II SA/Po 888/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. i M. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Po 710/02 w sprawie ze skargi B. i M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania; oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygnaturze II SA/Po 710/02 ze skargi B. i M.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], znak [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał swoje rozstrzygnięcie w następujących okolicznościach sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wybudowania przez M.G. budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr 102 w K. przy ul. [...], niezgodnie z zatwierdzonym, w pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] 1974 r., projektem budowlanym. Organ nadzoru budowlanego I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że na działce został wybudowany budynek mieszkalny parterowy, podpiwniczony ze stropodachem płaskim, do budynku został dobudowany taras oraz w miejscu projektowanych schodów wejściowych została wykonana weranda murowana ze schodami wejściowymi. Organ ustalił, w oparciu o informację uzyskaną z Urzędu Miasta i Gminy, że M.G. zostało udzielone pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] 1974 r. tylko na budynek mieszkalny, którego zgłoszenie zakończenia budowy nie zostało dokonane. Na budowę tarasu, werandy i budynku gospodarczego takie pozwolenie nie zostało udzielone. Wobec powyższego organ stwierdził, że inwestor dokonał odstępstw od warunków pozwolenia na budowę [...] z dnia [...] 1974 r. Następnie na podstawie nowych dowodów: zaświadczenia z dnia 21 października 1999 r. nr TI-8381/12/99/UA Burmistrza Gminy i Miasta K., działającego z upoważnienia Starosty, o zakończeniu w 1979 r. budowy budynku mieszkalnego realizowanego na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 1974 r. oraz potwierdzenia przez Urząd Miasta i Gminy w K. o zasiedleniu przez Z. i M.G. w 1979 r. przedmiotowego budynku, organ przyjął, że budynek został wybudowany i oddany do użytku zgodnie z obowiązującym prawem, a wraz z przyjęciem go do użytkowania przez właściwy organ "usankcjonowano dokonane podczas realizacji budynku odstępstwa". Na skutek odwołania wniesionego przez M.B. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego II instancji wskazał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy ustalono przede wszystkim, że budynek mieszkalny został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę [...] z dnia [...] 1974 r. wydanej przez Urząd Miasta i Gminy w K. Następnie organ II instancji wskazał, że zakończenie budowy i przyjęcie do użytkowania wybudowanego obiektu, nawet w sytuacji, gdy dokonano odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, legalizuje popełnione odstępstwa, a w konsekwencji kończy proces budowlany i wiąże w postępowaniu wszystkie organy. Skutkiem powyższego organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na skutek skargi wniesionej przez B. i M. B. uznając zasadność skargi wskazał, że bezspornie uczestnicy postępowania wybudowali budynek mieszkalny różniący się w istotnym elemencie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dobudowali bowiem do tego budynku samowolnie i poza zakresem pozwolenia na budowę z dnia [...] 1974 r. (...) względnie odrębne pomieszczenie - werandę. Wbrew stanowisku organów orzekających Sąd uznał, że takie postępowanie należy zakwalifikować jako samowolę budowlaną, a nie jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2001 r. sygn. III RN 89/00 opubl. OSNP 2001/24/705). Zdaniem Sądu postępowanie to mogło zakończyć się albo decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r.), albo decyzją zezwalającą na użytkowanie obiektu, poprzedzoną w określonych sytuacjach decyzją nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Skoro postępowanie w sprawie samowolnego dobudowania werandy do budynku nie zakończyło się jednym z powyższych sposobów, to stanowisko organów obu instancji, co do bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie Sąd uznał za błędne. Przyjęcie przez Starostę od inwestorów zgłoszenia zakończenia budowy budynku mieszkalnego nie mogło bowiem usankcjonować samowoli budowlanej polegającej na powiększeniu budynku o względnie samodzielne pomieszczenie - werandę, podobnie jak zmiana wpisu w księdze wieczystej, czy zameldowanie inwestorów w budynku. Żadna z tych czynności nie może zastąpić legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 40 i 42 prawa budowlanego z 1974 r. Aby jednak można było rozważać legalizację samowoli budowlanej należy najpierw wykluczyć istnienie przesłanek powodujących, że organ ma obowiązek orzec rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Nadto Sąd wskazał, że do likwidacji samowoli budowlanej, która miała miejsce przed dniem 1 stycznia 1995 r. - stosownie do art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) - stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w stosunku do obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania (werandy) może być prowadzone postępowanie przewidziane w art. 37 względnie w przepisach art. 40 i art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W dniu 2 października 2008 r. skarżący Z. i M. G. złożyli w urzędzie pocztowym skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 710/02. Powołując się na przepis art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi domagali się wznowienia postępowania i uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 czerwca 2004 r., a tym samym rozpoznania sprawy na nowo i oddalenia skargi B. i M. B. Skarżący wskazali, że w dniu 21 lipca 2008 r. udostępniono im dokumentację, w tym potwierdzoną za zgodność z oryginałem w dniu 21 lipca 2008 r. kopię pozwolenia na budowę z dnia [...] 1974 r. (...), a następnie w dniu 1 września 2008 r. otrzymali potwierdzoną za zgodność z oryginałem w dniu 1 września 2008 r. kopię projektu budowlanego. Podnieśli, że w oparciu o te dokumenty, po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 16 czerwca 2004 r. wykryli istotne okoliczności faktyczne, a w tym dowody, które miały istotny wpływ na wynik zakończonego postępowania, a z których nie byli w stanie skorzystać w postępowaniu sądowym. Skarżący domagali się dokonania oceny sprawy w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1961 r. Decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1974 r. (...) wydana bowiem została na podstawie art. 37 ust. 1 i art. 38 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane. Zastosowanie miały również przepisy szczególne wydane w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1961 r., które nie wymagały żadnych dodatkowych pozwoleń, czy akceptacji organów nadzoru budowlanego, a tym samym nie pozwalały na stwierdzenie samowoli budowlanej w zakresie budowy werandy usytuowanej w miejscu zaprojektowanego podestu. Najogólniej rzecz ujmując, w ocenie skarżących, przedmiotowa weranda stanowiła dopuszczalne powołanymi przez skarżących przepisami prawa odstępstwo od "projektowania budowy" i w rzeczywistości objęta była samym pozwoleniem na budowę. Tymczasem w postępowaniu sądowym w sprawie o sygn. II SA/Po 710/02 mowa jest o przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974 r. tj. ustawy, która nie mogła być brana pod uwagę. Ponadto w powołanej sprawie tak Sąd jak i organy administracji nie oceniły planu realizacyjnego, który zatwierdzony został decyzją z dnia [...] 1974r. Nr [...]. Do skargi skarżący dołączyli protokół kontroli z 24.V.2001 r., decyzję z dnia [...] Nr [...], decyzję o pozwoleniu na budowę z [...] 1974 r. Nr [...], a także wniosek o pozwolenie na budowę z [...] wraz z załącznikami (k. 9 - 17 akt sądowych). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zajął stanowiska w sprawie skargi Z. i M.G. o wznowienie postępowania sądowego. Odpowiedź na skargę o wznowienie postępowania złożyli natomiast B. i M. B. kwestionując zasadność skargi oraz wskazując na niedochowanie ustawowego terminu przewidzianego dla wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca przyznała, że pozwolenie na budowę z 1974 r. skarżący otrzymali po jego wydaniu i na jego podstawie realizowali budynek. Natomiast w okolicznościach bliżej nieznanych skarżącym dokumenty dotyczące pozwolenia uległy zniszczeniu. Skarżąca zaprzeczyła, aby przedkładała pozwolenie na budowę przed lipcem 2008 r. w innych sprawach prowadzonych przed sądami oraz dodała, że po wydaniu wyroku z 16 czerwca 2004 r. organy nadzoru budowlanego nie wydały żadnej decyzji w sprawie objętej tym wyrokiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygnaturze II SA/Po 710/02 nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach art. 270 - 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływana dalej jako: "ustawa". Stosownie do treści przepisu art. 280 § 1 ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona została w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Niespełnienie któregokolwiek z tych wymagań skutkuje koniecznością odrzucenia skargi. W oparciu o przepis art. 277 ustawy przyjąć należało, że skargę o wznowienia postępowania wniesiono w ustawowym trzymiesięcznym terminie, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Z treści przedłożonych dokumentów, na które jako nowe środki dowodowe wskazywali skarżący, wynika, że uprawniony organ administracji stwierdził zgodność kserokopii z oryginałem tych dokumentów w dniu 21 lipca 2008 r. i 1 września 2008 r., a następnie udostępnił je skarżącym. Od tej więc daty liczyć należy termin do wniesienia przedmiotowej skargi, gdyż najwcześniej w dniu 1 września 2008 r. skarżący uzyskali pełną informację o dokumentach, które w ich ocenie stanowiły podstawę wznowienia postępowania sądowego. Skarga o wznowienie postępowania została natomiast wniesiona do Sądu za pośrednictwem poczty w dniu 2 października 2008 r. Trzymiesięczny termin do złożenia skargi został więc zachowany. W rozpatrywanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania wskazano przepis art. 273 § 2 ustawy, zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Oznacza to, że nie odnosi się ona zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę. Wobec wskazania ustawowych przyczyn wznowienia postępowania skarga skierowana została na rozprawę (art. 280 § 1 ustawy). Badając podstawy skargi na posiedzeniu niejawnym Sąd ograniczył się, bowiem do ustalenia, czy podstawa wznowienia przytoczona i odpowiednio uzasadniona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisach ustawy, nie ustalał natomiast, czy podstawa ta istnieje w rzeczywistości. Takiej bowiem oceny Sąd mógł dokonać dopiero na rozprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazana przez skarżących w oparciu o przepis art. 273 § 2 ustawy podstawa wznowienia w rzeczywistości jednak nie istnieje. Z przedstawionych w skardze o wznowienie postępowania sądowego wywodów wynika, że podstawą żądania skarżących było wykrycie nowych dowodów w postaci pozwolenia na budowę z [...] 1974 r. (...), decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z 1974 r. (...) i projektu budowlanego (typowego KB4-1.1.1.70), z których skarżący nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu, a które ich zdaniem miały wpływ na wynik sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 16.VI.2004 r. sygn. II SA/Po 710/02. Dokonując oceny twierdzeń skarżących, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że integralną częścią decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] 1974 r. był wskazany wyżej projekt budowlany (typowy) oraz plan realizacyjny zatwierdzony decyzją z [...] 1974 r. (por. k. 12 i 12v akt sąd.). Skarżący, na rozprawie sądowej odbytej w dniu 17.XII.2008 r. przyznali, że wydane na ich wniosek pozwolenie na budowę z [...] 1974 r. zostało im w przeszłości doręczone i na jego podstawie realizowali budowę. Nie mogą zatem twierdzić, że o istnieniu tego dokumentu, w tym jego załączników, nie wiedzieli. Nie może też budzić wątpliwości, że wskazane wyżej dokumenty były ujawnione i znane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, który wyrokował w dniu 16 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Po 710/02. Wynika to wprost z uzasadnienia tego wyroku, w którym Sąd odwołuje się do warunków omawianego pozwolenia na budowę określonych bliżej w projekcie budowlanym. Dowody te stanowiły też zasadniczą podstawę oceny legalności decyzji administracyjnych objętych kontrolą Sądu w powołanej wyżej sprawie. Podkreślić należy, że ze sformułowania art. 273 § 2 ustawy wynika, iż "wykrycie" odnosić się może jedynie do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronom. Nie odnosi się natomiast do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę (ppor. Wyr. NSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r., OSK 1088/04, Lex 171188). W takiej sytuacji nie można przyjąć, by w rozpoznawanej sprawie zaistniała podstawa wznowieniowa określona w powyżej powołanym przepisie. W istocie skarżący domagając się wznowienia postępowania w oparciu o wskazane wyżej dokumenty zarzucają Sądowi Administracyjnemu, iż w wyroku z 16 czerwca 2004 r. naruszył prawo materialne poprzez błędne jego zastosowanie. Taki zarzut nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego. Jak, więc wynika z akt sprawy skarżący, wnosząc o wznowienie postępowania, w rzeczywistości nie podali żadnych nowych faktów, ani nie wskazali nowych dowodów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzuty sprecyzowane w skardze nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania sądowego - określonej w art. 273 § 2 ustawy. Brak uzasadnionych przesłanek restytucyjnych nie pozwalał Sądowi na merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. post. NSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2006 r., II OSK 689/05, Lex 209431). W konsekwencji skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 16.VI.2004 r. w sprawie II SA/Po 710/02 musiała ulec oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 281 w związku z art. 282 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga MK