II SA/Po 903/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprzeciwu H. K. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] 2017r. w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017r. Nr SKO- [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; postanawia zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2017 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu H. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w całości osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części, przy pełnym i wszechstronnym przedstawieniu rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Zdaniem rozpatrującego wniosek Referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego oraz z dochodów z prowadzonej działalności rolniczej, które pozwalają na pokrycie wszystkich bieżących kosztów utrzymania, a także spłacanie rat kredytowych w łącznej wysokości około [...] zł. miesięcznie. Zobowiązania te, jak sam oświadczył, skarżący wypełnia terminowo. Na rachunku bankowym dysponuje wolnymi środkami w kwocie przekraczającej [...] zł. Nadto z akt sprawy wynika, że wprawdzie skarżący ma orzeczenie o separacji z żoną, to jednak wspólnie zamieszkują i odbiera ona korespondencję kierowaną do skarżącego jako dorosły domownik. Referendarz uznał, że osoby razem partycypują w kosztach utrzymania domu, co ogranicza wydatki skarżącego na ten cel. Wskazano, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście uznano, że skarżący nie wykazał, że nie ma możliwości finansowych na poniesienie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości. Skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, iż w sposób nieprawidłowy oceniono jego trudną sytuację materialną. Podniósł, że w skali każdego miesiąca ma nie tylko wpływy, ale i wydatki, które są znaczne z uwagi na spłatę kredytu oraz ponoszone koszty leczenia. Podał, że ponosi wydatki na wodę, opał i prąd. Leczy się u ortopedy, neurologa, laryngologa i psychologa. Stara się spłacać zaciągnięty kredyt i inne zobowiązania wyprzedając to, co jeszcze posiada. Ziemia na której gospodaruje jest słaba i nie ma zainteresowanych jej kupnem. Do sprzeciwu skarżący załączył wydruki z rachunku bankowego za okres od 26 września do 13 października 2017 r. Na wezwanie Sądu z dnia 29 listopada 2017 r. skarżący nadesłał wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 listopada do 30 listopada 2017 r. oraz dokumentację związaną z leczeniem na oddziale okulistycznym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. w dniach 6-7 listopada 2017 r., odbytych zabiegach rehabilitacyjnych w dniach 17.01-30.01, 01.03 – 14.03 oraz 4.05 – 17.05 2017 r., 10-24.07.2017, 14.12.2017 r. Skarżący wyjaśnił, że nie zachował faktur ani rachunków z tym związanych, a wydatki na ten cel w ostatnim miesiącu zaznaczył na przedstawionym wydruku z konta za miesiąc listopad 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z ar 260 § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Przechodząc do oceny zasadności złożonego sprzeciwu zauważyć należy, iż w niniejszym postępowaniu skarżący występował z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W opinii Sądu w postanowieniu Referendarza sadowego z dnia 6 listopada 2017 r. sytuacja skarżącego została prawidłowo oceniona. Sąd podziela stanowisko tam wyrażone, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, jak również ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Z przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie może korzystać wnioskodawca, któremu po zaspokojeniu jedynie niezbędnych kosztów bieżącego swojego utrzymania nie pozostają już żadne wolne środki. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej, w konsekwencji przyjęto, że skarżący ma możliwości by wygospodarować środki na przyszłe koszty sądowe w niniejszej sprawie, które będą rozłożone w czasie. Argumentacja ta, w opinii Sądu rozpatrującego przedmiotowy sprzeciw - w świetle przytoczonych w nim argumentów, zachowuje swą aktualność. Skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu renty oraz dochód z gospodarstwa rolnego z których pokrywa wszystkie koszty utrzymania, koszty spłaty kredytu oraz koszty leczenia. Skarżący nie podał by miał zaległości w bieżących opłatach swoich zobowiązań, jak również nie podał innych nadzwyczajnych informacji, które uzasadniłyby przyznanie prawa pomocy. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości [...] zł. miesięcznie. W 2017r. dochód brutto z gospodarstwa wyniósł [...] zł, ma jeszcze do sprzedania płody rolne o wartości [...] zł. Otrzymuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Referendarz przeanalizował operacje na rachunku bankowym skarżącego za okres od 1 stycznia 2016r. do 23 października 2017r. wywodząc, że miesięczne salda były dodatnie. Na dzień 23 października 2017r. skarżący posiadał dostępne saldo w wysokości [...] zł. Na dzień 30 listopada 2017 r. saldo to było większe i wynosiło [...] zł. Z rachunku tego pokrywa raty kredytowe oraz opłaty za media i pozostałe koszty koniecznego utrzymania, tym koszty leczenia. Przedłożona w tym zakresie dokumentacja pozwala stwierdzić, że operacje oczu oraz rehabilitację zrobił w ramach NFZ. Skarżący nie wykazał, że operacje i zabiegi rehabilitacyjne odbył na własny koszt, a zważyć należy, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania wydatków, jakie ponosi. Wskazać nadto należy, że widniejące na wyciągu z rachunku bankowego koszty leczenia w listopadzie 2017 r. nie przekroczyły kwoty [...]zł i stanowiły wydatki na leki. Podobnie wydruki za poprzednie miesiące wykazują wyłącznie wydatki na zakup leków. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.