponadto należy, iż zgodnie z art. 135ja ust. 4 ustawy o Policji, w przypadku przywrócenia do służby policjanta, wobec którego w dniu jego zwolnienia ze służby postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone na podstawie przesłanki, o której mowa w ust. 1 pkt 5, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o uchyleniu orzeczenia o umorzeniu tego postępowania dyscyplinarnego, o ile nie nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej za czyn będący przedmiotem tego postępowania, oraz wyznacza rzecznika dyscyplinarnego do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Wobec powyższego jeżeli więc skarżący zostałby skutecznie przywrócony do służby, miałby zastosowanie właśnie art. 135ja ust. 4 ustawy o Policji i pomimo uprzedniego umorzenia postępowania dyscyplinarnego, w sposób opisany dyspozycją powołanego przepisu, sprawa skarżącego mogłaby zostać poddana ponownej ocenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Z tych też względów uznać należy, iż ewentualne kwestionowanie rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby nie może stanowić przeszkody do umorzenia postępowania dyscyplinarnego czy też przesłanki do jego zawieszenia. Ponadto za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. W ocenie składu orzekającego organ I i II instancji w sposób wyczerpujący ustaliły i zebrały dowody pozwalające na ustalenie, iż Skarżący w dniu umarzania postępowania dyscyplinarnego tj. 6 sierpnia 2025 r. został zwolniony ze służby, a więc nie podlegał odpowiedzialności dyscyplinarnej określonej w ustawie o Policji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.