II SA/Po 867/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.), w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm. dalej u.e.l.) po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w lokalu nr [...] w [...]. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] września 2010 r. A. S. złożył wniosek o wymeldowanie skarżącej z lokalu nr [...] w [...]. Wnioskodawca poinformował, że skarżąca od czerwca 2009 r. nie mieszka w ww. lokalu, a od września 2009 r. strony są po rozwodzie. [...] J. B. zabrała wszystkie swoje rzeczy. W miejscu pobytu stałego nie przebywa i nie nocuje. Aktualnie mieszka w lokalu nr [...] przy [...] w [...]. Burmistrz [...] decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu [...] J. B. (obecnie B. ) z pobytu stałego w lokalu nr [...] w [...] w trybie art. 15 ust. 2 wówczas obowiązującej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie decyzji o wymeldowaniu wymienionej, tj. opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Ustalenia te organ oparł na przesłuchaniach świadków sąsiadów wnioskodawcy i jego matki oraz piśmie uczestniczki, która oświadczyła jedynie, że toczy się sprawa o podział majątku wspólnego. [...] J. B., reprezentowana przez adwokata wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego w lokalu nr [...] w [...] (k. 2-5 akt administracyjnych). Organ I instancji pismem z [...] października 2018r. nr [...] przekazał do Wojewody odwołanie [...] J. B. z [...] kwietnia 2011 r. wraz z aktami sprawy (k. 6 akt administracyjnych). Wojewoda decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Burmistrza [...] z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu skarżącej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda wskazał, że przekazanie akt sprawy wraz z odwołaniem winno nastąpić w terminie 7 dni od dnia w którym organ otrzymał odwołanie. Tymczasem zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji zapadło 7 lat temu. Ze względu na upływ czasu winno być jeszcze raz przeprowadzone postępowanie administracyjne w celu ustalenia stanu faktycznego. W szczególności ustalenia okoliczności związanej z opuszczeniem lokalu przez skarżącą. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Burmistrz [...], decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], orzekł o wymeldowaniu [...] J. B. (obecnie J. B.) z adresu pobytu stałego w lokalu w lokalu nr [...] w [...], w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W trakcie przeprowadzonego postępowania, organ I instancji ustalił, że wnioskodawca ma tytuł prawny do przedmiotowego lokalu i nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się przez J. B., gdyż wymieniona opuściła przedmiotowy lokal bez wymeldowania się. Organ przeprowadził dowód z przesłuchania świadków. W dniu [...] stycznia 2019 r. wezwana w charakterze świadka, pani T. S. (matka wnioskodawcy) zeznała, że pani J. B. nie przebywa pod adresem stałego zameldowaniu od [...] czerwca 2009 r. Podała, że pani J. B. wyprowadziła się dobrowolnie i trwale ( brat przyjechał po ww. panią). Od czerwca 2009 roku pani T. S. nie widziała pani J. B. w [...] pod adresem stałego zameldowania w miejscowości [...]. Świadek zeznała, że pod adresem stałego zameldowania nie pozostały żadne rzeczy należące do pani B. . Zamki i drzwi do mieszkania zostały wymienione na nowe w 2009 roku. [...] T. S. zeznała, że od roku 2009 nie było możliwości ani okazji do spotkania i porozmawiania z panią J. B.. Dnia [...] stycznia 2019 r. został przesłuchany w charakterze świadka pan S. W. sąsiad pana A. S., który zeznał, że ostatni raz panią J. B. widział pod adresem stałego zameldowania w miejscowości [...] około 7-8 lat temu. Od tamtej pory świadek nie widział J. B. nigdzie w okolicy stałego zameldowania ani w [...]. W wyniku dokonanych oględzin mieszkania w dniu [...] lutego 2019 r. stwierdzono, że lokal wnioskodawcy składa się z 5 pokoi, kuchni, dwóch łazienek i dwóch korytarzy. Wszystkie pomieszczenia niegdyś użytkowane przez skarżącą są po generalnym remoncie i nie ma w nich żadnych rzeczy skarżącej. Pokój który zajmowała przed 2009 r. jest w tej chwili pokojem dzieci wnioskodawcy (por. zdjęcia k. 39 i n. akt). A. S. podał, że po rozwodzie ze skarżącą przeprowadzono podział majątku wspólnego i została ona w całości spłacona. Opuściła lokal dobrowolnie i zabrała wszystkie swoje rzeczy. Od 2009 r. nie była widziana w lokalu (por. wyrok rozwodowy k. 56 akt). Dwukrotnie wezwana na przesłuchanie J. B. nie stawiła się, nie podała też numeru telefonu celem ustalenia dogodnego dla niej terminu wysłuchania. Burmistrz wskazał, że zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przez podmioty wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy należy rozumieć podmioty dysponujące tytułem prawnym do lokalu. Burmistrz wskazał, że w sprawie ziściły się okoliczności uzasadniające wymeldowanie skarżącej z lokalu, bowiem opuściła ona miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. J. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody (pismo z dnia [...] czerwca 2019 r. k. 28 i n. akt). Zarzuciła w nim niedokładne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego, lakoniczne uzasadnienie decyzji oraz błędne uznanie, że w sprawie nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu przez skarżącą. Skarżąca zarzuciła że organ nie zbadał czy opuszczenie lokalu nastąpiło z jej woli. Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącej z lokalu nr [...]. Organ odwoławczy ustalił, że [...] J. B. (poprzednio J. B.) po rozwodzie od września 2009 r., a według wnioskodawcy od czerwca 2009 r. nie mieszka w lokalu nr [...], a opuszczenie wskazanej nieruchomości miało charakter trwały i dobrowolny. Brak jest dowodów na to, że skarżąca została usunięta z przedmiotowego lokalu. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. zeznaniach świadków, wnioskodawcy i oględzinach lokalu. Świadkowie oświadczyli, że wymieniona od 2009 r. nie mieszka i nie przebywa w przedmiotowym lokalu oraz nie podejmowała próby powrotu do lokalu i brak jest dowodów, że podjęła jakiekolwiek środki prawne w tym kierunku. Wnioskodawca zeznał, że sądownie został ustalony podział majątku między stronami i spłacił część majątku należącą do [...] J. B.. W spornej nieruchomości nie ma żadnych rzeczy należący do wymienionej. [...] A. S. założył nową rodzinę, z którą mieszka w przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Wojewody w zeznaniach świadków nie można dopatrzeć się intencji wprowadzenia organu w błąd. Zeznania te są rzeczowe, spójne i korespondują z treścią wniosku o wymeldowanie. Oceniając zamiar opuszczenia lokalu, z wyżej wskazanych powodów organ stwierdził, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu nastąpiło z zamiarem urządzenia centrum spraw życiowych, osobistych i majątkowych w innym miejscu. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdził istnienie po stronie [...] J. B. woli koncentracji własnych spraw życiowych w innym miejscu niż przedmiotowy lokal. Oceniając obiektywną możliwość realizacji woli przebywania w spornym domu przez skarżącą organ wskazał, że nie posiada ona żadnego tytułu prawnego do tego lokalu, gdyż stanowi on własność wnioskodawcy. W tej sytuacji jej ewentualne zamieszkiwanie tam w przyszłości uzależnione jest tylko i wyłącznie od zgody wnioskodawcy. W świetle faktu złożenia przez niego wniosku o wymeldowanie, rozwodu stron oraz zamieszkaniem wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu z nową rodziną, z pewnością czyni zamiar powrotu skarżącej nierealnym. Wojewoda podał, że nieskorzystanie przez odwołującą z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, powoduje, że brak jest podstaw prawnych do przywrócenia fikcji meldunkowej. Wyjaśnił równie, że jedynym kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu jest przebywanie w nim. W ocenie organu odwoławczego dalsze utrzymywanie meldunku [...] J. B. prowadziłoby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej. Oznacza to, że skarżąca nadal byłaby zameldowana w spornym lokalu, choć od prawie 10 lat w nim nie mieszka. Meldunek opierałby się wyłącznie na deklaracji wymienionej o woli powrotu, bez rzeczywistej woli i możliwości przebywania w nim na pobyt stały. [...] J. B. nie wykazała, aby podejmowała próbę ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, w szczególności nie podjęła żadnych kroków prawnych w tym kierunku. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że opuszczenie przez wymienioną spornego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] B. zaskarżyła decyzję Wojewody w całości, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów i zarzuciła: 1. Naruszenie art. 7, 77 k.p.a. w zw. z 35 u.e.l. poprzez nieprzeprowadzenie własnego postępowania dowodowego w sprawie a w procesie rozstrzygania opieranie się jedynie na wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym organu I instancji, który wydał zaskarżona decyzję; 2. Naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów odwołania 3. Naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny i bez wyjaśnienia podstawy prawnej 4. Naruszenie art. 86 k.p.a. poprzez odstąpienie od przesłuchania skarżącej w sytuacji gdy w sprawie były wątpliwości możliwe do wyeliminowania tylko dzięki jej przesłuchaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. (k. 36 akt sądowych) uczestnik postępowania A. S. oświadczył, że wnosi o oddalenie skargi zgadzając się z argumentacją zaprezentowaną przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób rozważony na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej p.p.s.a.), a uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 powyższej ustawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( t.j.Dz.U.2019.1397 przywoływanej w tekście jako "u.e.l.", ). Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. Co istotne, decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Decyzja administracyjna o wymeldowaniu nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu, czy też o uprawnieniu do przebywania w nim. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Nadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. wyrok NSA z 6.03.2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12, dostępny www.cebois.nsa.gov.pl). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ odwoławczy uwzględnił zaprezentowaną powyżej wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności, prawidłowo stosując do ustalonego w sprawie stanu faktycznego art. 35 ustawy i przyjmując, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w rozumieniu wyżej cytowanego przepisu. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy wskazuje, że przesłanki stanowiące podstawę do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego zostały spełnione. Skarżąca dobrowolnie opuściła lokal nr [...] i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Od opuszczenia lokalu przez skarżącą minęło 10 lat. Powołani w sprawie przez organ świadkowie- była teściowa skarżącej i sąsiad- zgodnie wskazali, że od 2009 r. skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu, zabrała z niego wszystkie swoje rzeczy i wyprowadziła się. Z wizji lokalnej wynika, że wnioskodawca A. S. wyremontował dom, założył nową rodzinę, z którą mieszka teraz w przedmiotowym lokalu. W okresie 10 lat od opuszczenia lokalu skarżąca nie podjęła jakichkolwiek prób powrotu do lokalu i zamieszkuje w innym miejscu. Trudno w tych okolicznościach uznać, choćby ze względu na upływ czasu, że opuściła lokal wbrew swojej woli, a samo prezentowane w skardze stanowisko zmienić tego nie może. Dodać trzeba, że w wyroku rozwodowym stron nie orzeczono o sposobie korzystania z mieszkania. Skarżąca nie kwestionowała, że została spłacona przez byłego małżonka. Z akt sprawy wynika, ze skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Zdaniem Sądu organy obu instancji wykazały, że zaktualizowały się przesłanki art. 35 u.e.l. a co za tym idzie do wymeldowania skarżącej z lokalu. Wskazywana przez stronę kwestia wolicjonalna pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy skarżąca 10 lat temu przeniosła centrum swoich interesów życiowych do innego miejsca zamieszkania, a w międzyczasie nie podejmowała prób powrotu do mieszkania w [...], nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których by wynikało, że na drodze prawnej dochodzi możliwości powrotu do tego mieszkania, nie złożyła nawet pisemnego wyjaśnienia okoliczności związanych z zamieszkiwaniem przez lata w innym miejscu. W skardze nie wskazała żadnych okoliczności, z których by wynikało, że potencjalne naruszenie przepisów postępowania mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skarżącej, w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy (art. 7 k.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) – przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Nie doszło również do naruszenia art. 86 k.p.a. bowiem ustalony przez organy stan faktyczny nie pozostawiał wątpliwości co do opuszczenia przez skarżącą lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania. W ocenie Sądu zeznania skarżącej nie wniosłyby do sprawy żadnych nowych i istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności. Ani w skardze ani w odwołaniu nie zawarła żadnych argumentów podważających ustalenia organów a sam fakt braku zgody na wymeldowanie nie jest kryterium rozstrzygającym o meldunku. Zauważyć nadto należy, że przedmiotowe postępowanie trwało wiele lat, skarżąca była wzywana do złożenia wyjaśnień, miała możliwość składania pism, przedstawiania dowodów, z czego nie skorzystała. Nieuzasadniony był zatem zarzut braku pozyskania przez organy dowodu z zeznań skarżącej i nie rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczących zamiaru trwałego i dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu, jak i zamiaru przeniesienia centrum swoich spraw osobistych i majątkowych interesów skarżącej. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy, a ustalenia dotyczące zamiaru skarżącej, jak wskazano powyżej uznać należy za drugorzędne, skoro od 2009 r. skarżąca w lokalu nie mieszka. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, a uzasadnienia decyzji są przekonywujące i nie naruszają art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.