II OSK 2408/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 255/12 w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. II OSK 2408/12 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddalił skargę. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan sprawy: Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. orzekł o wymeldowaniu A.J. wraz z niepełnoletnią córką K.J. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...]. Decyzją z [...] marca 2012 r., Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A.J., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, że A.J. co najmniej od 6 lat nie zamieszkuje pod adresem zameldowania w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. A.J. wraz z córką mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w [...] przy ul. [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła A.J. zarzucając: -naruszenie art. 7 i 77 k.p.a w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie zajęcie stanowiska wobec różnic w zebranym materiale z przesłuchania stron będącym podstawą decyzji, w szczególności na pominięciu złożonych wyjaśnień stron o zaniechaniu interwencji policji w sprawie wprowadzenia do lokalu A.J. i jej dzieci co stanowiło swoistą legalizację bezprawia wobec posiadania legalnego meldunku; -naruszenie art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż do przyjęcia stałego pobytu danej osoby wystarczające jest jedynie faktycznie jej przebywanie pod wskazanym adresem, nie jest konieczny zamiar stałego pobytu pod danym adresem; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej ustawa o ewidencji), który stanowi, że organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się. Sąd podkreślił, iż z prawidłowych ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w [...] przy ul. [...] wraz z córką K. około 6 lat temu i od tego czasu mieszka w [...] przy ul. [...]. Pobyt skarżącej wraz z córką przy ul. [...] trwający przez 6 lat i brak z jej strony działań prawnych zmierzających do powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania, w ocenie Sądu I instancji, jednoznacznie świadczy o zaistnieniu przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy do jej wymeldowania. Sąd uznał również, iż organy nie naruszyły przepisów art. 7 i 77 k.p.a. ponieważ organy administracji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący dowody w sprawie. Oświadczenie W.P. z dnia [...] listopada 2011 r. (k.18 akt administracyjnych), na które powoływała się skarżąca, nie ma znaczenia dla istnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych gdyż odnosi się w istocie do stosunków własnościowych mieszkania przy ul. [...], ale także potwierdza fakt jego opuszczenia przez skarżącą i jej córkę. W okolicznościach sprawy niniejszej za prawidłowe należało uznać również ustalenie organów orzekających, że skarżąca w okresie 6 lat od opuszczenia przedmiotowego lokalu nie skorzystała ze środków prawnych umożliwiających jej powrót do mieszkania, jak choćby w drodze roszczenia cywilnoprawnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2012r. wniosła A.J. Wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 nr 139 poz. 993) przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż do przyjęcia stałego pobytu danej osoby wystarczające jest jedynie faktyczne przebywanie tej osoby pod wskazanym adresem i nie jest konieczny element więzi duchowej z danym miejscem wyrażającej się w zamiarze stałego pobytu pod danym adresem, - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt. lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wzięcie pod uwagę w trakcie wyrokowania motywów Skarżącej, którymi się kierowała w czasie wyprowadzania się z lokalu mieszkalnego znajdującego się w [...] przy ul. [...], a zwłaszcza faktu wymuszenia takiego zachowania przez innych członków rodziny. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi wyższego stopnia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, a więc granicami, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy nakreśliła w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu Sądu pierwszej instancji, iż do przyjęcia stałego pobytu danej wystarczające jest jedynie faktyczne przebywanie tej osoby pod wskazanym adresem i nie jest konieczny element więzi duchowej z danym miejscem wyrażającej się w zamiarze stałego pobytu pod danym adresem. Wskazała również w uzasadnieniu, iż Sąd I instancji błędne przyjął, iż skarżąca wraz z małoletnią córką opuściła miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny i w związku z tym zerwała z tym miejscem wszelkie więzy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynikało również iż Sąd niewłaściwie ocenił działania skarżącej, co do braku podjęcia przez nią skutecznych działań o dopuszczenie do zamieszkiwania w lokalu dotychczasowego zameldowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stawiany Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 o ewidencji ludności nie jest zasadny. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że po opuszczeniu lokalu ostatniego zameldowania, skarżąca skoncentrowała centrum życiowe zarówno swoje, jak i swej małoletniej córki pod adresem przy ul. [...] w [...]. Pod adresem tym skarżąca kasacyjnie zamieszkiwała przez okres 6 lat. W okresie tym nie podjęła starań przewidzianych przepisami prawa o umożliwienie jej zamieszkania w lokalu przy ulicy [...] w [...]. W szczególności nie wniosła do właściwego sądu powództwa o naruszenie posiadania lokalu z którego została wymeldowana, co spowodowało wygaśnięcie roszczenia o naruszenie posiadania. Jak wynika z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sąd I instancji dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w sposób prawidłowy stwierdził, w oparciu o utrwalony w orzecznictwie pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, stanowiącego dotychczasowe miejsce pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, tj. wynika z własnej woli. Dla kwestii przyjęcia istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu zameldowania, podstawowe znaczenie ma okoliczność długotrwałego (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w skutecznym dochodzeniu ochrony prawa do posiadania poprzedniego lokalu, wyrażającej się w nie wytaczaniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, a w przypadku przedmiotowej sprawy, doprowadzenia do wygaśnięcia tego roszczenia. Zaniechanie to jest daniem wyrazu swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie zainteresowana osoba nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (podobnie: wyrok NSA z 7 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2672/11; wyrok NSA z 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1996/11; wyrok NSA z 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, LEX nr 289909). W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono nawet, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05; wyrok NSA 21.11.2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07; por. też wyroki: NSA z 21.11.2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07). Jest to oczywiste, albowiem osoba, która rezygnuje z podjęcia środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania, jak i egzekucji uzyskanych środków prawnych w tym przedmiocie, lecz powołuje się jedynie na wolę zamieszkiwania w utraconym lokalu, w istocie godzi się na przebywanie poza nim, co wypełnia przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Nie są więc zasadne wywody skargi kasacyjnej o mających znaczenie dla wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ww. ustawy takich okolicznościach, jak brak zerwania więzów, interesów osobistych i majątkowych, wiązanie przez skarżącą nadziei co do lokalu dotychczasowego zameldowania jako centrum życiowego, jak również jej więź duchowa z dawnym miejscem zamieszkania, skoro zaniechała ona roszczenia posesoryjnego. W konsekwencji powyższych wywodów, należało stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, tak w zakresie jego wadliwej wykładni, okazały się niezasadne. Dlatego też należało uznać, że zaskarżony wyrok WSA w Lublinie nie narusza przepisów w tym zakresie.. Nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wzięcie pod uwagę w trakcie wyrokowania motywów Skarżącej, którymi się kierowała w czasie wyprowadzania się z lokalu mieszkalnego znajdującego się w [...] przy ul. [...], a zwłaszcza faktu wymuszenia takiego zachowania przez innych członków rodziny. Zarzut ten odnosi się w istocie do kwestionowania wykładni prawa materialnego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przyjętej przez Sąd pierwszej instancji. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że organy administracji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz dokonały właściwej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Zasadnie też Sąd I instancji uznał, że organy administracji w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie, że zaistniały przesłanki wymeldowania skarżącego kasacyjnie z miejsca stałego pobytu. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała bowiem żadnych braków postępowania dowodowego, nie wskazała jakie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy zostały w tym postępowaniu pominięte. Treść zarzutu odnosi się natomiast w istocie do nieuwzględnienia stanowiska strony skarżącej co do oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.